Egipskie hieroglify jednoliterowe (tzw. jednoliterowce lub jednospółgłoskowce) – hieroglify reprezentujące tylko jedną spółgłoskę – półsamogłoski lub spółgłoski, ale nigdy nie samogłoski. Jest to najważniejsza, chociaż najmniejsza grupa fonemów. W sumie jest 26 znaków, włączając w to graficzne warianty niektórych z nich. Jednospółgłoskowce w zapisach hieroglificznych z dwu- i trzyliterowcami czasami nazywane są dopełnieniem fonetycznym.
Znaki: a , i , ww . są spółgłoskami słabymi. Łatwo asymilują się ze spółgłoskami je poprzedzającymi, zwłaszcza gdy występują na końcu sylaby. W rezultacie – są często pomijane w zapisie hieroglificznym. Podobnie zachowuje się spółgłoska: rr . W naukowych opracowaniach egiptolodzy zaznaczają takie pominięte spółgłoski w zapisach hieroglificznych – w transliteracjach wypisują je w nawiasach kwadratowych „[]” lub nawiasach okrągłych „()”.
Tabela hieroglifów jednoliterowych
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) Abdżad Hieroglif Opis Tradycyjna transliteracja Wartość fonetyczna według Allena (2000) ZapisMdCFonetyka polskaPrzypisyStaroegipskiŚrednioegipski Asęp egipski 3 A elubee polskie oddechowe e lub ee,zawieszenie głosu (jak w słowie: peerel);semicki alef lub ciche lub ikwitnąca trzcina i i ma dwie wartości fonetyczne:1. w środku słowa jest to krótkie i (jak w słowie: iść);2. na początku słowa np. Amon (mn) ma wtedy wartość jak ;semickie jodh początkowe lub końcowe [i]; czasem i-ilubypara kwitnących trzcinlubdwa patyki y i + iluby j polskie długie j (jak w słowie: jeść);podwojony jodh aprzedramię clubʾ a e polskie krótkie e, zwarcie krtaniowe (jak w słowie: ech!);semickie ayinmożliwe ; możliwe, że zachowane w dialektach lub słowach wlubWpisklę przepiórkilubspirala(hieratyczne skrócenie) w wlubW ulubłlubłu polskie u przechodzące w łuuu (jak w słowie: służba);semickie Waw ~ bstopalubgoleń ze stopą b b b polskie b (jak w słowie: bomba) ~ ptaboret z maty trzcinowej lub stołek p p p polskie p (jak w słowie: pompka) przydechowe fżmija rogata f f f polskie f (jak w słowie: fajka) mlubMsowalubpalec m mlubM m 1. polskie m (jak w słowie: mama) 2. Uwaga: ten hieroglif M posiada również inne formy: gs – gs chyba dwa żebra oryksa (nazwa zaproponowana) oraz Aa16 – gs – forma skrótowa 3. zobacz też: dwuliterowe – chyba dwa żebra oryksa (gs) nlubNfala na wodzielubkorona Dolnego Egiptu n nlubN n polskie n (jak w słowie: nazwa), czasem rusta r r r polskie r (jak w słowie: rower), czasem (dla niektórych dialektów zawsze jako [l]) htrzcinowy szałas(przekrój, rzut z góry) h h h gardłowo-, lekko-„charczące” h, zwarcie krtaniowe (jak w słowie: Ahmed) Hlniany skręcony knot H h polskie krótkie h (jak w słowie: hufiec);emfatyczne heth xplacentalubpłaski placeklubludzkie łożysko x ch polskie oddechowe ch (jak w słowie: chata);spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna Xbrzuch zwierzęciaz sutkami i ogonem X ślubchś bardziej przypomina polskie ś („syczące” sj przy uśmiechnięciu) lub niemieckie (jak polskim słowie: wiśnia lub w niemieckim słowie: ich, fonet.: );spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna slubzzłożone ubranielubrygiel slubz slubz slubz staroegipski dźwięk fonetyczny „rygla” nie jest znany, możliwe że było to z lub s lub coś pomiędzy zs/s-z (jak w słowach: zupa, syrop, zstępny) SlubN38lubN39sadzawkalubbasen(rzut z góry) SlubN38lubN39 sz polskie sz (jak w słowie: szyba) kwiklinowy kosz z rączką k k k polskie k (jak w słowie: krawiec) przydechowe w niektórych słowach, palatalizowane qzbocze piaskowego wzgórza q qlubklubku emfatyczne q lub ku (jak w słowie: Qumran lub kurant);spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna gpodstawka pod słój na wino lub piwo g g g polskie twarde g (jak w słowie: guma) tchleb t t t polskie t (jak w słowie: tort) aspirowane Tpęta (bolas) T czlubtcz polskie cz lub tcz (jak w słowie: cześć) palatalizowane lub ddłoń d d d polskie d (jak w słowie: dom) ejektywne Dkobra odpoczywająca D dż polskie dż (jak w słowie: dżokej) ejektywne [] lub
Inne hieroglify czytane jak „jednoliterowce”
+ Tabela hieroglifów czytanych jak hieroglify jednoliterowe, w kolejności abdżadowej.Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) i Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu i i i E9-wE9 + G43lubE9 + wiinowonarodzone cielę + pisklę przepiórki1. fon.: i 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – nowonarodzone cielę (iw) iw:N21*Z1N18 + N21 + Z1lubiw + N21 + Z1iipiaszczysta połać ziemi + język ziemi + patyk1. (w dowolnym słowie) fon.: i, np.: iw:N21*Z1-r:Z1-ti-i – Irt – Iret (lub Iaret – region w starożytnej Syrii (?)) 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify – określniki i ideogramy – piaszczysta połać ziemi (iw)
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) b Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu b b b Plik:B3 Z1.pngG29 + Z1lubbA + Z1bbbocian siodlasty + patyk1. (w zgrupowaniu) fon.: b 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – bocian siodlasty (b3) Plik:B3 R7.pngG29 + R7lubbA + snTrbocian siodlasty + miseczka na kadzidło z unoszącym się dymkiem b-bAD58 + G29lubb + bAstopa + bocian siodlasty
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) m Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu m lub M m m gsAa13lubgslubimmmchyba dwa żebra oryksa(zaproponowana nazwa)lub pot. palec1. fon.: m 2. te hieroglify to warianty hieroglifu - Aa15 3. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – chyba dwa żebra oryksa (m) Aa14(Stare Państwo)Aa14 Aa16Aa16 D38D38mmprzedramię trzymające okrągły bochenek1. (bardziej powszechne użycie) fon.: m, np.: i-t:D38-A40 – Itm – Atum 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – przedramię trzymające okrągły bochenek (mi) mA-AU1 + G1lubmA + Ammsierp + sęp egipski1. (w zgrupowaniu: mA-A) jeden z hieroglifów – mA – fon.: m 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – sierp (m3) 3. zobacz też: sowa (m) 4. zobacz teæ: palec (m) mwN35Alubmwmmtrzy fale1. (w niektórych przypadkach) fon.: m, np.: i-i-n:U19-nw:O29-mw-N25 – Yncm – Yenoam (region w starożytnej Palestynie) 2. więcej o tych hieroglifach: hieroglify dwuliterowe – trzy fale (mw) N35BN35Blubmw N35CN35Clubmwdwie fale G19G19mmkombinacja hieroglifów:m-+-D37(sowa + przedramię trzymające stożkowaty bochenek)fon.: m G20G20mmkombinacja hieroglifów:m-+-a(sowa + przedramię)fon.: m
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) n Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu n lub N n n n:U19-nwN35 + U19 + N35Alubn + U19 + nwnnfala + topór + garnek1. (w zgrupowaniu) fon.: n 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify – określniki i ideogramy – fala na wodzie (det.) 3. zobacz też: hieroglify dwuliterowe – topór (nw) n:AN35 + G1lubn + Afala + sęp egipski n:Z2N35 + Z2lubn + Z2fala + trzy patyki S4S4nnkorona Dolnego Egiptu w koszyku1. (sporadycznie) fon.: n 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify – określniki i ideogramy – korona Dolnego Egiptu (n) D35D35nnramiona w geście zaprzeczenia1. fon.: n 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – ramiona w geście zaprzeczenia (ḫm)
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) r Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu r r lub l r lub l rA:Z1D21 + Z1lubr + Z1lubrA + Z1rrusta + patyk1. (w zgrupowaniu) fon.: r, np.: Plik:Ibr ogier.png – ibr – ogier 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – usta (r) rwE23lubllubrwrrleżący lew1. (w zgrupowaniu) fon.: r, np.: k-rw:Z1-rw:N25 – Krr – Kerer (lub Gerãr – miejscowość w starożytnej Syrii (?)) 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – leżący lew (rw) rw:Z1E23 + Z1lubl + Z1lubrw + Z1leżący lew + patyk lE23lubllubrwllleżący lew1. (okres Ptolemejski) fon.: l - ten hieroglif pojawił się stosunkowo późno, w imionach Ptolemeuszy – zakłada się, że jest to polskie l (jak w słowie: Kleopatra), np.: <- N29:E23-V4-Q3-G1-X1-D21:G1-X1:H8-> – Klw3p3tr3.t Kleopatra I 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – leżący lew (rw)
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) H (duże) Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu H ḥ h HAM16lubHAḥhkępa papirusu1. (w zgrupowaniu) fon.: h 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – kępa papirusu (ḥ3) HA-AM16 + G1lubHA + Akępa papirusu + sęp egipski HwtO6lubHwtḥhprostokątne ogrodzenie widziane na planie(rzut z góry)1. (znany jeden przypadek) fon.: h, w sł.: Hwt-t*t:xAst (war. H-t*t:pr) – ḥtt – kamieniołom 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – prostokątne ogrodzenie widziane na planie (rzut z góry) (ḥ) O7O7kombinacja hieroglifów:Hwt-+-t(prostokątne ogrodzenie widziane na planie + chleb)
Kategorie: Abdżad • A(duże) • i • y • a(małe) • w • b • p • f • m • n • r • h(małe) • H(duże) • x(mały) • X(duży) • s(małe) • S(duże) • k • q • g • t(małe) • T(duże) • d(małe) • D(duże) x (mały) Hierogliflubgrupa hieroglifówGardinerlubWikiHierotranslit.translit. polskaOpisUwagiOznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu x ḫ ch xAM12lubxAḫchliść lotosu z łodygą i kłączami1. (w zgrupowaniu) fon.: ḫ 2. więcej o tym hieroglifie: hieroglify dwuliterowe – liść lotosu z łodygą i kłączami (ḫ3) xA-AM12 + G1lubxA + Aliść lotosu z łodygą i kłączami + sęp egipski