Lama, wikunia (Lama) – rodzaj ssaków z podrodziny Camelinae w obrębie rodziny wielbłądowatych (Camelidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w stanie dzikim w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała 114–229 cm, długość ogona 15–27 cm, wysokość w kłębie 85–130 cm; masa ciała 38–220 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1800 roku francuski przyrodnik Georges Cuvier w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Lekcje anatomii porównawczej. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) lama andyjska (L. glama).
Etymologia Lama (Lacma, Llama, Llacma): peruwiańska nazwa llama dla lamy, od keczuańskiej nazwy llama dla lam. Auchenia (Aucheria, Auchenias): aukhenios ‘szyjny’, od αυχην aukhēn ‘szyja’. Gatunek typowy: Illiger wymienił dwa gatunki – Lacma vicunna (= Camellus vicugna ) i Camelus llacma (= Camelus glama ) – z których typem nomenklatorycznym jest Camelus llacma (= Camelus glama ). Guanaco: hiszpańska nazwa guanako dla gwanako, od keczuańskiej nazwy wanaku dla gwanako. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus guanicoe . Vicunia: hiszpańska nazwa vicuña dla wikunii, od keczuańskiej nazwy wik’uña dla wikunii. Dromedarius: , dromadis ‘dromader’, od gr. δρομας καμηλος dromas kamēlos ‘biegnący wielbłąd’, od δρομας dromas ‘biegnący’. Vicugna: hiszpańska nazwa vicuña dla wikunii, od keczuańskiej nazwy wik’uña dla wikunii. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus vicugna . Pacos: peruwiańskie nazwy paco, pacos dla lam, zaadaptowane przez Buffona w 1765 roku. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Camelus pacos . Protorhea: gr. πρωτος prōtos ‘pierwszy, przed’; rodzaj Rhea (ptaki); autorzy błędnie zidentyfikowali szczątki kostne (lewa kość udowa, kilka paliczków stopy i paliczek końcowy) jako należące do prymitywnego ptaka z rodziny nandu (Rheidae). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Protorhea azarae (= Camelus vicugna ). Neoauchenia: gr. νεος neos ‘nowy’; rodzaj Auchenia .
Podział systematyczny Niektóre ujęcia systematyczne umieszczają L. vicugna i L. pacos w odrębnym rodzaju Vicugna; tutaj klasyfikacja z współcześnie występującymi gatunkami za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023): Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxLama guanicoe (P.L.S. Müller, 1776)gwanako andyjskie2 podgatunkiod północnego Peru i Boliwii na południe do Chile i Argentynie (do południowej Patagonii, Ziemi Ognistej i wyspy Navarino); introdukowany na Falklandy; zakres wysokości: 0–4500 m n.p.m.DC: 190–215 cmDO: 23–27 cmMC: 90–140 kgcentruj|150pxLama glama(Linnaeus, 1758)lama andyjskagatunek monotypowyśrodkowe Andy od środkowego Peru do zachodniej Boliwii i północnej Argentyny; zakres wysokości: 3800–5000 m n.p.m.; udomowiony na całym świecieDC: 180–200 cmDO: około 15 cmMC: 130–200 kgGUcentruj|150pxLama vicugna(G.I. Molina, 1782)wikunia andyjska2 podgatunkiPuna i wysokie Andy w południowo-wschodnim Peru (na południe od regionu Ancash), zachodniej Boliwii, północno-wschodnim Chile i północno-zachodniej Argentynie (na południe do -29° szerokości geograficznej południowej); introdukowany w Ekwadorze; zakres wysokości: 3200–4800 m n.p.m.DC: 125–190 cmDO: 15–25 cmMC: 38–45 kgcentruj|150pxLama pacos(Linnaeus, 1758)alpakagatunek monotypowyśrodkowe Andy, od środkowego Peru do środkowej Boliwii i północnego Chile; w latach 80. i 90. XX wieku został zaimportowany do Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii, Kanady i EuropyDC: 114–150 cmDO: 18–25 cmMC: 55–65 kgGU Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; GU – gatunek udomowiony, nie podlega ocenie przez IUCN.
Opisano również wymarły gatunek żyjący w plejstocenie w Ameryce Południowej: Lama castelnaudii
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Wielbłądowate