Zbigniew Władysław Semadeni (ur. 1 marca 1934 w Warszawie) – polski matematyk zajmujący się analizą funkcjonalną, teorią kategorii, dydaktyką matematyki i filozofią matematyki.

Życiorys Syn sędziego Tadeusza Semadeniego (1902–1944) i lekarza Ireny Konopackiej-Semadeni (1901–1984). Jego starszym bratem był powstaniec warszawski Allan Andrzej Semadeni ps. Allan (1928–1944), który razem z ojcem zginął 19 sierpnia w obronie Politechniki Warszawskiej.

Ożenił się z Ewą Wierzchleyską (ur. 1934), córką Klemensa Wierzchleyskiego (1902–1944) i Wandy Wierzchleyskiej (1900–2012), a wnuczką lekarza, prof. Eugeniusza Wajgla (1873–1944).

Kariera Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego w Gdańsku. Ukończył fizykę (1955) i matematykę (1956) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1959 obronił pracę doktorską; promotorem był prof. Andrzej Alexiewicz. W latach 1954–1961 pracował w Katedrze Matematyki UAM, a w latach 1962–1986 w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk w WarszawieKto jest kim w Polsce. Informator biograficzny, edycja 3, Interpress Warszawa 1993, s. 636., gdzie habilitował się w roku 1963Informator Nauki Polskiej, PWN, Warszawa, roczniki 1973–2003.. W 1971 roku uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1976 roku tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1973–1985 był zastępcą dyrektora IM PAN do spraw naukowych i członkiem Komitetu Nauk Matematycznych PAN.

Od 1986 do 2004 był profesorem Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego, a w latach 1991–1996 dyrektorem Instytutu Matematyki UW. Od 2004 jest profesorem emerytowanym UW.

Był profesorem wizytującym w University of Washington w Seattle przez rok akad. 1961–62, w York University w Toronto przez rok akad. 1982–83, w University of Sydney w Australii przez trymestr w roku 1984 oraz w University of California w Davis przez rok akad. 1989–90.

Semadeni wykazał, że przestrzeń Banacha C[0,ω1] wszystkich funkcji ciągłych na liczbie porządkowej ω1+1 (wyposażonej w topologię porządkową i rozpatrywanej jako nieprzeliczalna przestrzeń zwarta) nie jest izomorficzna, jako przestrzeń Banacha, z sumą prostą C[0,ω1] ⊕ C[0,ω1]Z. Semadeni, Banach spaces non-isomorphic to their Cartesian squares. II, Bull. Acad. Polon. Sci. Sér. Sci. Math. Astr. Phys. 8 (1960), 81–84.. Był to pierwszy przykład przestrzeni Banacha o tej własności w klasie przestrzeni funkcji ciągłych (innym przykładem w klasie dowolnych przestrzeni Banacha jest przestrzeń JamesaC. Bessaga, A. Pełczyński, Banach spaces non-isomorphic to their Cartesian squares. I, Bull. Acad. Polon. Sci. Sér. Sci. Math. Astr. Phys. 8 (1960) 77–80.; przykład opublikowali Czesław Bessaga i Aleksander Pełczyński w tym samym numerze Biuletynu Polskiej Akademii Nauk, co przykład Semadeniego). Z nazwiskiem Semadeniego związane jest pojęcie klasy operatorów Semadeniego .

Autor lub współautor podręczników matematyki do klas I–III szkoły podstawowej (1990–2003).

Wyróżnienia Członkostwo z wyboru w stowarzyszeniach naukowych: członek Executive Committee of the International Commission on Mathematical Instruction (ICMI) 1979–1982, vicepresident of ICMI 1983–1986A.G. Howson, 75 lat International Commission on Mathematical Instructions, Roczniki PTM, Seria II: Wiadomości Matematyczne 26 (1985), s. 222., członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1984), fellow of American Mathematical Society (od 2012; przedtem member of AMS od 1962)http://www.ams.org/profession/fellows-list oraz http://www.ams.org/profession/ams-fellows/rnoti-p631.pdf (initial group of fellows).Combined Membership List AMS, MAA, SIAM 1962-1963 i następne..

Invited speaker na Międzynarodowym Kongresie Matematyków ICM w Berkeley 1986Referat opublikowany w: Andrew M. Gleason (Ed.), Proceedings of the International Congress of Mathematicians, August 3–11, 1986, American Mathematical Society, vol. 2, s. 1697–1706..

Nagrody nagroda im. Stefana Mazurkiewicza przyznana przez Polskie Towarzystwo Matematyczne (1972),

medal Uniwersytetu Warszawskiego za wkład w rozwój polskiej i światowej matematyki (2024)Medale Uniwersytetu Warszawskiego za wkład w rozwój polskiej i światowej matematyki https://scienceinpoland.pap.pl/aktualnosci/news%2C101500%2Cprofesorowie-karol-krzyzewski-i-zbigniew-semadeni-z-medalami-uw.html, 10.04.2024.

Publikacje Banach spaces of continuous functions, PWN, Warszawa, 1971. Wstęp do teorii kategorii i funktorów. Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1978, seria: Biblioteka Matematyczna. Tom 45 (wspólnie z Antonim Wiwegerem). Schauder bases in Banach spaces of continuous functions, Lecture Notes in Mathematics, vol. 918, Springer-Verlag, Berlin, 1982, . Matematyka w edukacji początkowej – podejście konstruktywistyczne, rozdział w monografii: Z. Semadeni et al. Matematyka w edukacji wczesnoszkolnej. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce, 2015, s. 9-170, . Różne oblicza matematyki. Matematyka z historycznego, ontogenetycznego i filozoficznego punktu widzenia, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń, 2023, Seria: Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, .

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Analiza funkcjonalna – polscy naukowcy Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia szwajcarskiego Kategoria:Polscy członkowie społeczności wikipedystów Kategoria:Polscy dydaktycy matematyki Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy filozofowie matematyki Kategoria:Polscy twórcy podręczników matematyki Kategoria:Pracownicy Instytutu Matematycznego PAN Kategoria:Prelegenci ICM Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego