RuPaul’s Drag Race – amerykański program telewizyjny typu reality show, produkowany przez dla stacji Logo TV. W latach 2017–2023 emitowany był na VH1. Od 2023 emitowany na MTV.
Celem programu jest wyłonienie spośród uczestników najciekawszej i najbardziej utalentowanej drag queen, która otrzymuje tytuł America’s Next Drag Superstar oraz nagrody rzeczowe i pieniężne. Gospodarzem programu jest drag queen RuPaul, który jest również głównym jurorem programu.
Tytuł programu jest grą słów; nawiązuje do słowa drag (ang. in drag – być w przebraniu osoby płci przeciwnej) i do formy wyścigów samochodowych znanych jako drag racing.
Historia Od 2009 wyemitowano 17 sezonów programu, a także 9 sezonów spin-offu – RuPaul’s Drag Race: All Stars, którego zasady był podobne, a uczestniczyły w nim zaproszone przez RuPaula drag queens z poprzednich sezonów głównego show. Od samego początku show produkowana była też zakulisowa seria RuPaul’s Drag Race: Untucked (ang. tuck – chowanie penisa i moszny pomiędzy nogami w taki sposób, aby krocze bardziej przypominało kobiece), której sezony od drugiego do szóstego emitowane były w Logo TV, pozostałe zaś publikowane były przez producenta na YouTube. Program cieszył się dużą popularnością wśród światowej społeczności LGBT (w szczególności w Ameryce Północnej i Południowej oraz w Wielkiej Brytanii) i był jednocześnie najchętniej oglądanym i najbardziej rozpoznawalnym show stacji Logo„For 'RuPaul’s Drag Race' Mainstream Is Jumping the Shark”. Entertainment Tonight..
RuPaul’s Drag Race był nominowany do trzydziestu dziewięciu nagród Emmy i wygrał dwadzieścia cztery. Został również nominowany do dziewięciu nagród Reality Television Awards, zdobywając trzy i nominowany do sześciu nagród NewNowNext, wygrywając trzy. Program został nagrodzony Outstanding Reality Program Award na GLAAD Media Awards. Był nominowany do czterech nagród Critics’ Choice Television Awards, w tym dla najlepszego programu reality i dla najlepszego gospodarza reality show dla RuPaul. W 2018 roku stał się pierwszym programem, który zdobył nagrodę Primetime Emmy za wybitny program reality oraz nagrodę Primetime Emmy dla najlepszego prowadzącego program reality show. Program zajął 93. miejsce na liście 100 najlepszych programów telewizyjnych XXI wieku The Guardian. W 2026 roku program znalazł się na 61. miejscu listy 100 najlepszych seriali XXI wieku według The New York Timesa.
Program doczekał się wielu spin-offów i zagranicznych edycji:
Spin-offy RuPaul’s Drag U (2010–2012): W każdym odcinku trzy kobiety są łączone z byłymi uczestnikami Drag Race („Drag Professors”), którzy robią im metamorfozę i pomagają dotrzeć do ich „wewnętrznych div”.
RuPaul’s Drag Race All Stars (2012 – obecnie): Byli zawodnicy powracają i rywalizują o miejsce w Drag Race Hall of Fame. Format programu jest podobny do formatu RuPaul’s Drag Race, z wyzwaniami i panelem sędziowskim. Dancing Queen (2018): W kwietniu 2013 RuPaul potwierdził, że planuje być producentem wykonawczym spin-offu Drag Race, w którym występuje Alyssa Edwards, uczestniczka piątego sezonu i drugiego sezonu All Stars. Alyssa Edwards potwierdziła, że tytuł spin-offu to Beyond Belief (później przemianowany na Dancing Queen), a jej studio tańca w Mesquite w Teksasie jest miejscem akcji. Serial został wyemitowany w serwisie Netflix 5 października 2018 RuPaul’s Secret Celebrity Drag Race (2020 – obecnie): 10 kwietnia 2020 r. VH1 ogłosiło, że celebrycka edycja Drag Race ma być emitowana przez cztery tygodnie, począwszy od 24 kwietnia 2020 r. W obu sezonach celebryci rywalizowali o pieniądze przeznaczane na cele charytatywne, stając się artystami drag, których mentorami byli absolwenci z poprzednich sezonów RuPaul’s Drag Race (nazywane „Queen Supremes”). W pierwszym sezonie każdy odcinek był samodzielną rywalizacją między trzema zawodnikami, którzy rywalizowali w wyzwaniach Drag Race. Podobnie jak w przypadku głównej serii, każdy odcinek zawierał mini i maxi challenge, po których następowała ostatnia runda lip-sync, aby wyłonić zwycięzcę. Drugi sezon zmienił się w trwającą cały sezon rywalizację, skupiającą się wyłącznie na występach lip-sync. Sezon rozpoczął się od obsady dziewięciu anonimowych zawodników, przedstawionych jedynie jako ich drag persony. W każdym odcinku uczestnicy wykonują solowy występ dla sędziów i publiczności w studiu. Dwaj najsłabsi uczestnicy rywalizują w rundzie „Lip Sync for Your Life”, aby określić, kto przejdzie do następnego odcinka, a kto zostanie wyeliminowany i musi ujawnić swoją prawdziwą tożsamość. Ostatni celebryta, który pozostał na koniec sezonu, wygrał 100 000 $ na wybraną przez siebie organizację charytatywną. Nowy format został opisany jako podobny do The Masked Singer. RuPaul’s Drag Race: Vegas Revue (2020): sześcioodcinkowy serial dokumentalny o RuPaul’s Drag Race Live!, którego premiera odbyła się na VH1 21 sierpnia 2020 r. RuPaul’s Drag Race Superstar to gra mobilna autorstwa East Side Games, spółki zależnej World of Wonder i Leaf Mobile, która została wydana 25 października 2021 r.
Edycje międzynarodowe The Switch Drag Race (2015–2018): program zrealizowany w Chile na licencji Drag Race, premiera odbyła się w październiku 2015 r. na kanale Mega. Drag Race Thailand (od 2018 r.): W październiku 2017 r. Kantana Group nabyła prawa do produkcji własnej wersji Drag Race. Sezon 1 Drag Race Thailand spotkał się z dobrymi ocenami w tajskiej telewizji. Później ogłoszono, że pierwszy sezon będzie miał premierę w Stanach Zjednoczonych w maju 2018 r. Pierwszy sezon wywołał również poruszenie w azjatyckiej społeczności LGBT, z których najbardziej znaną była kampania mająca na celu stworzenie wersji Drag Race na Filipinach i Tajwanie, dwóch państwach najbardziej przychylnych społeczności LGBT w Azji. RuPaul’s Drag Race UK (2019 – obecnie): 5 grudnia 2018 roku ogłoszono, że brytyjska wersja RuPaul’s Drag Race zostanie wyemitowana w BBC Three. W 2019 Visage potwierdziła w mediach społecznościowych, że wystąpi jako jurorka. Canada’s Drag Race (2020 – obecnie): 27 czerwca 2019 r. Crave, serwis streamingowy OutTV i Bell Media, ogłosiły, że współtworzyły kanadyjską wersję Drag Race. Dodatkowo, Brooke Lynn Hytes, która zajęła 2. miejsce w 11 sezonie Drag Race, została potwierdzona jako jeden z jurorów, stając się pierwszym uczestnikiem Drag Race, który występował jako stały juror. Program miał swoją premierę 2 lipca 2020 roku. Drag Race Holland (2020 – obecnie): Holenderska wersja Drag Race została ogłoszona 26 lipca 2020 r. Program zadebiutował w Videoland w Holandii i był emitowany na WOW Presents Plus na całym świecie. Program jest prowadzony przez Freda van Leera, a jego premiera odbyła się 18 września 2020 RuPaul’s Drag Race Down Under (2021 – obecnie):26 sierpnia 2019 r. ogłoszono, że wersja australijska i nowozelandzka będzie w produkcji i miała zostać wyemitowana w 2020 r., ale prawdopodobnie została opóźniona z powodu pandemii COVID-19. Zdjęcia rozpoczęły się w Auckland w Nowej Zelandii w styczniu 2021 roku. Program miał swoją premierę w TVNZ 2 i TVNZ OnDemand w Nowej Zelandii, Stan w Australii oraz na międzynarodowej platformie WOW Presents Plus 1 maja 2021 W skład jury wchodzą RuPaul, Michelle Visage i Rhys Nicholson. Drag Race España (2021 – obecnie): 16 listopada 2020 r. Atresmedia ogłosiła, że wyprodukuje hiszpańską wersję Drag Race wraz z Buendía Estudios po osiągnięciu porozumienia z Passion Distribution na rzecz World of Wonder. Seria zadebiutowała w serwisie streamingowym Atresmedia ATRESplayer Premium 30 maja 2021 r. oraz została wyemitowana na całym świecie w WOW Presents Plus. Jest prowadzona przez Supremme de Luxe. Drag Race Italia (2021 – obecnie): włoska wersja Drag Race została ogłoszona 30 czerwca 2021 r. Seria zadebiutowała w listopadzie 2021 r. Na Discovery +. RuPaul’s Drag Race: UK Vs the World (2022): 21 grudnia 2021 roku World of Wonder ogłosiło, że premiera spin-offowej serii RuPaul’s Drag Race UK będzie miała miejsce w lutym 2022 roku. W nakręconym w Wielkiej Brytanii programie udział wzięły międzynarodowe królowe które rywalizowały w serii Drag Race na całym świecie. Drag Race France (2022 – obecnie): 17 listopada 2021 r. Ogłoszono francuską wersję Drag Race. Gospodarzem jest francuska drag queen Nicky Doll, która startowała w dwunastym sezonie RuPaul’s Drag Race i zajęła dziesiąte miejsce. W jury zasiadają również Daphné Bürki i Kiddy Smile. Drag Race France zadebiutował 25 czerwca 2022 roku na France.tv Slash. W sierpniu 2022 roku ogłoszono drugi sezon. Drag Race Philippines (2022 – obecnie): 17 sierpnia 2021 r. Ogłoszono filipińską wersję Drag Race. Program miał swoją premierę 17 sierpnia 2022 roku, jest produkowany przez World of Wonder i Fullhouse Asia Production Studios. Paolo Ballesteros, znany także jako Mawma Pao, jest gospodarzem i głównym sędzią. Jiggly Caliente (uczestniczka 4. sezonu RuPaul’s Drag Race i 6. sezonu All Stars) oraz osobowość telewizyjna KaladKaren pełnią funkcję stałych sędziów. BJ Pascual, Jon Santos i Rajo Laurel byli sędziami naprzemiennymi w sezonie 1.Drugi sezon został ogłoszony 19 października 2022 roku. Canada’s Drag Race: Canada vs. the World (2022): sezon „międzynarodowych gwiazd” serii Drag Race, którego premiera odbyła się za pośrednictwem Crave i WOW Presents Plus w listopadzie 2022 r. Seria jest spin-offem Canada’s Drag Race i drugą edycją serii Drag Race, w której występują królowe z wielu międzynarodowych wersji programu. Gospodarzem programu jest Brooke Lynn Hytes. Ma ten sam format, co RuPaul’s Drag Race: UK vs the World. Drag Race Belgique (2023): belgijska wersja Drag Race została ogłoszona 29 kwietnia 2022 r. i ma być emitowana od lutego 2023 r. w Tipik oraz w WOW Presents Plus na całym świecie. Program poprowadzi kanadyjska drag queen Rita Baga, która zajęła drugie miejsce w pierwszym sezonie Canada’s Drag Race. Do panelu sędziowskiego dołączą Lufy i Mustii. Drag Race Sverige: szwedzka wersja Drag Race została ogłoszona 5 kwietnia 2022 r. Będzie emitowana w telewizji Sveriges i transmisji strumieniowej w WOW Presents Plus. Drag Race España All Stars: spin-off Drag Race España, jest to pierwsza międzynarodowa wersja formatu All Stars. Został ogłoszony we wrześniu 2022 roku i ma zostać wyemitowany po nadchodzącym trzecim sezonie Drag Race España. Drag Race Brasil: ogłoszono 12 grudnia 2022 r. Drag Race Mexico: ogłoszono 12 grudnia 2022 r. Drag Race Germany: ogłoszono 12 grudnia 2022
Format i zasady programu W castingu mogą wziąć udział osoby o dowolnej orientacji seksualnej i tożsamości płciowej, chociaż większość uczestników do tej pory to homoseksualni cispłciowi mężczyźni. Uczestnicy transpłciowi stają się coraz bardziej powszechni w miarę upływu sezonów; Sonique, biorąca udział w drugim sezonie, została pierwszą uczestniczką otwarcie transpłciową, kiedy ujawniła, że jest kobietą podczas reunion. Sonique wygrała później All Stars 6, stając się pierwszą transpłciową kobietą, która wygrała anglojęzyczną wersję programu i drugą w klasyfikacji generalnej. Monica Beverly Hillz (sezon 5) została pierwszą uczestniczką, która podczas trwania programu ujawniła się jako transpłciowa kobieta. Peppermint (sezon 9) jest pierwszą uczestniczką, która przeszła tranzycję przed emisją swojego sezonu. Inne uczestniczki dokonały coming-outu po swojej eliminacji, w tym Carmen Carrera, Kenya Michaels, Stacy Layne Matthews, Jiggly Caliente, Gia Gunn, Laganja Estranja i Gigi Goode. Ponadto Gottmik (sezon 13) był pierwszym AFAB i obecnie jedynym jawnie transpłciowym zawodnikiem płci męskiej w historii franczyzy. Różni uczestnicy również identyfikują się jako osoby niebinarne, w tym Jinkx Monsoon i Adore Delano. Jednakże pojawił się zwyczaj, według którego uczestniczki, mówiąc o sobie lub innych drag queens, używają żeńskich zaimków osobowych również wtedy, gdy nie są ucharakteryzowane.