Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych w PRL

Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych w PRL (1950–1973) – kolegialny organ wykonawczy zarządzający województwami w PRL.

Prezydium Prezydium (łac. praesidium): Wieloosobowy organ kierowniczy lub wykonawczy instytucji kolegialnej (Prezydium Sejmu, Prezydium Rady Narodowej), wybierany z grona posłów lub członków rady narodowej. Wieloosobowy organ powołany do przewodniczenia i kierowania obradami nadzwyczajnego gremium (Prezydium Zjazdu i Prezydium Kongresu). Prezydium Rady Narodowej w PRL, do 1973 roku organ wykonawczy i zarządzający radą narodową, a w latach 1973-1990 organ kierowniczy, organizujący jej pracę i reprezentujący ją na zewnątrz.

Historia Początki 1944–1950. Rady Narodowe powstały na mocy „Ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych”, które ze swego grona wybierały PrezydiumUstawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział III. Art. 13. §1 – Rady narodowe wybierają ze swego grona Prezydium, złożone z przewodniczącego, jego zastępcy oraz trzech członków.... Narodowe rady gminne oraz miejskie, delegowały z grona prezydium po jednym przedstawicielu do rady powiatowej, a rady powiatowe delegowały z grona swego prezydium po dwóch przedstawicieli do wojewódzkiej rady narodowejUstawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział II. Art. 6. § 2 – Narodowe rady gminne oraz miejskie, w miastach niewydzielonych, delegują do Rady Powiatowej po jednym przedstawicielu z grona prezydium danej rady narodowej. Narodowe rady powiatowe i rady narodowe w miastach wydzielonych (z wyjątkiem miast Warszawy i Łodzi) delegują po dwóch przedstawicieli do wojewódzkiej rady narodowej z grona swego prezydium.. Ze składu wojewódzkich rad narodowych oraz rad narodowych miast Warszawy i Łodzi i było delegowanych po 5 przedstawicieli do Krajowej Rady NarodowejUstawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział II. Art. 4. Krajowa Rada Narodowa składa się: ...3)z przedstawicieli wojewódzkich rad narodowych oraz Rad Narodowych miast Warszawy i Łodzi w liczbie po 5 członków od każdej z tych rad,....

Następnie na mocy „Ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych”, rady narodowe były zobowiązane powoływać stałe komisje: finansowo-budżetową, oświaty i kontroli, a w razie potrzeby inne komisje.

Prezydia Rad Narodowych. Od 1950 roku na mocy „Ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej”, zostały zniesione stanowiska: wojewody, wicewojewody, starosty, wicestarosty, prezydenta i wiceprezydenta miasta, burmistrza, wiceburmistrza, wójta i podwójciego. Zniesione zostały także: urzędy wojewódzkie i starostwa, wydziały wojewódzkie i powiatowe oraz zarządy miejskie i gminneUstawa z dnia 20 marca 1950 r.Rozdział V. Art. 33 – Znosi się stanowiska wojewody, wicewojewody, starosty, wicestarosty, prezydenta i wiceprezydenta miasta, burmistrza, wiceburmistrza oraz wójta i podwójciego. Art. 34 – Znosi się wydziały wojewódzkie i powiatowe oraz zarządy miejskie i zarządy gminne. Art. 35 – Znosi się urzędy wojewódzkie i starostwa.. Rady narodowe wybierały przewodniczącego prezydium, zastępców, sekretarza i członków.

Prezydia Rad Narodowych sprawowały na podległym terenie funkcje wykonawcze władzy państwowej: Wykonywały uchwały rady oraz zarządzenia i polecenia zwierzchnich rad wyższego szczebla. Realizowały kierownictwo działalności gospodarczej, społecznej i kulturalną. Kierowały działalnością przedsiębiorstw, zakładów i instytucji podległych radzie narodowej. Przygotowywały i zwoływały sesje rady oraz układały projekt porządku jej obrad. Współdziałały z komisjami rady i przedkładały im określone sprawy do rozpatrzenia. Opracowywały projekt terenowego budżetu i planu gospodarczego. Ustalały wytyczne dla pracy wydziałów prezydium. Rozpatrywały sprawozdania przewodniczącego i członków prezydium. Rozpatrywały sprawozdania urzędów, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji. Składały sprawozdania ze swojej działalności na posiedzeniach rady i wobec prezydium wyższego szczebla.

Wojewodowie. Od 1973 roku na mocy „Ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych”, prezydia rad narodowych spełniały tylko funkcje reprezentowania rady na zewnątrz i organizowały jej prace oraz przywrócono stanowiska wojewodówUstawa z dnia 22 listopada 1973 r. Rozdział 3a. Art. 36a 1. Prezydium rady narodowej reprezentuje radę na zewnątrz i organizuje jej pracę. Rozdział 5a. Art. 49a 1. Terenowymi organami administracji państwowej są: 1) wojewoda w województwie....

Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych (1950–1973) Województwo Białostockie Przewodniczący Prezydium WRN 14.04.1950–13.04.1952 Julian Horodecki 22.04.1952–15.12.1954 Mieczysław Moczar 15.04.1954–01.12.1956 Józef Szczęśniak 01.12.1956–07.02.1958 Stanisław Juchnicki 07.12.1958–21.11.1962 Jerzy Popko 21.11.1962–04.03.1972 Stefan Żmijko 04.03.1972–12.12.1973 Zygmunt Sprycha

Województwo Bydgoskie Przewodniczący Prezydium WRN 24.05.1950–02.12.1952 Józef Rakoczy 10.01.1953–09.02.1954 Bolesław Lipert 09.02.1954–11.02.1958 Jerzy Domiński 11.02.1958–15.11.1971 Aleksander Schmidt 15.11.1971–30.11.1973 Tadeusz Skwirzyński

Województwo Gdańskie Przewodniczący Prezydium WRNPoczet Wojewodów Pomorskich 28.08.1946–25.05.1950 Antoni Duda-Dziewierzhttps://www.polska1918-89.pl/pdf/metody-tworzenia-i-etapy-powstawania-komitetu-wojewodzkiego-pzpr-w-gda,2351.pdf 25.05.1950–28.03.1952 Mieczysław Wągrowski 23.04.1952–04.03.1954 Bolesław Geraga 04.03.1954–26.11.1956 Walenty Szeliga 26.11.1956–16.11.1960 Józef Wołek 16.11.1960–09.06.1969 Piotr Stolarek 09.06.1969–20.01.1972 Tadeusz Bejm 20.01.1972–09.12.1973 Henryk Śliwowski

Województwo Katowickie Przewodniczący Prezydium WRN 24.05.1950–28.05.1952 Bolesław Jaszczuk 28.05.1952–27.02.1954 Józef Koszutski 15.12.1954–17.04.1964 Ryszard Nieszporek 17.04.1964–09.12.1973 Jerzy Ziętek

Województwo Kieleckie Przewodniczący Prezydium WRN 26.05.1950–07.05.1951 Jan Bąk 07.05.1951–12.12.1952 Ignacy Klimaszewski 12.12.1952–29.08.1954 Stefan Dybowski 29.08.1954–11.08.1956 Tadeusz Żabiński 26.10.1956–15.02.1958 Stanisław Bąk-Dzierżyński 15.02.1958–19.03.1965 Czesław Domagała 19.03.1965–26.04.1968 Antoni Mierzwiński 26.04.1968–09.12.1973 Aleksander Zarajczyk

Województwo Koszalińskie Przewodniczący Prezydium WRNWojewodowie Koszalińscy 11.07.1950–24.05.1951 Henryk Kołodziejczyk 25.05.1951–26.07.1953 Jan Musiał 27.07.1953–21.04.1955 Józef Szczęśniak 22.04.1955–14.03.1956 Franciszek Grochalski 15.03.1956–11.12.1957 Jan Kawiak 12.11.1957–26.07.1966 Zdzisław Tomal 26.07.1966–19.09.1968 Tadeusz Makowski 20.09.1968–24.11.1972 Wacław Gelger 25.11.1972–24.11.1973 Stanisław Mach

Województwo Krakowskie Przewodniczący Prezydium WRN 25.05.1950–31.01.1951 Kazimierz Pasenkiewicz 01.02.1950–14.03.1951 Stanisław Ochab 14.03.1951–19.08.1952 Tadeusz Pająk 19.08.1952–31.05.1954 Ryszard Dobieszak 31.05.1954–29.01.1972 Józef Nagórzański 29.01.1972–09.12.1973 Wit Drapich

Województwo Lubelskie Przewodniczący Prezydium WRN 12.02.1950–17.02.1952 Paweł Dąbek 17.02.1952–06.02.1953 Zenon Kryński 06.02.1953–15.12.1954 Kazimierz Głębski 15.12.1954–15.05.1956 Włodzimierz Migoń 15.05.1956–08.11.1956 Jerzy Popko 08.11.1956–14.06.1969 Paweł Dąbek (po raz drugi) 14.11.1969–31.05.1975 Ryszard Wójcik

Województwo Łódzkie Przewodniczący Prezydium WRN 01.06.1950–30.04.1952 Franciszek Grochalski 01.05.1952–30.09.1957 Julian Horodecki 01.10.1957–29.10.1959 Piotr Szymanek 29.10.1959–31.10.1967 Franciszek Grochalski (po raz drugi) 28.12.1967–05.10.1971 Czesław Sadowski 05.10.1971–17.12.1973 Roman Malinowski

Województwo Olsztyńskie Przewodniczący Prezydium WRN 24.05.1950–15.04.1952 Mieczysław Moczar 15.04.1952–31.10.1956 Juliusz Malewski 31.10.1956–17.12.1959 Zbigniew Januszko 17.12.1959–26.04.1972 Marian Gotowiec 26.04.1972–09.12.1973 Sergiusz Rubczewski

Województwo Opolskie Przewodniczący Prezydium WRN. 06.07.1950–30.06.1953 Szczepan Jurzak 01.07.1953–22.11.1956 Jan Mrocheń 23.11.1956–05.07.1957 Ryszard Hajduk 06.07.1957–17.08.1971 Józef Buziński 18.08.1971–01.06.1973 Zdzisław Piętka 01.06.1973–09.12.1973 Józef Masny

Województwo Poznańskie Przewodniczący Prezydium WRN 26.05.1950–29.05.1953 Włodzimierz Migoń 29.05.1953–09.11.1956 Józef Pieprzyk 09.11.1956–29.12.1972 Franciszek Szczerbal 29.12.1972–09.12.1973 Tadeusz Grabski

Województwo Rzeszowskie Przewodniczący Prezydium WRN 26.05.1950–26.04.1952 Bolesław Geraga 26.04.1952–10.02.1958 Wacław Rózga 10.02.1958–22.04.1961 Franciszek Jagusztyn 22.04.1961–30.03.1965 Michał Ostrowski 30.03.1965–22.04.1969 Edward Duda 22.04.1969–13.12.1973 Franciszek Dąbal

Województwo Szczecińskie Przewodniczący Prezydium WRN 01.06.1950–12.07.1951 Tadeusz Żabiński 12.07.1951–04.12.1952 Franciszek Nowak 04.12.1952–09.04.1957 Stanisław Gałka 09.12.1957–19.02.1962 Włodzimierz Migoń 19.02.1962–03.08.1971 Marian Łempicki 03.08.1971–15.03.1973 Stanisław Rychlik 16.03.1973–17.12.1973 Jerzy Kuczyński

Województwo Warszawskie Przewodniczący Prezydium WRN 25.05.1950–29.12.1952 Mieczysław Lipert 29.12.1952–20.12.1954 Grzegorz Wojciechowski 20.12.1954–11.11.1956 Mieczysław Moczar 11.12.1956–11.02.1958 Tadeusz Krupiński 11.02.1958–22.03.1965 Antoni Mierzwiński 22.03.1965–03.12.1971 Józef Pińkowski 03.12.1971–12.12.1973 Zbigniew Zieliński

Województwo Wrocławskie Przewodniczący Prezydium WRN 26.05.1950–23.11.1950 Józef Szłapczyński 24.11.1950–24.06.1953 Józef Szczęśniak 24.06.1953–05.12.1954 Szczepan Jurzak 14.12.1954–18.12.1956 Hilary Chełchowski 18.12.1956–07.07.1969 Bronisław Ostapczuk 07.07.1969–09.03.1972 Zdzisław Karst 09.03.1972–11.12.1973 Zbigniew Nadratowski

Województwo Zielonogórskie Przewodniczący Prezydium WRN 08.07.1950–29.03.1951 Jan Musiał 29.03.1951–26.04.1952 Czesław Studnicki 26.04.1952–15.12.1954 Franciszek Grochalski 15.12.1954–05.12.1956 Szczepan Jurzak 05.12.1956–09.12.1973 Jan Lembas

Zobacz też Wojewodowie PRL (1973–1989)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wojewodowie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej