Czernidłaczek szorstkozarodnikowy, czernidłak szorstkozarodnikowy (Coprinellus silvaticus (Peck) Gminder) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Coprinus, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1872 r. Peck, nadając mu nazwę Coprinus silvaticus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Andreas Gminder w 2010 r. Synonimy: Coprinellus tardus (P. Karst.) P. Karst. 1879 Coprinus silvaticus Peck 1872 Coprinus tardus P. Karst. 1879 Coprinusella silvatica (Peck) Zerov 1979 W 2003 roku Władysław Wojewoda zarekomendował polską nazwę czernidłak szorstkozarodnikowy. Wówczas gatunek ten zaliczany był do rodzaju Coprinus. Po przeniesieniu do rodzaju Coprinellus nazwa polska jest niespójna z nazwą naukową. W 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała dla rodzaju Coprinellus nazwę czernidłaczek.
Morfologia Kapelusz Średnica do 4 cm, początkowo dzwonkowaty, potem wypukły, w końcu płaski. Silnie karbowany. Powierzchnia o barwie ochrowobrązowej z ciemnoczerwono brązowym środkiem. Początkowo osłonięty brunatnobrązową osłona, z której potem pozostają na kapeluszu kłaczkowate strzępki. Blaszki Wąsko przyrośnięte, początkowo białawe, potem od zarodników ciemnobrązowe do czarnych. Trzon Wysokość 4–8 cm, grubość do 1,5 mm. Powierzchnia biaława, delikatnie owłosiona. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników czarny. Zarodniki ciemno czerwonobrązowe o rozmiarach 10,2–15 × 7,2–10 µm, w widoku z przodu jajowate, z boku migdałowate. Powierzchnia pokryta rzędami małych brodawek, lub pojedynczymi, ale większymi brodawkami o średnicy do 2,2 μm i ściętych czubkach. Podstawki o rozmiarach 20–60 × 8–11 μm, z 4 sterygmami, otoczone przez 4–6 nibywstawek. Pleurocystydy o rozmiarach 30–50 × 35–40 μm, prawie kuliste lub elipsoidalne. Cheilocystydy o rozmiarach 45–90 × 16–30 μm, wrzecionowate, ze zwężającą się szyjką o szerokości 5–8 μm na wierzchołku. Pleurocystyd brak. Pilocystydy o rozmiarach 60–150 × 20–35 μm, ze zwężającą się szyjką o szerokości 6–8,5 μm na wierzchołku. W komórkach skórki występują sferocyty o kształcie od kulistego do jajowatego. Sprzążek brak.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie tego gatunku głównie w Europie i Ameryce Północnej, poza tym na pojedynczych stanowiskach w Argentynie (na Ziemi Ognistej), Japonii i na Nowej Zelandii. W Polsce do 2003 r. podano 9 stanowisk. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych.
Saprotrof. Występuje w lasach, ogrodach, trawiastych drogach. Rozwija się na zakopanym w ziemi drewnie lub liściach. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub zbiorowo od maja do października.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski