Śląskie Zakłady Mechaniczno-Optyczne OPTA (wariant pisowni: Opta) – polskie przedsiębiorstwo produkujące sprzęt optyczny i precyzyjny, z siedzibą w Katowicach, w dzielnicy Wełnowiec, istniejące od 15 września 1948 roku do 12 października 2006 roku, kiedy to zakończono postępowanie upadłościowe.
Historia IWOKA Zakład, który poprzedzał przedsiębiorstwo OPTA rozpoczął działalność w 1930 roku pod nazwą IWOKA (wariant pisowni: Iwoka). Jej założycielem był Austriak, dyplomowany optyk Johann Wyk. Prowadził on także sklep ze swoimi okularami przy ul. św. Jana w Katowicach.
IWOKA produkowała okulary, szkła powiększające, części do mikroskopów itp. Część produkcji była przeznaczana na eksport.
W 1936 przedsiębiorstwo zdobyło złoty medal na Wystawie Higieny w Warszawie. Projektantem siedziby przedsiębiorstwa przy obecnej ul. Iłłakowiczówny był polski architekt Karol Schayer.
Po II wojnie światowej zakład objęto zarządem państwowym jako „IWOKA” Optyczno-Mechaniczne Zakłady (1946)„Rocznik Przemysłu Odrodzonej Polski” 1946–47, Spółdzielnia Wydawnicza „INGOS”, Łódź – Warszawa 1946, s. 43..
OPTA mały|Budynek Izby Celnej w Katowicach, dawna nieruchomość OPTY, fot. 2011 mały|Okulary przeciwsłoneczne OPW-200 Laura 80 marki OPTA, przed 1990 mały|Busola AK marki OPTA z futerałem, około 1974 15 września 1948 zarządzeniem ministra przemysłu i handlu powołano państwowe przedsiębiorstwo o nazwie Śląskie Zakłady Mechaniczno-Optyczne, podlegające nadzorowi Zjednoczenia Przemysłu Precyzyjnego i Optycznego w Warszawie. Jako przedmiot działalności zakładów ustalono produkcję „okularów, szkła okularowego i innych urządzeń precyzyjno-optycznych”. Później zmieniono nazwę na Śląskie Zakłady Mechaniczno-Optyczne OPTA. Na przełomie lat 1948–1949 spłonęła główna hala produkcyjna, odbudowano ją na wiosnę 1952 roku jako pięciokondygnacyjny budynek o powierzchni 50 × 25 metrów. OPTA dysponowała łącznie dwoma zakładami w Wełnowcu.
W 1960 zakłady opatentowały urządzenie do szlifowania i polerowania szkieł okularowych (patent nr 44977).
W 1968 produkcja wyniosła: 3,3 mln sztuk szkieł okularowych 1,4 mln opraw okularowych 580 tys. okularów ochronnych (0,58 mln sztuk), 600 tys. okularów przeciwsłonecznych
Produkowano również sprzęt oftalmiczny dla optyków i gabinetów okulistycznych. 14,1% produkcji w tym czasie było przeznaczane na eksport.
W 1977 zakłady zamontowały holenderski sprzęt do produkcji soczewek kontaktowych i rozpoczęły ich produkcję jako pierwsze przedsiębiorstwo w Polsce.
W 1986 zakłady opatentowały „sposób i układ oporowego wykonywania węzłów lutowniczych, zwłaszcza w produkcji okularowych opraw metalowych”.
Około 1989 zatrudnienie wynosiło 747 osób.
W 1991 OPTA i Essilor International utworzyły spółkę joint venture o nazwie Essilor Polonia. W 1993 roku Essilor International wykupił wszystkie udziały w spółce Essilor Polonia, tym samym przejmując ją w całości.
Zakłady zostały postawione w stan upadłości w 1999; 12 października 2006 zakończono postępowanie upadłościowe.
Tradycje OPTY kontynuowała firma Opta-Save s.c., zajmująca się głównie produkcją okularów ochronnych, której siedziba mieściła się również przy ul. Słonecznej 4.
Po zakładach pozostał niedokończony budynek przy ulicy Słonecznej 34 w Katowicach. W 2011 wykonano jego adaptację na siedzibę Izby Celnej w Katowicach.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Przedsiębiorstwa optyczne Kategoria:Przedsiębiorstwa w Katowicach Kategoria:Byłe przedsiębiorstwa w Polsce Kategoria:Wełnowiec-Józefowiec