thumb Kompania graniczna KOP „Kołtyniany” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Nowych Święcianach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 43 batalionu celnego, a jego 2 kompania stacjonowała w Kołtynianach. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne W drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w 1925 sformowano 20 batalion graniczny , a w jego składzie 3 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 10 podoficerów, 6 nadterminowych i 91 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 3 kompania graniczna KOP „Kołtyniany” nadal podlegała dowódcy batalionu KOP „Nowe Święciany”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
3 kompania graniczna „Kołtyniany” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 31 kilometrów 220 metrów.
Sąsiednie kompanie graniczne: 1 kompania graniczna KOP „Orniany” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Kozaczyzna” – 1929, 1932, 1934 1 kompania graniczna KOP „Orniany” ⇔ 2 Kompania graniczna KOP „Ignalino” – 1931, 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w latach 1929–1931 strażnica KOP „Kumielin” (Kumolin) strażnica KOP „Baranowo”wieś Baranowo, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie strażnica KOP „Postawiszki”wieś Postawiszki, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie strażnica KOP „Antoledzie”Antoledzie, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie strażnica KOP „Kurynie”wieś Kurynie, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie strażnica KOP „Łyngmiany”miasteczko Łyngmiany, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie strażnica KOP „Antołksna”wieś Antokłosna, gmina Kołtyniany, powiat święciański, województwo wileńskie
Strażnice kompanii w latach 1932–1938W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → . Wymienił następujące strażnice:„Baranów”, „Postawiszki”, „Połuknis”, „Antoledzie”, „Kurynie”, „Łyngniany”, „Antokszna”, „Mejrany”, „Michaliszki” i „Marianowo” → strażnica KOP „Baranowo” strażnica KOP „Postawiszki” strażnica KOP „Antoledzie” strażnica KOP „Kurynie” strażnica KOP „Łyngmiany” strażnica KOP „Antołksna”
Strażnice kompanii we wrześniu 1939 strażnica KOP „Baranów”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Baranowo → (?) strażnica KOP „Postawiszki” strażnica KOP „Kurynie” strażnica KOP „Antoledzie” strażnica KOP „Łyngmiany”
Dowódcy kompanii kpt. Józef Bieniek (był 30 IX 1928 − ) kpt. Emil Bril (7 IV 1930 − 25 III 1931 → przeniesiony do 4 pp Leg) kpt. Nikodem Walentynowicz (7 III 1931 − ) kpt. Witold Świda (3 II 1934 − ) kpt. Stanisław CzerwińskiCzerwiński Stanisław II, kpt. piech., w KOP od 1937. Do mobilizacji dca kompanii granicznej „Kołtyniany”. We wrześniu 1939 kwatermistrz batalionu fortecznego „Osowieć”. →
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/151.) (sygn.181/87.)
Kołtyniany Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Nowe Święciany” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie święciańskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1925 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939