Powiat chełmiński – powiat w Polsce, położony w centralnej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Chełmno.

Podział administracyjny Powiat chełmiński powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..

Został stworzony z części znoszonego województwa toruńskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmniejszonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodząca wówczas w jego skład gmina Dąbrowa Chełmińska weszła od 1999 roku w skład powiatu bydgoskiego.

Z powiatem chełmińskim graniczą jednostki: powiat świecki od północnego zachodu i północy, powiat grudziądzki od północnego wschodu, powiat wąbrzeski od wschodu, powiat toruński od południa, powiat bydgoski od południowego zachodu i zachodu.

W skład powiatu wchodzi 7 gmin: 1 miejska oraz 6 wiejskich. Na jego terenie położone jest jedno miasto – ChełmnoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0404011 miejska 25x25px Chełmno — 0404022 wiejska 25x25px Chełmno 0404032 wiejska 25x25px Kijewo Królewskie Kijewo Królewskie 0404042 wiejska 25x25px Lisewo Lisewo 0404052 wiejska 25x25px Papowo Biskupie Papowo Biskupie 0404062 wiejska 25x25px Stolno Stolno 0404072 wiejska 25x25px Unisław Unisław

Pokrycie terenu Powiat chełmiński według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 526,97 km², co stanowiło 2,9% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 17. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 276. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (84,9%) oraz leśne (7,2%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 4,7% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 2,7%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie chełmińskim zamieszkiwało 48 715 mieszkańców: 24 926 kobiet (51,2% ludności) i 23 789 mężczyzn (48,8%), czyli 2,5% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 92 osób na km². Pod względem ludności powiat chełmiński zajął w 2024 roku 11. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 236. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 36,6%; w miastach w tym dniu mieszkało 17 827 osób, zaś na wsi 30 888 osób.

Gospodarka W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 11,2% do aktywnych zawodowo. mały|323x323px|Mapa powiatu (sporządzona w latach 30. XX w.)

Zabytki zespół staromiejski Chełmna z 5 gotyckimi kościołami i renesansowym ratuszem, grodzisko w Kałdusie z pozostałościami kościoła z XI w., barokowy kościół św. Barbary w Starogrodzie, kościół gotycki w Lisewie, ruiny zamku biskupiego w Papowie Biskupim, gotycki kościół w Wabczu.

Transport Transport drogowy Drogi krajowe (Gdańsk – Grudziądz – Lisewo – Toruń – Łódź – Katowice – Gorzyczki granica z Czechami) (Stolno 91 – Grudziądz – Kwidzyn – Malbork – Nowy Dwór Gdański 7) (Gdańsk – Chełmno – Toruń – Łódź – Częstochowa)

Drogi wojewódzkie (Paparzyn 55 – Radzyń Chełmiński – Jabłonowo Pomorskie – 15 Brodnica) (Stolno – Lisewo – Wąbrzeźno – Pląchoty 15 Brodnica) (Chełmno – Kokocko – Unisław) (Strzyżawa 80 – Unisław – Chełmża – Wąbrzeźno) (Unisław – Rzęczkowo)

Transport kolejowy (Toruń Wschodni – Kornatowo – Grudziądz – Malbork) (Bydgoszcz Wschód – Unisław Pomorski – Chełmża – Kowalewo Pomorskie)

Starostowie chełmińscy Na podstawie źródła: Zbigniew Bukowski (6 listopada 1998 – 5 grudnia 2001), Janusz Wojtaszewski (5 grudnia 2001 – 19 listopada 2002), Wojciech Bińczyk (19 listopada 2002 – 27 listopada 2006), Zdzisław Gamański (27 listopada 2006 – 1 grudnia 2010), Wojciech Bińczyk (1 grudnia 2010 – 27 listopada 2014), Zdzisław Gamański (od 27 listopada 2014).

Przypisy

chełmiński