thumb|200px|Żwir jako szkielet gleby Szkielet glebowy (części szkieletowe, frakcje szkieletowe) – część mineralna gleby obejmująca frakcje granulometryczne o średnicy większej niż 2 mm (1 mm). Do szkieletu gleby zalicza się żwir i kamienie, a także głazy i bloki, które występują w materiale glebowym.
W gleboznawstwie mineralny materiał glebowy (nieobejmujący materii organicznej, wody glebowej ani powietrza glebowego), w zależności od średniej wielkości ziaren, dzieli się na części szkieletowe oraz części ziemiste. Granica pomiędzy nimi, w zależności od przyjętego podziału na frakcje, najczęściej wynosi 2 mm lub 1 mm.
W Polsce od 2008 r. w naukach o glebie obowiązuje, ogłoszona przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze, „Klasyfikacja uziarnienia gleb i utworów mineralnych", która definiuje szkielet glebowy jako frakcję większą niż 2 mm. Podział ten jest zbieżny z podziałem według Polskiej Normy PN-R-04033.
Nazwa frakcji i podfrakcji granulometrycznych Symbol Średnica ziaren (d) w milimetrach A: CZĘŚCI SZKIELETOWE>2 I. Frakcja blokowab d >600II. Frakcja głazowagł200< d ≤600 III. Frakcja kamienistak75< d ≤200 IV. Frakcja żwirowa żwir gruby żwir średni żwir drobnyż żgr żśr żdr2< d ≤75 20< d ≤75 5< d ≤20 2< d ≤5B: CZĘŚCI ZIEMISTE<2
W obowiązującym od lat 50. XX w. podziale części mineralnych gleby na frakcje granica pomiędzy częściami szkieletowymi i częściami ziemistymi wynosiła 1 mm. Nazwa frakcji i podfrakcji granulometrycznych Średnica ziaren (d) w milimetrach CZĘŚCI SZKIELETOWE>1 Kamienied >20żwir1< d ≤20CZĘŚCI ZIEMISTE<1
Charakterystyka Najczęściej są to okruchy skalne o składzie mineralnym takim samym lub zbliżonym do skał, z których powstały. Często można dostrzec ziarna minerałów, najczęściej kwarcu, ale też spotyka się skalenie, miki, amfibole i in. Stopień obtoczenia żwiru i kamieni zależy od rodzaju transportu ziarna (transport wodny, eoliczny - obtoczone; w górach, z wietrzenia in situ - ostrokrawędziste). Znaczna domieszka frakcji szkieletowych utrudnia uprawę mechaniczną ziemi.
Analiza Elementem przygotowania każdej próbki gleby do dalszych analiz laboratoryjnych jest rozdzielenie od siebie części szkieletowych i części ziemistych. Do większości analiz wykorzystuje się jedynie części ziemiste gleby. Po zważeniu suchej próbki odkłada się ręcznie większe części szkieletowe, a pozostały materiał delikatnie rozciera gumowym korkiem w moździerzu i przesiewa przez sito o średnicy oczek 1 lub 2 mm. Pozostały na sicie materiał waży się razem z wcześniej odłożonymi częściami szkieletowymi co pozwala na obliczenie procentowej zawartości szkieletu glebowego.
Przypisy
Kategoria:Gleboznawstwo