mały|Karta 1 Dzieł Flawiusza, 1466, manuskrypt wykonany w klasztorze tynieckim, obecnie w zbiorach Biblioteki Narodowej Józef Flawiusz (, , , ur. 37, zm. po 94)Jak podaje w zakończeniu Dawnych dziejów Izraela (XX, 12) ukończył ich pisanie w 13 roku panowania Domicjana (93/94) sam mając lat 56. – żydowski historyk pochodzący z rodu kapłańskiego – z rodu Joariba, pierwszego rodu kapłańskiego w Izraelu. Był synem Mattiasa syna Józefa, jerozolimskiego kapłana. Jego pradziad, Mattias Garbaty (ur. 135 p.n.e.), był po kądzieli wnukiem Jonatana Machabeusza. Życiorys thumb|Józef Flawiusz Urodził się w Jerozolimie w 37 roku, a w roku 64 przybył do Rzymu, gdzie przebywał trzy lata. Do kraju powrócił w roku 66, w czasie gdy wybuchło powstanie żydowskie przeciwko Rzymianom. Flawiusz przyłączył się do powstania, objął dowództwo nad powstańcami w Galilei, a w roku 67 dostał się do niewoli. Po dwóch latach uwolnił go Wespazjan, który jako jego nowy patron nadał mu nazwisko Flavius, obdarzając go również obywatelstwem rzymskim. Józef poświęcił się wówczas całkowicie pracy literackiej. Hieronim ze Strydonu nazwał go „greckim Liwiuszem”List XXII:35.. Jego zagorzałym przeciwnikiem politycznym był inny historyk żydowski, Justus z Tyberiady, z którym Józef polemizuje w swojej Autobiografii (7 – 74)Focjusz, Biblioteka, Kodeks 33. Data jego śmierci nie jest znana, wiadomo jednak, że żył jeszcze w 94 rokuW zakończeniu Dawnych dziejów wzmiankuje zamiar napisania jeszcze jednego dzieła, chodzi zapewne o apologię, znaną jako Przeciw Apionowi, na początku której wspomina napisane wcześniej Dzieje. Podobnie w Autobiografii (76) mowa o Dziejach jako powstałych wcześniej.. Był trzykrotnie żonaty i doczekał się dwóch synów − Justusa i Symonidesa.

Zenon Kosidowski tak charakteryzuje tę postać: „Józef Flawiusz to postać fascynująca i zarazem enigmatyczna (…) Jego psychika była tak zawiła i znaczona paradoksalnymi sprzecznościami, że do dnia dzisiejszego nikt właściwie nie zdołał jej rozszyfrować do końca, a opinie wydawane o nim przez kolejne pokolenia historyków wahają się od najwyższych pochwał aż do pomawiania go o najszpetniejsze bezeceństwa”Zenon Kosidowski, Opowieści ewangelistów, Warszawa 1983, s. 19–31 (z szerokim uzasadnieniem zacytowanej opinii), .

Dzieła Flawiusza (Iudaike archaiologia – Dawne dzieje Izraela, znane też pod tytułem Starożytności żydowskie – Antiquitates Iudaicae)U Focjusza występuje także tytuł w wersji: Doświadczenia Żydów (Biblioteka, Kodeks 47). (Peri tu Iudaiku polemu – Wojna żydowska) (Pros Apiona – Przeciw Apionowi) (Bios – Autobiografia) O wszechświecie (inne tytuły: O przyczynie wszechświata, O istocie wszechrzeczy) – autorstwo wątpliwe. Focjusz omawiający ten traktat jako napisany przez Józefa, informuje, że z marginesowych zapisków wynika, iż autorem jest Gajusz, kapłan z Rzymu (II/III w.)Biblioteka, Kodeks 48Tadeusz Sinko, Zarys historii literatury greckiej. T. II. Warszawa: PWN, 1959, s. 460.

Wkład Flawiusza w rozwój religii Józef Flawiusz jako jeden z pierwszych dokonał podziału 22 poleceń relacji Mojżesza na dziesięć przykazań, tworząc pierwszą wersję Dekalogu: „Pierwsze słowo poucza nas, że Bóg jest jeden i że tylko Jemu należy oddawać cześć. Drugie zabrania nam czynić wizerunków jakichkolwiek żywych stworzeń dla oddawania im czci. Trzecie nakazuje, byśmy nigdy nie przysięgali na Boga w błahej sprawie, czwarte – byśmy święcili każdy siódmy dzień powstrzymując się od wszelkiej pracy, piąte – byśmy szanowali rodziców, szóste zabrania nam morderstwa, siódme – cudzołóstwa, ósme – kradzieży, dziewiąte – dawania fałszywego świadectwa, a dziesiąte nakazuje, byśmy nie pożądali żadnej rzeczy, która należy do innego człowieka”Flawiusz Józef, Dawne dzieje Izraela, 2001, str. 81.

W dziele Dawne dzieje Izraela, w przypisywanym mu przez Euzebiusza, lecz mocno wątpliwym fragmencie Testimonium Flavianum wspominać ma o postaci Jezusa, żyjącego za czasów Heroda Antypasa. Tutaj Flawiusz również wspomina o Janie Chrzcicielu, który „…nie chrzcił ludzi dla oczyszczenia ducha, lecz dla oczyszczenia ciała; dusza już przez wcześniejsze sprawiedliwe życie była odgrzeszona”.

Pochodzenie Józefa Flawiusza

Zobacz też problem Józefa Flawiusza Dekalog Ewangelia Józefa (apokryf z 1927 przypisywany Flawiuszowi)

Przypisy

Bibliografia Polskie przekłady Dawne dzieje Izraela, tłum. Zygmunt Kubiak, Jan Radożycki, Oficyna Wydawnicza "Rytm", Warszawa 2001, . Dzieje wojny żydowskiej przeciwko Rzymianom, przeł. Andrzej Niemojewski, Wydawnictwo Armoryka, Sandomierz 2008 (wznowienie edycji z 1906 r.), . Wojna żydowska, z języka greckiego przeł. oraz wstępem i komentarzem opatrzył Jan Radożycki, Oficyna Wydawnicza "Rytm", Warszawa 1992 (wyd. II), . Przeciw Apionowi ; Autobiografia, Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Rytm", 2010 r.

Opracowania

Philip Matyszak, Wrogowie Rzymu, przeł. Urszula Ruzik-Kulińska, Dom Wydawniczy "Bellona", Warszawa 2007, s. 167−179, .

Linki zewnętrzne Dzieła Józefa Flawiusza w bibliotece Polona

Kategoria:Historycy starożytnego Rzymu Kategoria:Ludzie urodzeni w Jerozolimie Kategoria:Pisarze greckojęzyczni starożytnego Rzymu Kategoria:Starożytni Żydzi Kategoria:Urodzeni w 37 Kategoria:Żydowscy historycy Kategoria:Nieznana data śmierci Kategoria:Rzymscy pisarze I wieku