Stella Zylbersztajn-Tzur (ur. 29 listopada 1925 w Łodzi) – ocalała z Holokaustu Polka„CZUJĘ SIĘ POLKĄ” – NIEZWYKŁA HISTORIA STELLI ZYLBERSZTAJN-TZUR, TVP, [dostęp 2017-05-22]. pochodzenia żydowskiego, która doprowadziła do nadania przez Jad Waszem odznaczenia „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” 23 Polakom. Przed wyjazdem z Polski i kilka lat w Izraelu była siostrą zakonną zakonu karmelitów. W Izraelu pracowała jako pielęgniarka, dziś jest działaczką społeczną.
Życiorys Jej rodzicami byli Salomon (Sewek, Seweryn) i (Haja) Gitla. Urodziła się i dorastała w Łodzi uczęszczając do jednej z najdroższych szkół żeńskich – gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej, w której większość uczennic stanowiły Żydówki. Rodzice nie byli religijni. Jej ojciec miał światopogląd lewicowy, sympatyzował z Bundem. Chciał wyjechać do Związku Radzieckiego, co nastąpiło dopiero po wybuchu wojny, w listopadzie 1939 roku, tam prawdopodobnie zginął po 22 czerwca 1941, tj. po agresji Niemiec na ZSRR.
W pamiętnikach Stella wielokrotnie podkreśla polski patriotyzm matki, który był powodem częstych konfliktów między rodzicami.
W grudniu 1939 Stella z matką zdecydowały się na wyjazd do ZSRR, dotarły jednak tylko do pogranicznych wówczas Sarnak nad Bugiem. Następnie szukając schronienia przedostały się do Łosic, gdzie przed wojną wujek Stelli był karczmarzem. W wieku 15 lat Stella znalazła się w łosickim getcie. Udało jej się z niego uciec w dniu likwidacji – 22 sierpnia 1942 roku. Większość Żydów z łosickiego getta zostało wymordowanych w TreblinceStella Silberstein, born in Łódź in 1925, about herself and her family, Sztetl.org.pl, [dostęp = 2017-05-22]..
Matka Stelli zginęła, w marcu 1943 wydał ją Niemcom syn leśnika z miejscowości Bolesty.
Wojnę przetrwała ukrywana przez dwadzieścia kilka polskich rodzin z Łosic i okolicznych wsi. Po wojnie przyjęła chrzest. Zdała maturę i w sierpniu 1948 rokuStella w Łosicach, Łosice.info [dostęp 2017-05-22]. – wstąpiła do klasztoru karmelitanek bosych w Poznaniu. W zakonie spędziła 24 lataStella – znaczy gwiazda, Gosc.pl [dostęp = 2017-05-22]..
W roku 1969 obserwując nastroje antysemickie docierające również do środowisk zakonnych wyjechała do Izraela. Zamieszkała w Hajfie. Za porzucenie zakonu została z niego wykluczona. Wówczas rozpoczęła pracę jako pielęgniarka w domu opieki społecznej. Gdy po 1989 roku w Hajfie pojawiła się liczna emigracja z Polski, pomogła wielu Polakom znaleźć pracę. Co potwierdzają liczne relacje„Żeby czynić dobro, nie trzeba wiele”. Stella Zylbersztajn, kobieta niezwykła, Wirtualna Polska [dostęp 2017-05-22]..
Mimo zaawansowanego wieku Stella Zylbersztajn-Tzur opiekowała się narkomanami, bezdomnymi i chorymi. Działała również w organizacji „Kobiety w czerni” jednoczącej kobiety izraelskie i palestyńskie. Stella Zylbersztajn-Tzur nadal jest katoliczką, co podkreślała podczas licznych spotkań w PolsceOto jak Żydówka znalazła Boga i stała się katoliczką, Fronda.pl [dostęp 2017-05-22]..
Zasługi Doprowadziła do przyznania odznaczenia Jad Waszem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” 23 Polakom, którzy jej pomagali w czasie wojnyPolscy sprawiedliwi, Sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2017-05-22]: Aniela Kalicka, Wacław Radzikowski, Irena Romaniuk, Ezechiel Romaniuk, Halina Ługowska, Zygmunt Ługowski, Józefa Zdanowska, Andrzej Zdanowscy, Stanisław Zdanowski, Rozalia Wielogórska, Franciszek Wielgórski, Józefa Ułasiuk, Jan Ułasiuk, Janina Mróz, Stanisław Mróz, Władysława Piotrowska, Helena Kaźmierczak-Gruszka, Lucyna Piechowicz, Marian Piechowicz, Józefa Radzikowska, Józefa i Józef Zbuccy, Anna Radzikowska oraz Wacława Jezierska.
Upamiętnienie W 2015 roku powstał film biograficzny w reżyserii Macieja Pawlickiego pod tytułem „Stella”. W marcu 2016 roku w Pałacu Prezydenckim w Warszawie zorganizowano uroczysty jego pokaz z udziałem głównej bohaterki i Prezydenta RP Andrzeja Dudy„Stella”. Specjalny pokaz w Pałacu Prezydenckim filmu o Polakach ratujących Żydówkę, Dziennik.pl [dotep 22-05-2017].Prezydent do Stelli Zylbersztajn-Tzur: dziękuję za świadectwo dobra, TVP Info [dostęp 2017-05-22]..
Film „Stella” otrzymał nagrodę im. Janusza Krupskiego na VII Festiwalu Filmowym „Niepokorni Niezłomni Wyklęci” w Gdyni w 2015 roku„Stella” wśród laureatów Nagrody im. Janusza Krupskiego na Festiwalu „Niepokorni, Niezłomni, Wyklęci” w Gdyni, Narodowe Centrum Kultury [dostęp 2017-05-23]..
Autobiografia W 1994 nakładem „Oficyny Bibliofilów” ukazały się wspomnienia Zylbersztajn pod tytułem „A gdyby to było Wasze dziecko? ...: wspomnienia antysemitki w getcie, komunistki w klasztorze i uniwersalistki wśród Ludu Wybranego, Umiłowanego”A gdyby to było Wasze dziecko? ...: wspomnienia antysemitki w getcie, komunistki w klasztorze i uniwersalistki wśród Ludu Wybranego, Umiłowanego, Bialska Biblioteka Cyforowa [dostęp 2017-05-23].Poznajcie bliżej Stellę, Tygodnik Siedliecki [dostęp 2017-05-22]..
Przypisy
Kategoria:Karmelitanki (biografie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Żydowscy działacze społeczni Kategoria:Polskie pielęgniarki Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady