Cerkiew Przemienienia Pańskiego – unicka, następnie prawosławna cerkiew w Podhorcach, w ostatnich latach istnienia użytkowana jako kościół rzymskokatolicki. Wzniesiona prawdopodobnie w XVIII w., spłonęła w 1951.
Historia Cerkiew prawosławna wzmiankowana jest w Podhorcach na r. 1531D. Kawałko, Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994, s. 280.. Od przejścia prawosławnej eparchii chełmskiej do Kościoła unickiego (w momencie podpisania aktu unii brzeskiej) do likwidacji unickiej diecezji chełmskiej w 1875 była to świątynia unicka. Nie wiadomo, jak długo istniała najstarsza z podhoreckich świątyń; na jej miejscu w 1749 Stanisław Góźdź ufundował nową drewnianą budowlę sakralną. Świątynię zamknięto w 1915, w momencie, gdy prawosławne duchowieństwo wraz z wiernymi zostało ewakuowane w głąb Rosji. Powracająca ludność ubiegała się o ponowne otwarcie cerkwi od drugiej połowy lat 20. XX wieku. W 1929 o otwarcie cerkwi w Podhorcach osobiście zabiegał w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego metropolita warszawski i całej Polski Dionizy. Równocześnie przez całe lata 20. XX wieku o budynek zabiegała miejscowa ludność rzymskokatolicka, stanowiąca zdecydowaną mniejszość mieszkańców wsiSłownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego. Świątynia została faktycznie otwarta jako jedyna ze wskazywanych przez metropolitę nieczynnych cerkwi w województwie lubelskim. Liczbę wiernych uczęszczających do obiektu szacowano na 2050 osób. Latem 1938, podczas akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej, katolicy w Podhorcach ponownie bezskutecznie starali się o przejęcie budynku. Ostatecznie cerkiew w Podhorcach została przejęta przez Kościół rzymskokatolicki po II wojnie światowej i wywiezieniu ze wsi ludności ukraińskiej wyznania prawosławnego, w czerwcu 1945. W 1951 spłonęła wskutek uderzenia pioruna. Na jej miejsce przeniesiono ze Starego Sioła nowy kościół rzymskokatolicki św. Stanisława Biskupa Męczennika. Zachowała się natomiast XVIII-wieczna dzwonnica przycerkiewna, pełniąca obecnie funkcję salki katechetycznej.
W sąsiedztwie świątyni znajdował się cmentarz przycerkiewny, użytkowany do II poł. XIX w., gdy zastąpiła go nowa nekropolia prawosławna. Innym śladem po funkcjonowaniu w Podhorcach parafii prawosławnej są dwa przydrożne krzyże wotywne zachowane na terenie wsi.
Przypisy
Kategoria:Nieistniejące cerkwie w powiecie hrubieszowskim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego Cerkiew