Dżafar Abu at-Timman (ur. 1881, zm. 1945) – iracki polityk, jeden z przywódców Partii Bractwa Narodowego.
Życiorys Pochodził z rodziny szyickiejA. Dawisha, Iraq, s. 93.. Brał udział w organizacji powstania w Iraku w 1920, przewodził powstańcom działającym nad środkowym Eufratem i gromadził fundusze na walkę przeciwko Brytyjczykom i rozwój irackiego ruchu narodowego. Był zwolennikiem powstania w pełni niepodległego państwa irackiego i wspólnego rządzenia nim przez szyitów i sunnitów. Sprzeciwiał się ustanowieniu brytyjskiego mandatu w IrakuE. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. 238-239.. Po stłumieniu powstania zbiegł do Iranu, skąd powrócił po koronacji Fajsala I na króla Iraku. W 1922 został zmuszony do opuszczenia kraju, gdyż w dalszym ciągu domagał się wyzwolenia Iraku spod brytyjskiej dominacji i demokratyzacji kraju.
Był jednym z przywódców założonej w 1922E. Ghareeb, B. Dougherty, Historical..., s. 114. Partii Narodowej, skupiającej głównie wykształconych szyitów z irackich miast, chociaż nadal utrzymywał również kontakty z przywódcami szyickich plemion znad środkowego Eufratu. W 1931 jego organizacja połączyła się z Partią Ludu, której przewodził Jasin al-Haszimi, a następnie zorganizowała masowe protesty przeciwko rządowi Nuriego as-Sa’ida. Dzięki kontaktom at-Timmana z szajchami plemiennymi niektóre z plemion wzięły w nich udział, chociaż nie tak masowo, jak spodziewała się opozycja; główną siłą protestów byli wielkomiejscy robotnicy i rzemieślnicy. Protesty zostały stłumione przez rządCh. Tripp, Historia..., s. 100-103..
W listopadzie 1933 ogłosił wycofanie się z życia politycznego, co stanowiło dla Partii Bractwa Narodowego cios na tyle znaczący, że kilka miesięcy później jej działacze zdecydowali o samorozwiązaniu organizacjiDawisha A., Iraq, s. 62.. Jeszcze jednak w tym roku at-Timman zmienił decyzję, przyłączając się do środowiska intelektualistów skupionego wokół gazety "Al-Ahali", krytykującego korupcję, partykularyzm poszczególnych warstw społecznych i funkcjonowanie elit władzy, opierających się na nieformalnych sieciach patronażuCh. Tripp, Historia..., s. 114.. W ramach grupy at-Timman nadal głosił hasła budowania jedności narodowej Irakijczyków i reformy społecznej. W 1935, gdy grupa Al-Ahali postanowiła się zreorganizować i sformalizować, at-Timman wszedł do jej komitetu centralnego razem z Kamilem al-Dżadirdżim i Hikmatem SulajmanemCh. Tripp, Historia..., s. 115-116.. Cieszył się największym autorytetem ze wszystkich przywódców grupy.
Również w 1935 at-Timman przystał na plan Hikmata Sulajmana, który doszedł do przekonania, że Al-Ahali powinna siłą obalić rząd Jasina al-Haszimiego, a następnie odgórnie zreformować Irak, wzorując się na działaniach Kemala AtatürkaH. A. Jamsheer, Współczesna..., s. 77.. Członkowie grupy wzięli udział w wojskowym zamachu stanu przeprowadzonym przez gen. Bakra Sidkiego, a następnie weszli do nowego rządu, którego szefem został Sulajman. Sam at-Timman został w nim ministrem finansów. Był przekonany, że ingerencja wojska w życie polityczne będzie krótkotrwała, co obiecywał przed zamachem gen. SidkiA. Dawisha, Iraq..., s. 94.. Nadzieje at-Timmana na głęboką reformę kraju nie sprawdziły się. Rozczarowała go również postawa Hikmata Sulajmana, który bardzo szybko zaczął dążyć do władzy autorytarnego. Już w 1937 at-Timman oraz Kamil al-Dżadirdżi wystąpili z rządu, protestując przeciwko postawie premiera, który zrezygnował z reform, których wcześniej domagała się al-Ahali, a po niej współtworzone przez al-Dżadirdżiego Stowarzyszenie Reformy Ludowej (demokratyzacja kraju, wprowadzenie przepisów o płacy minimalnej, ustalenie maksymalnej długości dnia pracy, uchwalenie ustawy o prawach i obowiązkach rolników, wprowadzenie podatku spadkowego oraz podatku liniowego)Ch. Tripp, Historia..., s. 122-124.. At-Timman oburzony był dodatkowo faktem, że Sulajman oraz Bakr Sidki brutalnie stłumili powstanie irackich szyitówA. Dawisha, Iraq..., s. 95..
W latach 1935–1945 był przewodniczącym Izby Handlowej w Bagdadzie.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Iraccy ministrowie finansów