thumb|240px|Rodzina Zdanowiczów (Wilno, ok. 1860 r.) Aleksander Maria Zdanowicz (ur. 26 lutego 1805, Bielkiewicze nad Ptyczą, powiat ihumeński, zm. 17 maja 1868, WilnoZdanowicz Aleksander i Ignacy – Cmentarz bernardyński, Wilno (na Zarzeczu)) – polski historyk, filolog, leksykograf, pedagog i autor podręczników.
Życiorys Urodził się w katolickiej rodzinie szlacheckiej Antoniego Zdanowicza w zaścianku Bielkiewicze nad rzeką Ptyczą w pobliżu miasta Ihumeń (obecnie Czerwień (Białoruś)) w guberni mińskiej. Miał dwóch braci i siostrę. Edukację rozpoczął w szkole parafialnej w Dudziczach. Uczył się sześć lat w bazyliańskiej szkole w Ladach, następnie był przez dwa lata preceptorem. W roku 1827 rozpoczął studia filologiczne na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim, które ukończył w 1831 roku. Otrzymał stanowisko nauczyciela w Instytucie Szlacheckim w Wilnie. W latach 1834–1849 był przez 15 lat wykładowcą języka łacińskiego. Ok. 1840 ożenił się z nauczycielką Emilią Piasecką, która urodziła czworo dzieci: Ignacego, bliźnięta Teresę i Henryka oraz Michalinę. Od 1849 do 1863 był nauczycielem historii. W następstwie represji po powstaniu styczniowym utracił posadę nauczyciela. Syn Ignacy Zdanowicz (ur. 1841) za udział w powstaniu został powieszony 1 grudnia 1863 na Placu Łukiskim w Wilnie.
W 1859 został członkiem zwyczajnym Wileńskiej Komisji Archeologicznej.
Wydał jedenaście podręczników oraz opracował siedem skryptów jako rękopisy. Przetłumaczył z języka rosyjskiego trzy obszerne monografie historyczne Ivana Kajdanova (1782–1843). Pracował w redakcji Kuryjera Wileńskiego, gdzie współpracował z Antonim Odyńcem, oraz był jednym z redaktorów Słownika języka polskiego. Napisał biografię generała Mariana Langewicza, który w marcu 1863 ogłosił się dyktatorem powstania styczniowego.
Do nauki historii polskiej zastosował mnemotechniczną „metodę polską“ Antoniego Jaźwińskiego opisaną w dziele Tablica chronograficzna, podług metody Jaźwinskiego... wydanej w Wilnie w 1845.
Publikacje Dykcyjonarzyk francuzki z krótką informacyją wymawiania i rozmowami. Wilno 1829 i 1832. Grammatyka francuzka dla dzieci. Wilno 1830, 1839 i 1844. Abecadło albo elementarz francuzki dla dzieci. Wilno 1830 i 1840. Wypisy francuzkie dla dzieci, poczynających naukę tego języka. (dziewięć wydań od 1831 do 1859) Tablice regularnych koniugacyi łacińskich. Wilno 1837. Tablica chronograficzna, podług metody Jaźwinskiego, obejmująca wykład nowej metody uczenia chronologii, jako też spis cesarzów i królów, w tablicy chronograficznej zawartych od N. C. do dnia dzisiejszego. Wilno 1845. Rys chronologiczno-historyczny państw nowożytnych od V wieku do dziś dnia, z kilku mappami i genealogijami, tudzież zbiorem pytań dla poczynających. Wilno 1844, 1853 i 1861. Objaśnienie chronologicznej tablicy, obejmującej porządek następstwa cesarzów i królów w XX narodach, od początku ery chrześcijańskej do dnia obecnego. Wilno 1837. Szkic historyi polskiej dla dzieci z chromolitografijami. Wilno 1857, 1859 i 1862. Szkic historyi powszechnej. Wilno 1861. Historyja powszechna dla szkolnej młodzieży. (2 tomy), Wilno 1861 i Warszawa 1871. Dziesięć dni dyktatury. Wspomnienie z lat ubiegłych. Gorlice 1901.
Przekłady z języka rosyjskiego Historyja powszechna krótko zebrana przez Kajdanowa. (3 tomy), Wilno 1845. Historyja średnich wieków. Wilno 1845. Historyja nowych wieków. Wilno 1846.
Rękopisy i skrypty Historyja literatury polskiej dla młodzieży żeńskiej. Geografija dawnej Polski ze szczególnym względem na jej stronę historyczna i malowniczą. O organizacyi rządu, starożytnej Polski. Kosmografija dla pensyi żeńskich. Przegląd systematyczny całego obszaru wiedzy ludzkiej. Nauka praktyczna języka łacińskiego dla dzieci. Panowanie Stanisława Poniatowskiego, podług najnowszych źródeł, dla młodzieży.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia Powszechna. tom 28, Warszawa 1868, s. 423–426. Stanisław Kościałkowski: Aleksander Zdanowicz 1805–1868. Zarys biograficzny. Wilno 1918.
Linki zewnętrzne Publikacje Aleksandra Zdanowicza w bibliotece Polona Zdanowicz, Aleksander (1805–1868) w katalogu Biblioteki Narodowej Aleksander Zdanowicz na stronie Instytutu de Republica
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Członkowie Wileńskiej Komisji Archeologicznej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bernardyńskim w Wilnie Kategoria:Polscy leksykografowie Kategoria:Polscy autorzy podręczników szkolnych Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy nauczyciele historii Kategoria:Polscy nauczyciele języka łacińskiego Kategoria:Polacy na Białorusi Kategoria:Urodzeni w 1805 Kategoria:Zmarli w 1868