Pałac w Brzezince () – zabytkowy pałac we wsi Brzezinka (województwo dolnośląskie), w Polsce, w powiecie oleśnickim, w gminie Oleśnica.
Historia Pałac został zbudowany około 1725 r. (według części źródeł w 1727 r.) przez braci von Kospoth. Prace budowlane zostały ukończone przez ich siostrzenicę i spadkobierczynię, Annę Zofię von Maltzan z domu von Erbach. Za sprawą jej trzeciego małżeństwa z bawarskim generałem Friedrichem Augustem, hrabią von Kospoth, majątek wraz z pałacem pozostał w rękach tej rodziny aż do 1945 r. Autorstwo projektu pałacu nie zostało jednoznacznie ustalone. Według Hansa Junga jego twórcą był Christopher Hackner, natomiast inni badacze, m.in. Konstanty Kalinowski, wskazują na architekta spoza Śląska. Niewykluczone, że autorem projektu był twórca związany z kręgiem dworu drezdeńskiegoR. Łuczyński, Zamki i pałace Dolnego Śląska: Przedgórze Sudeckie i Nizina Śląska - część wschodnia. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2001. s. 12..
Jest to budynek na planie prostokąta z podwyższonym ryzalitem na osi, dwutraktowy, dwu- i trzykondygnacyjny, nakryty był dachem łamanym z powiekami. W ryzalicie znajdują się bogate portale barokowe, a we wnętrzach zachował się częściowo wystrój z podziałami pilastrowymi i dekoracją stiukową na sufitach. Od strony ogrodu znajduje się portal, z agrafą zawierającą datę 1725, pomiędzy dwoma kolumnami toskańskimi. Nad agrafą kartusz z herbami von Maltzana (L) i jego żony Anny hr. von Erbach (P). Herb nad wejściem na balkon znajduje się kartusz z herbem von Kospoth.
Obiekt jest częścią zespołu pałacowo-folwarcznego, w skład którego wchodzą jeszcze: park z pierwszej połowy XVIII w.; dom zarządcy z 1731 r., przebudowany w XIX-XX w.; dom inspektora, obecnie spichrz z połowy z XVIII w., przebudowany w XIX w. Obecnie pałac jest zrujnowany.
W 1945 r. pałac został uszkodzony, przeszedł w ręce PGR. Ok. 1950 r. osiemnaście rzeźb z parku przypałacowego trafiło do ogrodu w warszawskim WilanowieZabytkowe rezydencje w krajobrazie przygranicznych regionów, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2017. Remont zabezpieczający rozpoczął się w 1957 roku. W latach 1960–1961 zabezpieczono trzy plafony malowane na płótnie. Prace konserwatorskie prowadzono także w 1973 roku; otworzy drzwiowe i okienne zostały zamurowane a dach pokryty papą. W 1989 r. nowy właściciel rozpoczął remont, który został jednak przerwany po zawaleniu stropów.
Na osi głównej pałacu rośnie aleja starych drzew, a za nim znajduje się zaniedbany park angielski o powierzchni 5 ha.
Właściciele majątku Brzezinka
1718 - 1729 Carl Christian von Kospoth. W 1729 powstaje majorat Brzezinka (majorat - zasada przewidująca dziedziczenie ordynacji przez najstarszego syna lub najbliższego krewnego w przypadku braku potomków zmarłego. Nie mogło dochodzić do podziału majątku). 1729 - 1759 Anna Zofia Krystyna hrabina von Erbach (żona von Maltzan, Potem von Promnitz, potem von Kospoth) 1759 - Hrabia Rzeszy Friedrich August von Kospoth. Po drugim małżeństwie pozostaje bezdzietny. Posiada siedem majątków w rejonie Oleśnicy, pięć w okolicach Żagania, trzy w okolicach Trzebnicy, jeden w okolicach Milicza i trzy w innych rejonach Dolnego Śląska. Spadkobiercą majątku liczącego 65000 morgów (ok. 30 majątków) staje się jego bratanek. Krzysztof August von Kospoth (1777-1834) Ludwig August II von Kospoth (1803-1874) Karl August III von Kospoth (1836-1928). Pan na Brzezince, Miodarach, Krzeczynie, Grünhof, Gręboszycach, Sątoku i części Miłocic. Podobne imiona mogą prowadzić do pomyłek. W historii Oleśnicy i Dolnego Śląska występują inni Kospoth`owie. Mogą to być m.in. młodsi bracia, niedziedziczący majątków, którzy musieli obrać karierę urzędniczą (burmistrz Wrocławia, starosta Oleśnicki) lub wojskową. Karl August założył pomiędzy Brzezinką i Miodarami park- bażanciarnię. Erich von Kospoth do 1945 r.
Przypisy
Kategoria:Pałace w województwie dolnośląskim Kategoria:Brzezinka (województwo dolnośląskie)