Strojnyj () – rosyjski niszczyciel z początku XX wieku i wojny rosyjsko-japońskiej, jedna z 27 jednostek typu Sokoł.

Wyporność okrętu wynosiła około 250 ton, a jego główne uzbrojenie stanowiło pojedyncze działo kalibru 75 mm wsparte lżejszą artylerią oraz bronią torpedową. Napędzana maszynami parowymi jednostka rozwijała prędkość około 27 węzłów, osiągając zasięg 450–660 Mm przy prędkości 13 węzłów.

Okręt został zwodowany w 1903 roku w Port Artur, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego został wcielony roku, w składzie Eskadry Oceanu Spokojnego. Wziął czynny udział w działaniach wojennych; zatonął roku nieopodal Port Artur po wejściu na minę.

Projekt i budowa „Strojnyj” był jednym z 27 niszczycieli typu Sokoł, spośród których 26 wykonanych zostało przez rosyjski przemysł okrętowy na wzór zbudowanego w Wielkiej Brytanii w 1895 roku „Sokoła”. Prototypowy „Sokoł” był jednym z pierwszych i najnowocześniejszych niszczycieli na świecie, lecz na skutek szybkiego rozwoju tej klasy okrętów na przełomie wieków oraz opóźnienia z budową serii okręty seryjne w chwili wejścia do służby były już przestarzałe, mniejsze i słabiej uzbrojone od nowych niszczycieli. Formalnie początkowo klasyfikowane były w Rosji jako torpedowce, przed wyodrębnieniem w 1907 roku klasy niszczycieli (dosłownie: torpedowców eskadrowych, ros. eskadriennyj minonosiec), aczkolwiek faktycznie od początku nazywane były niszczycielami.

roku w w Petersburgu zamówiono budowę siedmiu, a ostatecznie dziewięciu niszczycieli typu Sokoł przeznaczonych do wysłania w stanie rozmontowanym na Daleki Wschód. Budowę przyszłego „Strojnego” rozpoczęto tam w 1900 roku. Pod koniec 1900 roku okręt wraz z innymi w częściach przewieziono statkiem do Port Artur. Stępkę pod jego budowę na miejscu położono roku podają sam rok 1902.. Został zwodowany roku podają sam rok 1903.. Pierwotnie nosił nazwę „Striż” (Стриж, pol. jerzyk), lecz po zmianie zasad nazewnictwa rosyjskich niszczycieli 9/22 marca 1902 roku przemianowano go na „Strojnyj” (Стройный, pol. zgrabny). , już podczas wojny, niszczyciel odbył i tego dnia też został odebrany przez skarb cesarski.

Dane taktyczno-techniczne

Okręt był czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem. Długość całkowita wykonanego ze kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra. Wyporność normalna wynosiła 240 ton, a pełna 258 ton. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 3800 KM, poruszające dwie śruby, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow. Prędkość maksymalna wynosiła 26,5–27,5 węzła. Pełny zapas węgla wynosił 60 ton. Zapewniał on zasięg wynoszący od 450 do 660 Mm przy prędkości 13 węzłów.

Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło pojedyncze działo o kalibrze 75 mm Canet o długości 50 kalibrów (L/50), umieszczone na platformie nad sterówką, strzelające pociskami o masie 4,9 kg, z zapasem 160 pocisków przeciwpancernych. Uzbrojenie uzupełniały trzy pojedyncze działa kalibru 47 mm Hotchkiss M1885 L/40 (dwa umieszczone na burtach za pomostem bojowym i jedno na samej rufie). Strzelały pociskami o masie 1,5 kg, a zapas amunicji wynosił 800 sztuk. Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone w osi podłużnej na pokładzie na rufie, z zapasem sześciu torped. Torpeda Whiteheada typu L wzór 1898 miała długość 5,18 metra i masę 430 kg (w tym głowica bojowa 64 kg), a jej zasięg wynosił 600 metrów przy prędkości 29–30 węzłów i 900 metrów przy 25 węzłach.

Załoga okrętu liczyła początkowo 52 osoby, w tym czterech oficerów, później stan wzrastał do 55 osób.

Służba W momencie wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej na okręcie trwały prace wyposażeniowe w doku w Port Artur. Już po pierwszych , roku „Strojnyj” wraz z niszczycielami „Sierdityj”, „Smiełyj”, „Strasznyj” i „Wnimatielnyj” oraz krążownikiem pancernym „Bajan” ubezpieczały stawiacz min , stawiający zagrodę minową nieopodal Półwyspu Laotieszan. Następnego dnia, roku, „Strojnyj” i siostrzany „Strasznyj” zostały wcielone do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego. Jednostka została przyporządkowana do 2 flotylli niszczycieli Eskadry Oceanu Spokojnego. W marcu (starego stylu) okręt pięciokrotnie wychodził w morze i trzy razy patrolował, a w kwietniu dwa razy wychodził w morze i dziesięciokrotnie uczestniczył w patrolach w pobliżu bazy.

„Strojnyj” wraz z siostrzanymi jednostkami „Sierdityj”, „Skoryj” i „Smiełyj” uczestniczyły najpierw w trałowaniu trasy przejścia stawiacza min „Amur”, tracąc do wybuchów dwa trały, a po południu „Strojnyj” wraz z pięcioma innymi niszczycielami osłaniał „Amura”, który postawił zagrodę w odległości 11 Mm od lądu na wysokości Złotej Góry. Następnego dnia na postawione przez „Amur” miny weszły japońskie okręty, co zakończyło się utratą pancerników „Hatsuse” i „Yashima”. „Strojnyj” znalazł się w zespole 10 niszczycieli z 1 i 2 flotylli niszczycieli, wysłanych przez kontradmirała do Zatoki Kinchou w celu ataku na japońskie kanonierki operujące tam po bitwie pod Kinchou. Do spotkania jednak nie doszło, a podczas wypadu następnego dnia utracony został niszczyciel „Wnimatielnyj”, który wszedł na skały. niszczyciele „Strojnyj” i „Grozowoj” wraz z kanonierką udaremniły atak japońskich niszczycieli na rosyjskie trałowce. W nocy z 24 na „Strojnyj” wraz z siostrzanym „Skorym” zaatakował przeprowadzające w Zatoce Tahe operację minowania japońskie okręty. W nocy z 27 na niszczyciel (wraz z siostrzanymi okrętami „Rieszytielnyj”, „Skoryj” i „Smiełyj”) wziął udział w nierozstrzygniętej bitwie z japońskimi niszczycielami z 2 dywizjonu pod Port Artur. „Strojnyj” wraz z „Silnym” ochraniały pomocniczy stawiacz min „Bogatyr’”, który postawił liczącą 30 min zagrodę w Zatoce Dziesięciu Okrętów. Rankiem „Strojnyj” wraz z pięcioma innymi niszczycielami uczestniczył w trałowaniu toru wodnego z Port Artur, by umożliwić głównym siłom I Eskadry opuszczenie bazy w celu wykonania przejścia do Władywostoku. W maju (starego stylu) „Strojnyj” 12 razy wychodził w morze (w tym dwa razy na trałowanie) i siedmiokrotnie patrolował, a w czerwcu sześciokrotnie wychodził w morze (w tym raz na trałowanie) i także sześć razy na rejsy dozorowe.

„Strojnyj” i „Smiełyj” dokonały kontroli przewożonego ładunku na płynącym na wodach Zatoki Gołębiej niemieckim statku „Chifu”. Rankiem „Strojnyj”, „Silnyj” i „Skoryj” wraz z kanonierkami „Wsadnik”, i osłaniały pod Port Artur zespół trałowy, oczyszczający tor wodny dla powracających do bazy po bitwie na Morzu Żółtym okrętów. niszczyciele „Biesszumnyj”, „Bojkij”, „Burnyj”, „Raziaszczij” i „Storożewoj” wyszły z Port Artur z zadaniem postawienia próbnej zagrody minowej, eskortowane przez dziewięć innych niszczycieli (w tym „Strojnego”); tuż po godzinie 4:00 na redzie zewnętrznej rosyjski zespół natknął się na patrolujące japońskie niszczyciele „Akebono”, „Oboro” i „Ikazuchi”, w wyniku czego mimo przewagi liczebnej postawiono tylko osiem min. „Strojnyj” wraz z sześcioma innymi niszczycielami wyszedł do Zatoki Gołębiej (chiń. Jiuwan) na spotkanie transportującego żywność francuskiego statku SS „Georges”, eskortując go w drodze do Port Artur. „Strojnyj” i sześć innych niszczycieli dokonały ostrzału japońskich baterii w Zatoce Tahe. „Strojnyj” wszedł w skład zespołu okrętów rosyjskich (pancernik i osiem innych niszczycieli), który w Zatoce Tahe dokonał ostrzału japońskich baterii dział kalibru 76 mm i starł się z krążownikami pancernymi „Kasuga” i „Nisshin”. W lipcu (starego stylu) niszczyciel aż piętnastokrotnie wychodził w morze (w tym sześć razy na trałowanie) i cztery razy na patrole, w sierpniu dwa razy w morze i raz na dozór, a we wrześniu trzy w morze.

W październiku 1904 roku jednostkę dostosowano do stawiania min, usuwając w tym celu z pokładu zapasowe torpedy (w zamian okręt mógł zabrać 16-18 min). W nocy z 27 na „Strojnyj” postawił składającą się z 16 min zagrodę na wodach między zatokami Gołębią a Luizy, a w dzień wszedł w skład liczącego dziewięć niszczycieli zespołu, który udał się do Zatoki Lunwantan w celu postawienia następnej zagrody minowej („Strojnyj” i „Sierdityj” postawiły łącznie 20 min, w tym dziewięć atrap). W nocy z na okręt postawił kolejnych 18 min w rejonie Laotieszanu.

Noc z 30 na roku „Strojnyj” spędził razem z bliźniaczym niszczycielem „Silnyj” na zewnętrznej redzie Port Artura, pod osłoną baterii nadbrzeżnej. Gdy rano okręty odkotwiczyły, „Strojnyj” wszedł na japońską minę zerwaną z uwięzi, która zdryfowała ku brzegowi, i zatonął na płyciźnie Tygrysiego Ogona. Dwóch marynarzy zginęło natychmiast; siedmiu, w tym wszyscy oficerowie, zostało rannych. „Silnyj” uratował z niego pozostałych członków załogi, lecz także wpadł na minę i został uszkodzony. Zginęło na nim dwóch oficerów uratowanych ze „Strojnego” ulokowanych w mesie, a trzeci został ranny.

Dowódcy

+ Lista dowódców (daty starego stylu) Imię i nazwisko od do uwagi kmdr por. Jewsiewij Pogorielskij 17 stycznia 1904 5 lutego 1904 p.o. dowódcy kmdr por. Spiridon Iwanow 6 lutego 1904 18 lutego 1904 p.o. dowódcy kpt. mar. 18 lutego 1904 31 października 1904 Oryginalne nazwy stopni: lejtienant (kapitan marynarki), kapitan 2-go ranga (komandor porucznik)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia [Н.Н. Афонин, С.А. Балакин. Миноносцы типа «Сокол».] [Н.Н. Афонин. Миноносец «Сокол» и «соколы».] [А.Ю. Царьков. Корабли Русско-японской войны. Российский императорский флот.]

[А.Н. Челомбитко. Офицеры флота, Корпусов, Гражданские и Медицинские чины, Судовые священники Морского ведомства — участники Русско-Японской войны.]

Kategoria:Niszczyciele typu Sokoł Kategoria:Okręty zbudowane w Zakładach Newskich Kategoria:Rosyjskie niszczyciele z okresu wojny rosyjsko-japońskiej Kategoria:Rosyjskie niszczyciele zatopione w czasie wojny rosyjsko-japońskiej Kategoria:Rosyjskie okręty zatopione przez miny Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Żółtym