Kalendarium historii Gruzji – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Gruzji oraz jej krain historycznych.
Czasy najdawniejsze poł. I tys. p.n.e. – w dolinie rzeki Kury powstało królestwo Iberii I tys. p.n.e. – powstały zapiski asyryjskie i urartyjskie mówiące o plemionach zamieszkujących obecną Gruzję 63 p.n.e. – armia rzymska pod wodzą Pompejusza podbiła Kolchidę II w. n.e. – na ziemie gruzińskie dotarli pierwsi chrześcijanie 337 – władca Iberii Mirian III przyjął chrzest
Średniowiecze i nowożytność do XIX w. VI w. – Kolchida przyjęła chrzest VI w. – do 562 Iberia i Kolchida prowadziły wyniszczające wojny VI w. – stolicą Iberii zostało Tbilisi 654 – Arabowie podbili Karlię VIII w. – ziemie gruzińskie podzieliły się na wiele księstw początek XI w. – Bagrat III zjednoczył zachodnią i część wschodniej Gruzji 1080 – najazdy Seldżuków zahamowały jednoczenie gruzińskich ziem 1121 – podczas bitwy pod Didgori Gruzini wypędzili Turków 1122 – Dawid IV Budowniczy zjednoczył Gruzję i wypędził Seldżuków początek XII w. – w pobliżu Tbilisi upadł ostatni emirat arabski 1184–1213 – panowanie królowej Tamary, podczas którego Gruzja przeżywała „złoty wiek” 1204 – zdobycie Konstantynopola przez krzyżowców pozwoliło Gruzinom rozszerzyć swoje wpływy na całe Zakaukazie 1225 – pierwszy najazd Mongołów 1231 – drugi najazd Mongołów 1387 – najazd Tamerlana doprowadził do upadku Gruzji koniec XV w. – Gruzja rozpadła się na trzy niezależne królestwa: Imeretię, Kachetię i Kartlię. Wkrótce potem Imeretia rozpadła się na Megrelię, Abchazję i Gurię XVI–XVII w. – okres walk Turcji z Persją o ziemie gruzińskie poł. XVIII w. – na krótko wyzwoliły się ziemie gruzińskie 1783 – traktat gieorgijewski: Herakliusz II, władca Królestwa Kartlijsko-Kachetyjskiego, przyjął protektorat rosyjski w zamian za gwarancję niepodległości
Panowanie rosyjskie 1801 – Gruzja Wschodnia została włączona do Imperium Rosyjskiego 1803 – przyłączono Megrelię do Rosji 1804 – Megrelię włączono do Rosji 1810 – Gruzja Zachodnia i Abchazja zostały włączone do Imperium Rosyjskiego 1864–1871 – przeprowadzono reformę włościańską 1900 – połączenie zakaukaskich linii kolejowych z siecią kolei rosyjskich marzec 1917 – po obaleniu caratu przez rewolucję lutową Rząd Tymczasowy utworzył Samodzielny Komitet Zakaukaski, który zarządzał Armenią, Azerbejdżanem i Gruzją listopad 1917 – podczas rewolucji październikowej Komitet Zakaukaski przekształcono w Komisariat Zakaukaski styczeń 1918 – utworzenie Sejmu Zakaukaskiego marzec 1918 – Sejm Zakaukaski ogłosił powstanie Federacyjnej Republiki Zakaukazia maj 1918 – Federacyjna Republika Zakaukazia rozpadła się na Armenię, Azerbejdżan i Gruzję 26 maja 1918 – Gruzja proklamowała niepodległość
Niepodległa Gruzja maj 1917–maj 1918 – wojna turecko-gruzińska, podczas której Gruzja straciła część swojego terytorium maj 1918 – do Gruzji wprowadzono okupacyjne garnizony niemieckie grudzień 1918 – do Gruzji wprowadzono garnizony brytyjskie, które zastąpiły niemiecką armię początek 1919 – bolszewicy przeprowadzili nieudany zamach stanu maj 1919 – bolszewicka Rosja zawarła pokój z Gruzją 29 stycznia 1921 – II Rzeczpospolita oficjalnie uznaje suwerenność Gruzji luty 1921 – gruzińscy bolszewicy na polecenie KC RKP(b) proklamowali nowy rząd rewolucyjny marzec 1921 – Turcja i Rosyjska FSRR podpisały układ pokojowy, na mocy którego Turcja zrzekła się Batumi i północnej części Adżarii grudzień 1922 – Gruzja weszła w skład Federacji Zakaukaskiej 30 grudnia 1922 – Gruzja stała się częścią ZSRR
Gruzja w ZSRR 1924 – sowieci krwawo stłumili powstanie narodowe 1936 – przekształcono Gruzję w radziecką republikę związkową 1942 – armia III Rzeszy dotarła do północnej granicy Gruzji lata 40. XX w. – NKWD przeprowadziło akcję deportowania z Gruzji kilkudziesięciu tysięcy ludzi, głównie Turków Meschetyńskich i Greków lata 20.–lata 50. XX w. – okres gwałtownego uprzemysłowienia Gruzji 1972–1985 – wobec największych problemów z korupcją w porównaniu do reszty ZSRR Eduard Szewardnadze rozpoczął z nią walkę 1981–1988 – nasilenie żądań autonomicznych 1988 – powstały Gruzińskie Stronnictwo Ludowe i Narodowo-Demokratyczna Partia Gruzji 9 kwietnia 1989 – oddziały sowieckie dokonały masakry w Tbilisi podczas tłumienia pokojowej demonstracji na rzecz niepodległości kwiecień 1989 – utworzono Narodowy Front Gruzji październik 1990 – w wyborach powszechnych wygrała koalicja Okrągły Stół-Wolna Gruzja. Prezydentem został Zwiad Gamsachurdia styczeń 1991 – parlament przegłosował odstąpienie od poboru do Armii Radzieckiej marzec 1991 – Gruzja zbojkotowała radzieckie referendum konstytucyjne dotyczące utrzymania ZSRR kwiecień 1991 – Gruzja ogłosiła niepodległość
Czasy najnowsze sierpień 1991 – niepodległość ogłosiły: Adżaria, Osetia Południowa i Abchazja wrzesień 1991 – w wyniku łamania praw człowieka nastąpił wzrost nastrojów opozycyjnych wrzesień 1991 – Zwiad Gamsachurdia ogłosił stan wyjątkowy styczeń 1992 – Rada Wojskowa przejęła władzę w Gruzji – Zwiad Gamsachurdia uciekł do Armenii marzec 1992 – Przewodniczącym Rady Państwa Gruzji został Eduard Szewardnadze lipiec 1992 – Gruzja została członkiem ONZ sierpień 1992 – armia gruzińska wkroczyła do Abchazji październik 1993 – wojsko abchaskie przejęło kontrolę nad Abchazją listopad 1993 – abchaskie wojska wyparły gruzińską armię z Suchumi 1 grudnia 1993 – w Genewie przedstawiciele Gruzji i Abchazji podpisali porozumienie listopad 1993 – w Poti wylądowali rosyjscy marynarze grudzień 1993 – Gruzja została członkiem WNP styczeń 1994 – gruzińska armia i rosyjscy marynarze opanowali Megrelię grudzień 1994 – przeprowadzono serie reform gospodarczych listopad 1995 – Eduard Szewardnadze objął urząd prezydenta 1995 – uchwalono konstytucję 2000 – Eduard Szewardnadze ponownie objął urząd prezydenta 2002 – wybuchł konflikt rosyjsko-gruziński 2003 – próba sfałszowania wyników wyborów parlamentarnych doprowadziła do obalenia władzy Szewardnadzego (różana rewolucja) listopad 2003 – Nino Burdżanadze objęła tymczasowo urząd prezydenta 2004 – prezydentem został Micheil Saakaszwili maj 2004 – pokojowa rewolucja doprowadziła do odzyskania kontroli władz centralnych nad Autonomiczną Republiką Adżarii 2008 – doszło do zaostrzenia relacji ze zbuntowanymi prowincjami 8 sierpnia 2008 – armia gruzińska zaatakowała Cchinwali, stolicę Osetii Południowej. Tego samego dnia Rosja włączyła się do wojny, opowiadając się po stronie Osetii 16 sierpnia 2008 – podpisano rozejm sierpień 2008 – Gruzja wystąpiła z WNP 27 października 2013 – Giorgi Margwelaszwili wygrał wybory prezydenckie 27 czerwca 2014 – podpisano układ o stowarzyszeniu pomiędzy Gruzją a Unią Europejską
Przypisy
Gruzja