Sapajus – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny kapucynek (Cebinae) w obrębie rodziny płaksowatych (Cebidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała 33–56 cm, ogona 37,8–56 cm; masa ciała 1,3–4,8 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1792 roku brytyjski przyrodnik Robert Kerr w książce swojego autorstwa poświęconej systematyce ówcześnie znanych ssaków. Kerr wymienił kilka gatunków – Simia Seniculus Linnaeus, 1766, Simia Paniscus Linnaeus, 1758, Simia trepida Linnaeus, 1766 (= Simia Apella Linnaeus, 1758), Simia Capucina Linnaeus, 1758, Simia Apella Linnaeus, 1758, Simia FatuellusPodgatunek S. apella. Linnaeus, 1766, Simia sciurea Linnaeus, 1758, Simia Syrichta Linnaeus, 1758, Simia Sapajus exquima Kerr, 1792 (= Simia Diana Linnaeus, 1758), Simia Sapajus variegatus Kerr, 1792 (= Simia quadricolor Boddaert, 1785 (nomen dubium)) i Simia Sapajus Beelzebub Kerr, 1792 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Simia Apella Linnaeus, 1758 (kapucynka czubata).
Etymologia Sapajus (Sapaju): lokalna nazwa Sapajou, od sajouassou, dla kapucynek, używana w Amazonii, zaadaptowana przez Buffona w 1767 roku.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxSapajus robustus(Kuhl, 1820)kapucynka grzywiastagatunek monotypowyendemit Brazylii (od rzeki Jequitinhonha (południowa Bahia) na południe do rzeki Doce, na wschód od Serra do Espinhaço (Espírito Santo i wschodnie Minas Gerais)DC: 33–56 cmDO: 43–56 cmMC: 1,3–4,8 kgcentruj|150pxSapajus xanthosternos(Wied-Neuwied, 1826)kapucynka złotobrzuchagatunek monotypowyendemit Brazylii (na południe i wschód od rzeki São Francisco, na południe do rzeki Jequitinhonha (Bahia i północno-wschodnie Minas Gerais))DC: 36–42 cmDO: 38–54 cmMC: 1,3–4,8 kgcentruj|150pxSapajus nigritus(Goldfuss, 1809)kapucynka czarna2 podgatunkipołudniowo-wschodnia Brazylia (na południe od rzeki Doce i rzeki Grande), od Minas Gerais do Rio Grande do Sul) oraz północna-wschodnia Argentyna (Misiones)DC: 42–56 cmDO: 43–56 cmMC: 2,6–4,8 kgcentruj|150pxSapajus libidinosus(Spix, 1823)kapucynka brodatagatunek monotypowyendemit Brazylii (na zachód i północ od rzeki São Francisco, na zachód do Maranhão i rzeki Araguaia), na południe na północ od rzeki Grande w Minas Gerais); zakres wysokości: 300–600 m n.p.m.DC: 34–44 cmDO: 38–49 cmMC: 1,3–4,8 kgcentruj|150pxSapajus flavius(von Schreber, 1799)kapucynka jasnowłosagatunek monotypowyendemit Brazylii (wybrzeża na południe od Rio Grande do Norte do północno-wschodniego Pernambuco; być może północny brzeg rzeki São Francisco w Alagoas)DC: 35–40 cmDO: 37–42 cmMC: 1,8–3 kgcentruj|150pxSapajus cay(Illiger, 1815)kapucynka kapturowagatunek monotypowypółnocno-wschodnia Boliwia (Tarija i Santa Cruz), północna Argentyna (Jujuy, Salta, Formosa i Chaco), Brazylia (na południe od Mato Grosso, na zachód od rzeki Parana) i wschodni Paragwaj; zakres wysokości: do 1500– m n.p.m.DC: 40–45 cmDO: 41–47 cmMC: 3–3,5 kgcentruj|150pxSapajus apella(Linnaeus, 1758)kapucynka czubata2 podgatunkiEkwador, Kolumbia (na północ od rzeki Arauca), wschodnie Peru, środkowa i północna Boliwia (na południe do górnego biegu rzeki Beni), południowa Wenezuela (wraz z wyspą Margarita) oraz region GujanaDC: 38–46 cmDO: 38–49 cmMC: 1,3–4,8 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Kategoria:Płaksowate