Stanisław Krzaczyński, ps. Wolski. (ur. 15 kwietnia 1886 w Kamienicy Polskiej, zm. 2 września 1920 pod Modlinem) – podpułkownik żandarmerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy.
Życiorys Syn Józefa i Marii z Kałużnych urodzony 15 kwietnia 1886 w Kamienicy Polskiej, w ówczesnej guberni piotrkowskiej Królestwa Polskiego„Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920, wydanie poranne, s. 9.. Ukończył naukę w szkole realnej w Krakowie. Został dyrektorem Ligi Pomocy Przemysłowej. Przed I wojną światową był członkiem oddziału konnego „Sokoła”.
18 września 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Był oficerem 2 pułku piechoty. Dowodził 15 kompanią oraz IV batalionem w zastępstwie Bolesława Roji. Uczestniczył w kampanii karpackiej i wszystkich walkach 2 pułku piechoty do lutego 1915. Awansował kolejno na: podporucznika (29 września 1914), porucznika (5 listopada 1914) i kapitana (15 maja 1915). 16 lutego 1915 został ciężko ranny prowadząc półbatalion Legionistów i kompanię Bośniaków do szturmu na Sołotwinę. Leczenie z odniesionych ran i rekonwalescencja trwała dziesięć miesięcyLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 3. „Głos Stolicy” nr 9 z 7 grudnia 1916, s. 3. Władysław Matkowski, Na polach Mołotkowa, „Panteon Polski” nr 72, wrzesień-październik 1930, s. 5.. 6 listopada 1916 pozostawał w stanie żywionych Personalnej Stacji Zbornej Legionów Polskich we Lwowie, jako niezdolny do służby na tyłachCAW sygn. akt I.120.1.3 s. 520.. W grudniu 1916 zastąpił porucznika Stefana Żerańskiego na stanowisku oficera (komendanta) placu w Krakowie. Głośno zaprotestował przeciw notatce austriackiej komendy twierdzy, wydrukowanej w „Deutsche Krakauer Zeitung”, która w swojej treści „ubliżała czci Legionów Polskich”. W związku z tym został aresztowany na dwa tygodnie. Nie mogąc ugiąć postawy Krzaczyńskiego władze twierdzy uzyskały u zwierzchnictwa usunięcie go z Krakowa. Został gorąco pożegnany przez ludność Krakowa. 2 maja 1917 został przeniesiony z 2 pułku piechoty do Sądu Polowego Komendy Legionów Polskich w Warszawie na stanowisko komendanta formującego się przy tym sądzie więzienia wojskowego. 11 czerwca 1917 został mianowany referentem w Oddziale „Polska Siła Zbrojna” Generalnego Gubernatorstwa w Warszawie. Po kryzysie przysięgowym z lipca 1917 został 15 sierpnia 1917 zwolniony z Legionów Polskich bez prawa noszenia munduruOdprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295, s. 396, 537 .. Był internowani w Beniaminowie.
2 grudnia 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego i mianowany majorem w piechocieDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 10 z 11 grudnia 1918, poz. 217.. W marcu 1919 był komendantem placu w Warszawie. Od 15 czerwca 1919 do 25 kwietnia 1920 był szefem Szefostwa Żandarmerii Polowej w Naczelnym Dowództwie. 2 września 1920 o godz. 14.30, w czasie podróży inspekcyjnej w Forcie Kazuń, utonął w wezbranych nurtach Wisły pod Modlinem„Kurier Warszawski” nr 244 z 3 września 1920, wydanie poranne, s. 4. Jan Suliński, Żandarmeria organ bezpieczeństwa armii 1918-1945, Warszawa 2003, , s. 63.. 9 września 1920 w kościele garnizonowym przy ulicy Długiej w Warszawie odbyło się nabożeństwo żałobne, w którym uczestniczył ojciec, brat i siostra zmarłegoNekrolog zamieszczony przez ojca, siostrę i brata płk. Krzaczyńskiego, „Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920, wydanie poranne, s. 9..
30 września 1920 został pośmiertnie zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu pułkownika, w żandarmerii, w grupie oficerów byłych Legionów PolskichDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 39 z 13 października 1920, poz. 916.. Stanisław Krzaczyński był także prezesem Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku GiełdowegoNekrolog zamieszczony przez Zarząd Polskiego Związku Giełdowego, „Kurier Warszawski” nr 249 z 8 września 1920, wydanie poranne, s. 9.
W czwartek 26 maja 1932 w Warszawie redakcja „Nowin Codziennych” opublikowała artykuł zatytułowany Galeria „żywych trupów”. Jak „umarł” i „zmartwychwstał” płk Krzaczyński. We wspomnianym artykule przypomniano, że pułkownik Krzaczyński był osobą bardzo popularną w środowisku warszawskim, odegrał aktywną rolę w zamachu Sapiehy i Januszajtisa, wpadł do Wisły, gdy płynął łodzią motorową, a jego zwłok nie wydobyto. Następnie redakcja poinformowała, że „znajduje się w posiadaniu materiałów i niezbitych dowodów”, że pułkownik Krzaczyński żyje, mieszka w Szwajcarii i utrzymuje „kontakt korespondencyjny z kilku wtajemniczonymi osobami w Warszawie”.
2 sierpnia 1931 został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Niepodległości „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”..
Przypisy
Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Kamienicy Polskiej Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Ofiary wypadków w ruchu wodnym Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pułkownicy żandarmerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Urzędnicy Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego 1915–1918 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Żołnierze 2 Pułku Piechoty Legionów Polskich (1914–1918)