SMS Dresden – krążownik lekki (lub mały krążownik, niem. Kleiner KreuzerKonstrukcyjnie był to krążownik pancernopokładowy, ale Niemcy określali wszystkie okręty tej klasy mianem kleiner Kreuzer.) Kaiserliche Marine, o wyporności 3644 ton. Jednostka prototypowa typu Dresden, której stępkę położono w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu w roku 1906, zwodowano w październiku 1907, a oddano do służby w listopadzie 1908 roku (drugim krążownikiem tego typu był „Emden”). Opóźnienie wejścia do służby spowodowane było kolizją w Zatoce Kilońskiej z inną jednostką podczas prób morskich i koniecznym remontem. Tak jak wcześniejsze krążowniki typu Königsberg był uzbrojony w 10 dział 105 mm i dwie wyrzutnie torped. Mógł rozwinąć maksymalną prędkość 24 w., a jego zasięg wynosił 3600 Mm.
W czasach pokojowych uczestniczył w wielu rejsach o charakterze „misji dobrej woli” lub interwencyjnych (w czasie rewolucji meksykańskiej). Gdy wybuchła I wojna światowa, „Dresden” znajdował się na południowym Atlantyku, skąd, w poszukiwaniu celów – statków handlowych sprzymierzonych – przeszedł na Ocean Spokojny. Tam dołączył do Eskadry Wschodnioazjatyckiej admirała Maximiliana von Spee, wraz z którą stoczył zwycięską bitwę morską pod Coronelem. Eskadra wkrótce przeszła na Atlantyk, gdzie, na skutek błędnego rozpoznania wdała się w katastrofalną dla niej bitwę u Falklandów. „Dresden”, jedyny niezatopiony w tej bitwie okręt niemiecki, chcąc ujść przed pościgiem, wrócił na Pacyfik, gdzie jednak został przechwycony przez brytyjskie okręty. Na skutek znacznych uszkodzeń ostrzeliwanego krążownika jego dowódca zdecydował się 14 marca 1915 roku na samozatopienie „Dresdena” u brzegów Wyspy Robinsona.
Wrak krążownika, spoczywający na głębokości 70 m nieopodal głównej osady Wyspy Robinsona, był badany i prawdopodobnie rabowany (z powodu niejasnych informacji o przenoszonym przez krążownik złocie). Nieliczne pamiątki znajdują się w muzeum marynarki we Flensburgu.
Dane techniczno-taktyczne thumb|left|Szkic krążownika typu Dresden SMS „Dresden”Przedrostek SMS pochodzi od nazwy Seiner Majestät Schiff – Okręt Jego Majestatu. Jest to odpowiednik brytyjskiego skrótu HMS. miał 118,3 m długości, 13,5 m szerokości, a zanurzenie wynosiło 5,53 m. Miał 3644 ton wyporności standardowej i 4268 ton w pełnym obciążeniu bojowym. Napęd zapewniały 2 turbiny (typu Dürra) o mocy łącznej 15 000 KM, 12 kotłów parowych, 4 śruby, co dawało maksymalną prędkość 24 węzłów. „Dresden” mógł zabrać jednorazowo 860 ton węgla, co dawało mu zasięg 3600 Mm przy prędkości 14 w. Kadłub podzielony był na 13 grodzi wodoszczelnych i miał podwójne dno, które rozciągało się na 47% długości kilu. Załoga składała się z 18 oficerów i 343 marynarzy.
Okręt wykazywał się dobrą dzielnością morską, ale – m.in. ze względu na małe zanurzenie – osiągał przy większej fali przechyły do 20 stopni. Ponadto przy dużej prędkości stawał się bardzo zawilgocony i miał tendencję do nieznacznej nawietrzności. Z drugiej strony jednak charakteryzował się bardzo małym promieniem skrętu i dużą zdolnością manewrową. Przy gwałtownych zwrotach tracił do 35% prędkości. Jego poprzeczna wysokość metacentryczna wynosiła 0,59 m. Na pokładzie okręt nosił kilka mniejszych jednostek pływających: jedną pinkę, jedną barkę, jeden kuter, dwie jolki i dwie łodzie pneumatyczne.
Okręt był uzbrojony w dziesięć montowanych pojedynczo kruppowskich dział SK L/40 (SK – Schnellladekanone, działo szybkiego ładowania) kalibru 105 mmNiektórzy autorzy – np. T.A. Brassey (The Naval Annual 1912) – twierdzą, że dział 105 mm było na „Dresdenie” dwanaście.. Dwa zostały umieszczone obok siebie na dziobie, sześć po trzy przy każdej burcie (przy czym po dwa w kazamatach), a dwa obok siebie na nadbudowie rufowej. Działa te, użytkowane w latach 1900–1945 (ciężar całkowity 1555 kg, długość 4,475 m, waga pocisku 16–17,4 kg, prędkość początkowa pocisku 690 m/s) mogły skutecznie razić cele odległe o 12 700 mSK L/40 Kanone.. Zapas amunicji zespolonej wynosił 1500 nabojów, po 150 na działo. Kolejne działa to osiem SK L/55 kalibru 52 mm (cztery w kazamatach dziobowych i rufowych) z zapasem 4000 nabojów. Okręt był ponadto wyposażony w dwie wyrzutnie torped 450 mm na pokładzie z zapasem czterech torped. Tarczę ochronną krążownika, również produkcji Friedrich Krupp AG, stanowił 80-milimetrowy pokład pancerny, stanowisko dowodzenia ze 100-milimetrowym pancerzem, a działa chroniły płyty pancerne o grubości 50 mm.
Krążownik figurował w zamówieniu jako „Ersatz Comet”Okręty niemieckie były zamawiane pod tymczasowymi nazwami. Zupełnie nowe zamówienie otrzymywało oznakowanie pojedynczą literą; gdy dotyczyło zastąpienia starego lub utraconego okrętu, zamówienie znakowano jako Ersatz + nazwa jednostki, która miała być zastąpiona, w wypadku SMS „Dresden” był to SMS „Comet”., bowiem miał zastąpić nieudane awizo tej nazwy, ale w trakcie przygotowywania planów zmieniono projekt, stawiając – na życzenie cesarza – na rozwój większych okrętów. Stępkę położono w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu w roku 1906, a wodowanie odbyło się 5 października 1907 roku. Koszt budowy został wyceniony na 7,46 mln, z czego sama stocznia Blohm & Voss otrzymała 4,69 mln ówczesnych marek. Zgodnie z praktyką nadawania krążownikom lekkim nazw miast wybrano jako imię stolicę Saksonii, a ceremonii chrztu dopełnił nadburmistrz Drezna, Otto Beutler. 14 listopada 1908 roku, po zakończeniu prac wyposażeniowych, „Dresden” wszedł w skład Hochseeflotte, a następnie rozpoczęły się . 28 listopada, na wysokości Kilonii, okręt przypadkowo zderzył się i zatopił szwedzki galeas „Cäcilie”, na szczęście obyło się bez ofiarDie Geschchte der Dresden.. Wał prawoburtowej śruby „Dresdena” został w wyniku tego wypadku przemieszczony o 30 mm, co spowodowało powrót do stoczni na pół roku. „Dresden” rozpoczął ponowne próby morskie w 1909 roku, ale awaria turbiny spowodowała wycofanie go do stoczni, gdzie pozostał aż do września.
Przebieg służby thumb|SMS „Dresden” na rzece Hudson Chociaż „Dresden” nie ukończył wymaganych testów, 7 września próby morskie uznano za zakończone, a okręt został wysłany z wizytą do Stanów Zjednoczonych, gdzie miał reprezentować Niemcy w obchodach 300. rocznicy odkrycia przez Henry’ego Hudsona rzeki Hudson i 100. rocznicy pierwszego rejsu statku parowego Roberta Fultona; wraz z „Dresdenem” w wyprawie za ocean uczestniczyły dwa krążowniki pancernopokładowe „Hertha” i „Victoria Louise” oraz krążownik lekki „Bremen”. „Dresden” 11 września wyszedł z Wilhelmshaven i zatrzymał się w Newport, gdzie spotkał się z pozostałymi okrętami zespołu. Jednostki dotarły do Nowego Jorku 24 września, przebywały tam do 9 października, a do Niemiec wróciły 22 października.
thumb|left|„Dresden”, „Hertha” i „Victoria Louise” w Nowym Jorku w roku 1909 Po powrocie „Dresden” został włączony do flotylli rozpoznania Hochseeflotte. Przez następne dwa lata uczestniczył w rutynowych ćwiczeniach eskadry krążowników i dorocznych manewrach floty. 16 lutego 1910 roku okręt zderzył się z lekkim krążownikiem „Königsberg”. Kolizja spowodowała poważne uszkodzenia „Dresdena”, chociaż nikt na pokładach obu okrętów nie odniósł obrażeń. Okręt wrócił do Kilonii na remont, który potrwał osiem dni. W dniach 13–17 maja tego roku „Dresden” odwiedził Hamburg. Od 14 do 20 kwietnia 1912 roku okręt – wraz z krążownikiem pancernym „Friedrich Carl” i krążownikiem lekkim „Mainz” – brał udział w zajęciach Eskadry Szkolnej. Za rok 1911–1912 „Dresden” otrzymał Kaiser Schießpreis, nagrodę za najlepsze, wśród lekkich krążowników Hochseeflotte, wyniki w strzelaniu. Od września 1912 do września 1913 roku dowódcą okrętu był komandor porucznik (Fregattenkapitän) Fritz Lüdecke, który miał dowodzić nim ponownie w czasie I wojny światowej.
6 kwietnia 1913 roku „Dresden”, wraz z krążownikiem , został wysłany na Adriatyk, gdzie dołączył do Mittelmeer-Division (Dywizjonu Śródziemnomorskiego), zbudowanego wokół krążownika liniowego „Goeben”, a dowodzonego przez kontradmirała (Konteradmiral) Konrada Trummlera. Po kilku miesiącach, w końcu sierpnia, „Dresden” otrzymał rozkaz powrotu do Niemiec. Po przybyciu 23 września do Kilonii okręt został skierowany na przegląd generalny do , gdzie pozostawał do końca grudnia. Planowano, że wróci do Dywizjonu Śródziemnomorskiego, ale Admiralstab (Sztab Admiralicji) skierował „Dresdena”, dowodzonego teraz przez kmdr. por. Ericha Köhlera, do Ameryki Środkowej, by strzec niemieckich interesów wobec trwającej rewolucji meksykańskiej. Stacjonujący tam dotąd krążownik „Bremen” miał wrócić do Niemiec, ale krążownik lekki „Karlsruhe”, który miał go zastąpić, nie wszedł jeszcze do służby. 27 grudnia 1913 roku „Dresden” opuścił Niemcy i 21 stycznia 1914 przybył na redę Vera Cruz. Kilka innych państw, w tym Stany Zjednoczone, również wysłało do tego miasta eskadry okrętów.
thumb|„Dresden” na kotwicy, zdjęcie przypuszczalnie przedwojenne Admiralstab polecił dowódcy krążownika „Hertha”, który odbywał właśnie rejs szkolny z kadetami, by dołączył do „Dresdena” na wodach meksykańskich. Niemiecki zespół składał się z trzech okrętów, przy czym „Bremen” miał zadanie specjalne: przekazywanie europejskich uchodźców na statki pasażerskie niemieckich linii HAPAG. Marynarze z „Dresdena” i brytyjskiego krążownika „Hermione” uratowali dziewięciuset obywateli USA uwięzionych w hotelu w Veracruz i przekazali ich na okręty amerykańskie. Niemiecki konsul w Meksyku domagał się większego wsparcia, więc „Dresden” utworzył oddział desantowy składający się z mata i dziesięciu marynarzy uzbrojonych w dwa karabiny maszynowe MG08. 15 kwietnia „Dresden” popłynął do Tampico. Przyczyną rejsu było przybycie do Meksyku niemieckiego statku handlowego SS „Ypiranga”, który przywiózł ładunek broni strzeleckiej dla sił meksykańskiego dyktatora Victoriano Huerty. Stany Zjednoczone, dążąc do ograniczenia przemocy w wojnie domowej, wprowadziły embargo na dostawy broni. 21 kwietnia okręty US Navy przechwyciły „Ypirangę”, jednak wkrótce zjawił się „Dresden”, skonfiskował statek na potrzeby związane z wojną i wymógł na kapitanie przystąpienie do wywożenia niemieckich uciekinierów z Meksyku. Mimo amerykańskiego embarga Niemcy dostarczyli 28 maja broń i amunicję rządowi Huerty.
Gdy reżim meksykański ostatecznie upadł, 20 lipca „Dresden” przewiózł Huertę, wiceprezydenta Aureliano Blanqueta i ich rodziny do Kingston na Jamajce, gdzie Brytyjczycy udzielili im azylu. 25 lipca, już w Kingston, Köhler dowiedział się o wzroście napięcia w Europie i kryzysie politycznym wywołanym zamachem na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie. Okręt pilnie potrzebował remontu w Niemczech, a właśnie spotkał w Port-au-Prince na Haiti swego zmiennika, „Karlsruhe”. Lüdecke, który przybył jako dowódca „Karlsruhe”, zamienił się miejscami z Köhlerem i objął ponownie dowództwo „Dresdena”. Początkowo Admiralstab rozkazał „Dresdenowi” wracać do Niemiec, ale rosnąca groźba wybuchu wojny spowodowała, że 31 lipca sztab cofnął rozkaz powrotu i nakazał Lüdeckemu przygotować się do prowadzenia działań wojennych na Atlantyku.
I wojna światowa