Legendy nowoczesności – zbiór esejów i listów Czesława Miłosza powstałych w czasie wojny, wydanych w 1996 r. przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie.
Eseje powstały w latach 1942-43. Słowo wstępne do pierwszego wydania, na prośbę autora, napisał Jan Błoński. Część I zatytułowana Eseje okupacyjne składa się z przedmowy i ośmiu rozdziałów. Cykl poświęcony jest wybitnym tekstom literackim (Daniel Defoe, Honoriusz Balzac, Stendhal, André Gide, Lew Tołstoj, Witkacy) i filozoficznym (Henry James, Friedrich Nietzsche, Henri Bergson). Przez pewien czas autor pracował przy odgruzowywaniu bogatego księgozbioru Instytutu Francuskiego, który mieścił się w zniszczonym bombą niemiecką skrzydle Pałacu Staszica, odkładając na bok tomy, które go zafrapowały.
Drugą część tomu (Listy-eseje) wypełnia eseistyczna korespondencja Miłosza z Jerzym Andrzejewskim, pochodząca z tego samego okresu i poruszająca pokrewne tematy. Nie były one przesyłane pocztą. Andrzejewski i Miłosz mieszkali na przeciwległych krańcach Warszawy i najczęściej spotykali się w Adrii przy ul. Mazowieckiej. Kopia maszynopisu esejów w formie listów trafiła do zbiorów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie w 1974 r. wraz z częścią archiwum ocalałego z konspiracyjnej akcji wydawniczej „Wisła”, którą prowadził od 1943 r. Zbigniew Mitzner.
Wybrane recenzje Baran Józef, Poeta w czepku urodzony. Kraków fetował 85. rocznicę urodzin Czesława Miłosza, „Sycyna” 1996, nr 15, s. 2. Bylica Grzegorz: Żyć w nowoczesności, „Fa-Art” 1996, nr 3, s. 90–93. Fiut Aleksander, Wędrówki po piekle, „Plus Minus” 1996, nr 20, s. 2. Gawin Dariusz, Samotność czy solidarność - przypadki XX-wiecznego intelektualisty, „Res Publica Nowa” 1996, nr 10, s. 63–67. Kłoczowski Paweł: Grzeczny chłopiec i buntownik, „Zeszyty Literackie” 1997, nr 57, s. 169–173. Kołakowski Andrzej, Niewczesne rozmyślania, „Społeczeństwo Otwarte” 1997, nr 2, s. 43–47. Krassowski Maciej, Okupacyjny Miłosz, „Wiadomości Kulturalne” 1996, nr 24, s. 21. Sadecki Jerzy, Legendy zamiast wycia, „Rzeczpospolita” 1996, nr 145, s. 28. Synoradzka Anna, Miłosz - Andrzejewski: wymiana listów, „Opcje” 1996, nr 4, s. 116–117. Tischner Łukasz, Spór o istnienie „świata”, „Znak” 1997, nr 1, s. 178–184. Urbanowski Maciej, Bobkowski i Miłosz - dwa realizmy, „Arcana” 1996, nr 4, s. 109–116. Wyka Marta, Legendy nowoczesności, „Dekada Literacka” 1996, nr 7/8, s. 1, 8–9. Zaleski Marek, Książka z ruin, „Teksty Drugie” 1996, nr 2/3, s. 102–106. Zawada Andrzej, Książka z ruin, „Nowe Książki” 1996, nr 8, s. 31–33. Zaworska Helena, Zdrowe dziecko chorej Europy, „Książki. Gazeta” 1996, nr 6, s. 2–3.
Wydania polskie Kraków: Wydawnictwo literackie, 1996, 2009
Przekłady na języki obce Pisma-eseji. Česlav Miloš, Ježi Andžejevski, Vršac: KOV Književna Opština Vršac, 2001 Legends of Modernity. Essays and Letters from Occupied Poland 1942–43, New York: Farrrar, Straus and Giroux, 2005
Bibliografia Jan Błoński, Słowo wstępne, [w:] Czesław Miłosz, Legendy nowoczesności, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009, s. 5–24. Nota wydawcy, [w:] Czesław Miłosz, Legendy nowoczesności, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009, s. 304–317.
Kategoria:Eseje Czesława Miłosza Kategoria:Utwory literackie z 1996