thumb thumb|240px thumb|240px Zasłonak niebieskostopy (Phlegmacium glaucopus (Schaeff.) Wünsche) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phlegmacium, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Agaricus glaucopus. Obecną nazwę nadał mu Friedrich Otto Wünsche w 1877 r.
Ma ponad 20 synonimów. Niektóre z nich: Cortinarius glaucopus (Schaeff.) Gray 1821 Myxacium glaucopus (Schaeff.) P. Kumm. 1871 Phlegmacium glaucopus f. ingratum (Moënne-Locc.) Niskanen & Liimat. 2022 Phlegmacium glaucopus var. acyaneum M.M. Moser 1960 Phlegmacium glaucopus var. olivaceum M.M. Moser 1960. Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową
Morfologia Jest morfologicznie zmienny. Wyróżniono wiele jego odmian i form, według Index Fungorum jednak są to tylko synonimy. Kapelusz Średnica 6-12cm, początkowo półkulisty, później rozpostarty i nieregularnie pofałdowany. Brzeg długo podwinięty. Powierzchnia o barwie początkowo żółtoochrowej, potem rdzawobrązowej, w końcu pomarańczowobrązowej, pokryta promienistymi włókienkami, Środek ciemniejszy, brzegi z oliwkowym odcieniem. Jest nieco śluzowaty. Blaszki Schodzące na trzon, czasami ząbkiem, Początkowo o barwie liliowej do bladofioletowej, potem rdzawobrązowej, w końcu szarej. Trzon Wysokość 4–10 cm, grubość do 3 cm, w nasadzie bulwiasto rozszerzony. Początkowo o barwie liliowej lub bladofioletowej, potem żółtawej, i brązowej z oliwkowym odcieniem. Pokryty jest rdzawymi włókienkami będącymi resztkami osłony. Miąższ W kapeluszu żółtawy, na górnej części trzonu niebieskawy, potem brązowiejący. Smak i zapach niewyraźny. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, nieznacznie migdałowate, słabo brodawkowane, o rozmiarach 6-10 × 4–5,5 μm. Cheilocystyd i pleurocystyd brak. Strzępki skórki ze sprzążkami, nieznacznie żelowate.
Występowanie i siedlisko W Ameryce Północnej, jest szeroko rozprzestrzeniony, w Europie również – występuje od Hiszpanii aż po północne wybrzeże Półwyspu Skandynawskiego. Opisano jego występowanie także w Japonii. W piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano kilka jego stanowisk na terenie Polski.
Rośnie na ziemi w lasach iglastych i mieszanych. Owocniki wytwarza od sierpnia do października.
Znaczenie Grzyb mikoryzowy. Jako jeden z niewielu gatunków zasłonaków jest grzybem jadalnym. Spożywany i sprzedawany na jarmarkach jest np. w Meksyku. Odradza się jednak jego spożywanie, przez niektórych uważany jest za podejrzany.
Naukowcy zainteresowali się tym gatunkiem ze względu na jego silne, w porównaniu z innymi grzybami własności hydrobowe. Badania DNA wykazały, że może on rozkładać w glebie toksyczne wielopierścieniowe związki aromatyczne dzięki wytwarzaniu specjalnym enzymów silnie utleniających.
Gatunki podobne Charakterystyczne dla zasłonaka niebieskostopego cechy to: młode owocniki są lepkie, kapelusz w odcieniach szarości, brązu i oliwkowej barwy z promieniście wrośniętymi włókienkami, bulwiasty trzon o niebieskawej za młodu barwie, blaszki początkowo liliowe, zarodniki dość małe i lekko chropowate. Podobne są m.in.: zasłonak bukowy (Cortinarius amoenolens) – ma gorzką skórkę kapelusza, miąższ w trzonie starszych owocników staje się fioletowoniebieski, a na powierzchni trzonu brak pomarańczowych odcieni. Występuje w lasach liściastych. zasłonak szarobrązowy (Cortinarius anomalus)
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Zasłonakowate