thumb|Młody owocnik thumb|Dojrzałe owocniki Kurzawka zmienna (Bovista aestivalis (Bonord.) Demoulin) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae). Często (błędnie) uważany za purchawki. Różni się od nich brakiem płonnej części (trzonu pod owocnikiem).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Bovista, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1851 r. Hermann Friedrich Bonorden, nadając mu nazwę Lycoperdon aestivale. Uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1979 r. Vincent Demoulin. Synonimy naukowe:
Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1889 r. Wanda Rudnicka-Jezierska w swojej monografii rzędu purchawkowych opisywała ten gatunek pod nazwą kurzawka otrębiasta. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako purchawka zmienna, kurzawka pośrednia i prochówka otrębiasta.
Morfologia Owocnik Kulisty, o wysokości 0,5–4,5 cm, czasami nawet do 10 cm i nieco mniejszej szerokości. Kształt zmienny: gruszkowaty, walcowaty, kulistawy, w dolnej części pomarszczony Z podstawy wyrastają szarawe strzępki grzybni łączące go z podłożem. Zewnętrzna osłona (egzoperydium) u młodych owocników biała i niemal gładka, później szorstka, otrębiasta, ziarnista i popękana na poletka. Osłona wewnętrzna (endoperydium) pergaminowata, jedwabista, słabo błyszcząca, gładka, szarobrązowa. Dojrzały owocnik otwiera się na szczycie kolistym ujściem o średnicy 0,5–1 cm. Brzegi otworu są płatowate. Wnętrze dojrzewającego owocnika wypełnia gleba. Początkowo jest oliwkowa, potem oliwkowobrązowa, w końcu ma barwę jasnej umbry. Podglebie słabo wykształcone, z drobnymi, widocznymi dopiero przez lupę komorami. Jest początkowo białe, potem oliwkowo-żółte, w końcu jasnoumbrowe. Jest zwarte i przechodzi w glebę płynnie, bez żadnej zauważalnej granicy.
Cechy mikroskopowe Zarodniki kuliste, żółte, pokryte bardzo drobnymi brodawkami, punktowane i bez sterygm. Rozmiar 3,5–4,8 μm. Włośnia o barwie od oliwkowej do umbrowej, budowa typowa dla purchawek (Lycoperdon). Jest silnie dichotomicznie rozgałęziona. Jej strzępki mają grubość 4,5–11 μm, są septowane lub posiadają rzekome septy. Boczne rozgałęzienia strzępek włośni są cienkościenne i posiadają liczne, drobne jamki. Gatunki podobne Podobna jest kurzawka ołowiana (Bovista plumbea) i kurzawka czerniejąca (Bovista nigrescens). Czasami odróżnienie tych gatunków możliwe jest tylko badaniem mikroskopowym. Pomocne przy oznaczaniu może być miejsce występowania.
Występowanie i siedlisko Kurzawka zmienna jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej i Europie, podano także jej stanowiska na Wyspach Salomona. W Europie jest dość pospolita. Na terenie Polski w piśmiennictwie naukowym podano liczne jej stanowiska.
Grzyb naziemny. Rośnie na obrzeżach dróg leśnych, na polanach, w murawach, zaroślach, na ugorach, wrzosowiskach, rzadko w lasach liściastych i mieszanych, a czasami nawet w parkach miejskich i na podkładach kolejowych. Pojawia się od czerwca do października, ale stare owocniki utrzymują się często do kwietnia następnego roku. Preferuje gleby piaszczyste, miejsca suche i nasłonecznione.
Znaczenie Saprotrof. Młode, jeszcze białe owocniki są jadalne.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Purchawkowate