Analogia wiary (łac. analogia fidei) lub reguła wiary (regula fidei; gr. κανὼν τῆς πίστεως) lub reguła prawdy (gr.κανων της αληθειας) – chrześcijańskie pojęcie teologiczne zakorzenione w myśli Pawła Apostoła, podjęte i wprowadzone do myśli teologicznej jako termin techniczny przez Ireneusza z Lyonu (140-202). W Liście do Rzymian 12:6 apostoł powiedział:
„Zgodnie z wiarą” w greckim oryginale brzmi dosłownie „według analogii wiary” (grec. κατὰ ἀναλογίαν τῆς πίστεως). Zwrot analogia wiary można rozumieć na trzy sposoby: całokształt doktryny chrześcijańskiej wiara danej osoby i jej odpowiedź na łaskę Bożą rodzaj wiary, która może przesuwać góryJoseph Fitzmyer,Romans, Anchor Bible Commentary 33, New York: Doubleday, 1992, s. 647–48. Pojęcie to zostało wprowadzone do teologii przez wczesnochrześcijańskiego pisarza Tertuliana (ok. 150-240). Ten ojciec łacińskiej teologii odniósł je do zrębu nauczania chrześcijańskiego, jako kryterium poszukiwań prawdziwości wiary (De praescriptione haereticorum 12). Pojawiło się już u Klemensa rzymskiego (101 r.), znaczenie teologiczne zyskało u Ireneusza z Lyonu (ok. 202) w jego dziele Przeciw herezjom. Dla Ireneusza Regułą wiary był zespół prawd stanowiących kerygmat chrześcijański. W jego czasach nie zostało jeszcze w sposób oficjalny sformułowane credo chrześcijańskie.
Analogia wiary była szeroko używana przez Św. Augustyna i jest czymś odmiennym od analogii bytu (łac: analogia entis), która w myśli św. Tomasza z Akwinu, pozwala poznać Boga przez porównanie (analogię) ze stworzeniemIntroduction w: Nature and Grace: Selections from the Summa Theologica of Thomas Aquinas, Philadelphia: The Westminster Press, 1954, s. 28.. Według Krzysztofa Bardskiego w rozumieniu Augustyna reguła wiary była czymś określonym bardziej intuicyjnie, dzięki pomocy Ducha Chrystusowego i w jedności z Kościołem. W sposób oczywisty reguła wiary harmonizuje i wynika z dosłownego sensu Pisma Świętego:
Z kryterium reguły wiary organicznie związane są dwa inne kryteria, mianowicie lex orandi (Prawidło modlitwy) oraz sensus fidelium (zmysł wiernych).
W katolicyzmie ogólnie rozumie się, że analogią (lub regułą) wiary, jako ostatecznym punktem odniesienia i kryterium jej autentyczności, jest Słowo Boże (Dei verbum) zawarte w Piśmie świętym i TradycjiPor. The New Advent Encyclopedia, "The Rule of Faith".. Benedykt XVI podał zgodność z analogią wiary jako jeden z trzech warunków właściwej interpretacji tekstu biblijnego jako tekstu natchnionego, obok jedności Biblii oraz Tradycji apostolskiej (por.Verbum Domini 34, KKK 114).
W protestantyzmie analogię wiary wyraża zasada Sola Scriptura; niektórzy protestanci, jak John Wesley, rozumieli ją cztero-członowo: Pismo święte, tradycja, rozum, i doświadczenie; filozofowie z nurtu racjonalistycznego uznają jako analogię wiary jedynie rozum. Jako podstawowe kryterium ortodoksyjności w pierwszych wiekach służyły wyznania wiary, przede wszystkim Skład apostolski, a później Credo nicejskie i Nicejsko-konstantynopolitańskie, Credo Atanazego. Dla chrześcijan z nurtu reformacji było nim Wyznanie Augsburskie, dla anglikanizmu Westminsterskie, a dla mistyków wewnętrzne światło duchowePor. The Nuttall Encyclopædia: "Rule of Faith"..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Filozofia prawa Kategoria:Biblia Kategoria:Teologia chrześcijańska