mały|Ilustracja z edycji Wiadra porwanego z 1624 roku Wiadro porwane (wł. Secchia rapita) – epos barokowego włoskiego poety Alessandra Tassoniego, opublikowany w 1614.
Charakterystyka ogólna Wiadro porwane jest obszernym utworem epickim o charakterze humorystycznym. Utwór składa się z dwunastu pieśni. Pod względem formalnym jest podobne do wielkich i poważnych dzieł epickich, które parodiuje. Historyczne znaczenie poematu wynika z jego wpływu na późniejsze utwory, takie jak Pukiel porwany Alexandra Pope'a i poematy Ignacego Krasickiego, który Tassoniego znał i tłumaczył. Do humorystycznej epopei Tassoniego nawiązuje także poemat Tomasza Kajetana Węgierskiego Organy. Na podstawie poematu Tassoniego oparta została opera pod tym samym tytułem z librettem Gastonego Boccheriniego i muzyką Antoniego Salieriego.
Forma Poemat Tassoniego został skomponowany oktawą (wł. ottava rima), czyli strofą ośmiowersową rymowaną abababcc, układaną jedenastozgłoskowcem (wł. endecasillabo). Strofa ta była niezwykle popularna we Włoszech w XVI i XVII wieku. Przy użyciu oktawy napisano w Italii setki utworów, począwszy od jednostrofowych epigramatów, przez poematy, po największe eposy, z których dwa najbardziej znane to Orland szalony Ludovica Ariosta i Jerozolima wyzwolona Torquata Tassa.
Vorrei cantar quel memorando sdegno Ch’ infiammò già ne’ fieri petti umani Un’infelice e vil secchia di legno, Che tolsero ai Petroni i Gemignani. Febo che mi raggiri entro lo ’ngegno L’orribil guerra e gli accidenti strani, Tu che sai poetar, servimi d’aio, E tiemmi per le maniche del saio.
thumb|„Wiadro porwane”, wyeksponowane w Torre Ghirlandina
Treść Utwór Tassoniego opowiada o prawdziwym wydarzeniu, jakie miało miejsce we Włoszech w XIV wieku. Wtedy dwa wielkie miasta, Bolonia i Modena przez dwa lata toczyły wojnę o jedno drewniane wiadro. Jakkolwiek temat był wzięty ze średniowiecza, poemat jest pełen łatwo rozpoznawalnych dla współczesnych pisarzowi ludzi aluzji do żyjących osób. Wiadro porwane stało się modelem poematu heroikomicznego. W poemacie występują opisy kłótni, rokowań, potyczek i bitew o tytułowe wiadro.
Senat nazajutrz przystał na zamianę, Wyrzekł, iż wiadra odebrać nie wzbroni, Lecz to w warunkach zostało dodane, By sami po nie wysłali Petroni. Gdyżby z Modeny zostało wysłane, Do tego kroku nic go nie nakłoni "Skąd (wreście) dodał ta nowa ustawa, Żeby zwycięzcy chcieć narzucać prawa? (tłum. Józef Brykczyński, ortografia zmodernizowana)
Przekład Dzieło Tassoniego było popularne również poza granicami Włoch. Wiadro porwane na angielski przetłumaczył James Atkinson. Na język polski poemat przełożył Józef Brykczyński. Mijał dzień czwarty jak już Gieminani Klęski Petronom zadali haniebne Lecz w srogiej zemście jeszcze niezbłagani Psom porzucili trupy niepogrzebne Wtem do Modeny dwaj męże wysłani Niosą pokoju zakłady chwalebne Stają w gospodzie pod sławnym barankiem I naprzód z pełnym witają się dzbankiem.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Włoskie eposy Kategoria:Utwory literackie, których akcja toczy się w średniowieczu Kategoria:Utwory literackie napisane oktawą Kategoria:Utwory literackie z 1614 Kategoria:Utwory poetyckie Alessandra Tassoniego