Peter Handke (ur. 6 grudnia 1942 w Griffen) – austriacki pisarzPeter Handke jest jednym z najpopularniejszych dramatopisarzy. i tłumacz, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za 2019 rok. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych austriackich pisarzy.
Życiorys W latach 1944–1948 Peter Handke mieszkał wraz z matką (Słowenką z Karyntii) w Berlinie, potem przeprowadzili się z powrotem do Griffen. Pogłębiający się alkoholizm ojczyma, Adolfa Brunona Handkego, berlińskiego tramwajarza, i prowincjonalny charakter Griffen stały się źródłem jego późniejszego buntu przeciwko obowiązującym normom i zwyczajom.
W 1954, mając dwanaście lat, trafił do internatu dla chłopców katolicko-humanistycznego gimnazjum Tanzenberg. W tym okresie opublikował swoje pierwsze teksty, w czasopiśmie „Pochodnia” redagowanym przez mieszkańców bursy. Od 1959 uczył się w Klagenfurcie, gdzie w 1961 zdał maturę. W tymże roku rozpoczął studia prawnicze w Grazu. Pierwsze sukcesy literackie sprawiły, że przyłączył się do „Forum Stadtpark”, grupy z Grazu. W 1965 porzucił studia, by całkowicie poświęcić się działalności literackiej.
Zyskał rozgłos w 1966 roku w Princeton, gdy podczas spotkania Grupy 47, wpływowego w latach 50. forum dyskusyjnego niemieckich pisarzy i krytyków, zaatakował zebranych za opisywactwo i zbiorowo wyzwał znanych kolegów po piórze od „impotentów”.
Debiutował w 1966 krótką powieścią Szerszenie. Sztuka Publiczność zwymyślana, wydana w tym samym roku, przyniosła mu szeroki rozgłos. Był członkiem założycielem frankfurckiego wydawnictwa Verlag der Autoren w 1969 roku i w latach 1973–1977 członkiem Stowarzyszenia Autorów w Grazu. W latach 80. podróżował m.in. po Alasce, Japonii i Jugosławii. Wydana w 1996 roku jako relacja z podróży Podróż zimowa nad Dunaj, Sawę, Morawę i Drinę albo sprawiedliwość dla Serbii (Eine winterliche Reise zu den Flüssen Donau, Save, Morawa und Drina oder Gerechtigkeit für Serbien), w której również Serbowie przedstawieni zostali jako ofiary wojny domowej, wywołała i wywołuje do dziś liczne kontrowersje. W 2005 roku postawiony przed trybunałem ONZ w Hadze były serbski prezydent, Slobodan Milošević, powołał Handkego jako świadka obrony. Pisarz odmówił, niemniej napisał esej Die Tablas von Daimiel, którego podtytuł brzmi Zakamuflowana wypowiedź świadka w procesie przeciwko Slobodanowi Miloševićowi.
Po pobycie w Grazu Handke mieszkał w Düsseldorfie i Berlinie, potem w Kronbergu, w USA (1978–1979), Salzburgu (1979–1988), a od 1991 w Chaville pod Paryżem (Francja), a okresowo także w Salzburgu.
Ma dorosłą córkę, Aminę Handke, absolwentkę studiów malarskich i w zakresie sztuki medialnej. W latach 2001–2006 był związany z niemiecką aktorką Katją Flint.
Zasiadał w jury konkursu głównego podczas 42. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w 1989.
W 2012 Peterowi Handkemu poświęcono sesję krytycznoliteracką, zorganizowaną we Wrocławiu z okazji 70. urodzin pisarza przez Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Bibliotekę Austriacką we Wrocławiu. Podczas wydarzenia zaprezentowano referaty badaczy literatury z sześciu polskich uczelni wyższych m.in. Norberta Honszy, Edwarda Białka, Eugeniusza Tomiczka i Ireny Światłowskiej-Prędoty. Prof. Jacek Rzeszotnik wystąpił wówczas z referatem Gdyby trzymał gębę na kłódkę, miałby szansę na Nobla. Peter Handke vs media.
10 października 2019 roku Akademia Szwedzka przyznała mu Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.
Odznaczenia i wyróżnienia 1967 – Nagroda im. Gerharta Hauptmanna 1972 – Nagroda im. Schillera miasta Mannheim 1973 – Nagroda im. Georga Büchnera 1978 – Nagroda im. Georges’a Sadoula 1985 – Nagroda literacka Salzburga 1987 – Nagroda Vilenica 1995 – Nagroda im. Schillera 2004 – Nagroda im. Siegfrieda Unselda 2008 – Order Niegosza I klasy (Bośnia i Hercegowina – Republika Serbska) 2009 – Nagroda Franza Kafki 2013 – Złoty Medal Zasługi (Serbia) 2014 – Międzynarodowa Nagroda im. Ibsena 2020 – Order Gwiazdy Jerzego Czarnego I klasy (Serbia) 2021 – Wstęga Orderu Republiki Serbskiej (Bośnia i Hercegowina – Republika Serbska) 2019 – Nagroda Nobla w dziedzinie literatury 2024 – Wielka Złota Odznaka Honorowa na Wstędze Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii
Twórczość Szerszenie (Die Hornissen) – powieść, 1966 Publiczność zwymyślana (Publikumsbeschimpfung und andere Sprechstücke) – dramat, prawykonanie reż. Claus Peymann, 1966 Powitanie rady nadzorczej (Begrüßung des Aufsichtsrates), 1967 Der Hausierer, 1967 Kaspar (Kaspar), 1967 Deutsche Gedichte, 1969 Świat wewnętrzny świata zewnętrznego świata wewnętrznego (Die Innenwelt der Außenwelt der Innenwelt), 1969. Prosa, Gedichte, Theaterstücke, Hörspiele, Aufsätze, 1969 Terminator. Sztuka bez słów (Das Mündel will Vormund sein) – dramat, reż. Claus Peymann, Theater am Turm, 1969 Strach bramkarza przed jedenastką (Die Angst des Tormanns beim Elfmeter) – scenariusz, 1970, zekranizowany przez Wima Wendersa, ORF, WDR, 1972 Geschichten aus dem Wienerwald von Ödön von Horváth – streszczenie, 1970 Wind und Meer. Vier Hörspiele, 1970 Chronik der laufenden Ereignisse, 1971 Konno przez Jezioro Bodeńskie (Der Ritt über den Bodensee), 1971 Krótki list na długie pożegnanie (Der kurze Brief zum langen Abschied), 1972 Ich bin ein Bewohner des Elfenbeinturms, 1972 Stücke 1, 1972 Pełnia nieszczęścia (Wunschloses Unglück), 1972 Die Unvernünftigen sterben aus – dramat, 1973, reż. Horst Zankl, Zurych: Theater am Neumarkt, 1974 Stücke 2, 1973 Als das Wünschen noch geholfen hat. Gedichte, Aufsätze, Texte, Fotos, 1974 Der Rand der Wörter. Erzählungen, Gedichte, Stücke, 1975 Godzina prawdziwych odczuć (Die Stunde der wahren Empfindung), 1975 Fałszywy ruch (Falsche Bewegung), 1975 Leworęczna kobieta (Die linkshändige Frau), 1976, ekranizacja 1977 Das Ende des Flanierens. Gedichte, 1977 Das Gewicht der Welt. Ein Journal, 1977 Langsame Heimkehr, 1979 Die Lehre der Sainte-Victoire, 1980 Über die Dörfer, 1981 Kindergeschichte, 1981 Die Geschichte des Bleistifts, 1982 Der Chinese des Schmerzes, 1983 Phantasien der Wiederholung, 1983 Die Wiederholung, 1986 Niebo nad Berlinem (Der Himmel über Berlin), wraz z Wimem Wendersem, 1987 Die Abwesenheit. Ein Märchen, 1987, ekranizacja w reżyserii autora 1992 Gedichte, 1987 Popołudnie pisarza (Nachmittag eines Schriftstellers), 1987 Das Spiel vom Fragen oder Die Reise zum sonoren Land, 1989 Esej o zmęczeniu (Versuch über die Müdigkeit), 1989 Noch einmal für Thukydides, 1990 Versuch über die Jukebox, 1990 Pożegnanie marzyciela z Dziewiątym Krajem. Rzeczywistość, która przeminęła: wspomnienie o Słowenii (Abschied des Träumers vom Neunten Land), 1991 „Esej o dobrze spędzonym dniu (Versuch über den geglückten Tag. Ein Wintertagtraum), 1991 Godzina, w której nie wiedzieliśmy nic o sobie nawzajem (Die Stunde, da wir nichts voneinander wußten. Ein Schauspiel), 1992, prapremiera w reż. Clausa Peymanna, Wiedeń, Burgtheater, 1992 Die Theaterstücke, 1992 Drei Versuche. Versuch über die Müdigkeit. Versuch über die Jukebox. Versuch über den geglückten Tag, 1992 Langsam im Schatten. Gesammelte Verzettelungen 1980-1992, 1992 Die Kunst des Fragens, 1994 Mój rok w zatoce niczyjej (Mein Jahr in der Niemandsbucht. Ein Märchen aus den neuen Zeiten), 1994 Podróż zimowa nad Dunaj, Sawę, Morawę i Drinę albo sprawiedliwość dla Serbii (Eine winterliche Reise zu den Flüssen Donau, Save, Morawa und Drina oder Gerechtigkeit für Serbien), 1996 Sommerlicher Nachtrag zu einer winterlichen Reise, 1996 Zurüstungen für die Unsterblichkeit. Königsdrama – dramat, reż. Claus Peymann, Wiedeń, Burgtheater, 1997 Pewnej ciemnej nocy wyszedłem z mojego cichego domu (In einer dunklen Nacht ging ich aus meinem stillen Haus), 1997 Am Felsfenster morgens. Und andere Ortszeiten 1982-1987, 1998 Ein Wortland. Eine Reise durch Kärnten, Slowenien, Friaul, Istrien und Dalmatien wraz z Liesl Ponger, 1998 Podróż w czółnie albo scenariusz do filmu o wojnie (Die Fahrt im Einbaum oder Das Stück zum Film vom Krieg) – dramat, 1999, prapramiera w Wiedniu Lucie im Wald mit den Dingsda. Mit 11 Skizzen des Autors, 1999 Unter Tränen fragend. Nachträgliche Aufzeichnungen von zwei Jugoslawien-Durchquerungen im Krieg, März und April 1999, 2000 Der Bildverlust oder Durch die Sierra de Gredos, 2002 Mündliches und Schriftliches. Zu Büchern, Bildern und Filmen 1992–2000, 2002 Untertagblues. Ein Stationendrama, 2003 Sophokles: Ödipus auf Kolonos, 2003, przekład Don Juan: Sam o sobie opowiada (Don Juan (erzählt von ihm selbst)), 2004 Die Tablas von Daimel, 2005 Gestern unterwegs, 2005 Die morawische Nacht, 2008
Przekłady Handke tłumaczył dzieła następujących autorów: Adonis, Ajschylos, Dimitri T. Analis, Bruno Bayen, Emmanuel Bove, René Char, Jean Genet, , Julien Green, Gustav Januš, Patrick Modiano, Florjan Lipuš, Walker Percy, Francis Ponge, William Szekspir, Sofokles
Zobacz też
literatura austriacka
Przypisy Ten „nierozsądny” Peter Handke, Ogólnopolskie sympozjum w siedemdziesiątą rocznicę urodzin pisarza 17–18 kwietnia 2012 r., „Przegląd Uniwersytecki” nr 6–8/2012, s. 14, [dostęp 2019-12-11].
Linki zewnętrzne
Encyclopaedia Beliana – Peter Handke
Kategoria:Austriaccy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Austriaccy dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Austriaccy poeci XX wieku Kategoria:Austriaccy poeci XXI wieku Kategoria:Austriaccy prozaicy XX wieku Kategoria:Austriaccy prozaicy XXI wieku Kategoria:Austriaccy tłumacze Kategoria:Dramaturdzy niemieckojęzyczni Kategoria:Eseiści niemieckojęzyczni Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Eseiści XXI wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Franza Kafki Kategoria:Laureaci Nagrody Vilenica Kategoria:Ludzie związani z Grazem Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Jerzego Czarnego (Serbia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Niegosza Kategoria:Odznaczeni Orderem Republiki Serbskiej Kategoria:Pisarze związani z Berlinem Kategoria:Pisarze związani z Düsseldorfem Kategoria:Pisarze związani z Salzburgiem Kategoria:Poeci niemieckojęzyczni Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Tłumacze literatury Kategoria:Urodzeni w 1942