Iwane Dżawachiszwili (, ur. w Tyflisie, zm. 18 listopada 1940 tamże) – gruziński historyk i językoznawca, jeden z założycieli pierwszego gruzińskiego uniwersytetu i jego dwukrotny rektor (1919–1923, 1923–1926), od 1938 roku członek Rady Najwyższej Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Jego imieniem nazwano Tbiliski Uniwersytet Państwowy.
Życiorys Iwane Dżawachiszwili urodził się 11 kwietnia 1876 roku w Tbilisi.
W 1895 roku ukończył Pierwsze Gimnazjum w Tbilisi i podjął studia na Wydziale Studiów Wschodnich Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego, gdzie specjalizował się w języku gruzińskim, ormiańskim i farsi. Studia ukończył w 1899 roku, a w 1901 roku wyjechał kontynuować edukację na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. W 1902 roku wraz z Nikołajem Marrem (1865–1934) prowadził badania średniowiecznych gruzińskich manuskryptów w klasztorze Świętej Katarzyny na Synaju.
W latach 1903–1917 pracował jako wykładowca (Privatdozent) na uniwersytecie w Petersburgu, gdzie prowadził badania i pisał wielotomową Historię narodu gruzińskiego oraz prace dotyczące m.in. gruzińskiego prawa, paleografii, historii Gruzji i Kaukazu. W 1906 roku obronił pracę magisterską Государственный строй древней Грузии и древней Армении (tłum. System polityczny starożytnej Gruzji i starożytnej Armenii), uzyskując tytuł magistra filologii armeńsko-gruzińskiej. W 1917 roku został docentem.
W tym samym roku, po wybuchu rewolucji, wrócił do Tyflisu, gdzie był jednym z inicjatorów utworzenia gruzińskiego uniwersytetu. Uniwersytet Gruziński utworzono 26 stycznia 1918 roku. Jego pierwszym rektorem został Petre Melikiszwili (1850–1927), a Dżawachiszwili został dziekanem Wydziału Filozofii. Dwukrotnie (w 1919 i w 1923 roku) był wybierany rektorem uczelni. Podczas drugiej kadencji był atakowany przez władze radzieckie i związanych z nimi naukowców, za swoje niezgodne z marksizmem poglądy historyczne. Został odwołany ze stanowiska rektora 23 czerwca 1926 roku.
W latach 1926–1931 kierował zakładem Historii Gruzji, a od 1933 do 1935 roku zakładem Historii Starożytnej. W 1935 roku uzyskał tytuł doktora nauk historycznych. 10 kwietnia 1936 roku, po kolejnej serii ataków, wysłał do komisarza ludowego list informujący o swojej rezygnacji z pracy na uczelni. Od 1937 roku prowadził Muzeum im. Szoty Rustaweliego. W 1938 roku został wybrany członkiem Rady Najwyższej Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
W latach 1937–1940 poprowadził wyprawę archeologiczną do Mcchety. Był jednym ze współautorów podręcznika Historia Gruzji, opublikowanego w 1943 roku, za co autorzy otrzymali nagrodę państwową. Brał udział w tworzeniu Akademii Nauk gruzińskiej SRR i miał zostać jej pierwszym prezydentem.
18 listopada 1940 roku zmarł nagle podczas prowadzenia wykładu wskutek ataku serca. Został pochowany 21 listopada tego roku w ogrodzie uniwersyteckim.
Członkostwa, nagrody i odznaczenia 1937 – Order Czerwonego Sztandaru Pracy 1939 – członek Akademii Nauk ZSRR Nagroda Stalinowska (pośmiertnie)
Upamiętnienie W 1989 roku Tbiliski Uniwersytet Państwowy został nazwany jego imieniem.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Uniwersytetu Państwowego Kategoria:Członkowie Akademii Nauk ZSRR Kategoria:Gruzińscy językoznawcy Kategoria:Historycy Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Tbilisi Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Rektorzy uczelni Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1940