Jaskinia w Krzyżanowicach Górna (Jaskinia nad Stawem) – jaskinia na terenie Niecki Nidziańskiej. Wejście do niej znajduje się niedaleko wsi Gacki-Osiedle (Niecka Solecka), na południe od nieczynnego, zalanego wodą, kamieniołomu Gacki, w dużym leju krasowym, na wysokości 215 m n.p.mAnna Chwalik, Jan Urban, Jacek Gubała, Andrzej Kasza - Gacki - Jaskinia nad Stawem i Jaskinia w Gackach, 36. Sympozjum Speleologiczne, Pińczów, 200. Długość jaskini wynosi 60 metrów, a jej deniwelacja 6 metrów.
Jaskinia jest pomnikiem przyrody i jak do tej pory jedyną jaskinią w Niecce Nidziańskiej, w której znajduje się stanowisko archeologiczneInformator archeologiczny badania rok 1994, Warszawa 1998. .lewo|mały|Stary kamieniołom w Gackach Opis jaskini Główną częścią jaskini jest obszerna, pozioma sala (12 m długości i 8 m szerokości) znajdująca się zaraz za dużym otworem wejściowym. Odchodzą z niej niewielkie kominki oraz: na lewo od wejścia, za niewielkim progiem, krótki korytarzyk zakończony kominkiem na wprost od wejścia ciągnie się korytarz, na początku niski, później wysoki, kończący się niskim i błotnistym korytarzykiem z niewielkimi odnogami.
Przyroda W jaskini brak jest nacieków. Ściany są wilgotne, niski korytarz na początku bywa zalewany wodą tworząc syfon. Jaskinię odwiedzają lisy.
Historia odkryć Jaskinia była znana od dawna. Jej pierwszy opis i plan sporządził Kazimierz Kowalski w 1954 roku.
Badania archeologiczne Badania archeologiczne prowadzone były od 1994 roku przez naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wykazały, że w jaskini zamieszkiwali ludzie co najmniej od l wieku p.n.e. Odkryto pozostałości osadnictwa kultury łużyckiej, przeworskiej oraz okresów wczesnego i późnego średniowiecza.
Przypisy
Kategoria:Jaskinie Niecki Nidziańskiej Kategoria:Stanowiska archeologiczne w województwie świętokrzyskim