thumb|Palmy daktylowe z owocami thumb|Daktyle świeże thumb|Daktyle suszone
Daktyle – owoce daktylowca właściwego (Phoenix dactylifera). Są to jednonasienne jagody o zmiennym kształcie, zwykle podługowate, osiągające do 7 cm długości i do 3 cm średnicy, brązowe do czarnych.
Etymologia słowa Wyraz „daktyl” wywodzi się od starogreckiego słowa dáktylos (gr. δάκτυλος dosł. „palec”). W Polsce już w XVII wieku owoc daktylowca określano terminem data z języka niemieckiego (z niem. Datteln).
Produkcja Daktyle tradycyjnie uprawiane są na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej, a także w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, w Sonorze i Kalifornii Dolnej w Meksyku.
Największych producentem daktyli jest Egipt, ale niemal 90% produkcji jest konsumowane w kraju.
Do największych eksporterów daktyli należą: Tunezja, Arabia Saudyjska i Izrael. Daktyle produkują na eksport również: Zjednoczone Emiraty Arabskie, Iran, Algieria i Stany Zjednoczone.
Uprawa Palma daktylowa zaczyna wydawać owoce około 4-6 lat od posadzenia, ale dopiero drzewa co najmniej 7-letnie zaczynają przynosić plony komercyjne, które mogą być przeznaczone do sprzedaży i na eksport.
Dojrzałe daktylowce mogą w trakcie jednego zbioru produkować 70–140 kg daktyli. Owoce na drzewie dojrzewają w nierównomiernym tempie, dlatego zbierane są w kilku etapach.
Cztery fazy dojrzewania owoców daktylowca kimri – owoc niedojrzały, skórka daktyla ma kolor zielony, khalaal – owoc nabiera żółtej lub czerwonej barwy, rutab – w tej fazie dojrzewania zaczyna mięknąć wierzchołek owocu, tamr – skórka brązowieje, a owoc jest już miękki i dojrzały.
Po zbiorze daktyle są przewożone do chłodni, myte (w wodzie lub w wodzie z dodatkiem chloru), a potem poddane procesowi suszenia. Owoce daktylowca mogą być suszone metodą tradycyjną na słońcu lub przemysłowo w specjalnych suszarkach. Niektórzy producenci dodatkowo konserwują daktyle dwutlenkiem siarki.
Odmiany daktyli Na świecie uprawianych jest ponad 1500 odmian daktyli. Ogólnie daktyle dzieli się na:
daktyle świeże, miękkie – cechują się największą zawartością wody i miękkim soczystym miąższem. Do miękkich odmian należą: Medjool, Kimia Mazafati, Barhi, Ajwa, Hayani, Khadrawy. półtwarde – do tej grup zaliczają się m.in. odmiany Deglet Noor, Sayer, Kabkab, Piarom, Zahedi, Rabby twarde, np.: Thoory mały|Rodzaje daktyli. Od lewej: daktyle Ameri, Deglet Nour i daktyle irańskie
Charakterystyka najpopularniejszych odmian daktyli
Ameri Owoce o stosunkowo dużych rozmiarach i wydłużonym kształcie. Dojrzałe daktyle mają czerwono-brązową skórkę. Wyróżniają się intensywnym, słodkim smakiem oraz miękkim, mięsistym miąższem.
Barhi Odmiana o niewielkich owocach i złocistej, bursztynowej skórce. Cechuje się delikatnym, karmelowym smakiem. Barhi to jedyne daktyle sprzedawane w wersji świeżej. Handluje się nimi tylko po zbiorach w sierpniu przez kilka tygodni.
Deglet Nour (lub Deglet Noor) Słodki, półtwardy daktyl o stosunkowo dużych owocach i ciemnobrązowej skórce. Odmiana doskonała do wypieków.
Halawi (lub Halawy) Słodki daktyl o niewielkich jasnobrązowych owocach. Cechuje się miodowym smakiem i delikatnym miąższem.
Khadrawy Średniej wielkości słodki daktyl o podłużnym kształcie i pomarańczowo-brązowej lub jasnobrązowej skórce. Wyróżnia się jędrnym miąższem i intensywną słodyczą.
Medjool Popularna odmiana o dużych owocach i czerwono-brązowej skórce. Cechuje się bogatym, słodkim smakiem i karmelowym, miękkim miąższem.
Sayer Odmiana Sayer ma owoce średniej wielkości i ciemnopomarańczową lub brązową skórkę. Ich konsystencja jest słodka i syropowata.
To najczęściej eksportowane daktyle z Iranu.
Thoory Zwane są również daktylami chlebowymi. Daktyl o średnich lub dużych rozmiarów owocach. Wyróżnia się półsłodkim, orzechowym smakiem.
Zahidi Słodki półsuchy daktyl o średniej wielkości owocach i gładkiej skórce. Cechuje się złocistożółtym, mięsistym miąższem z dużą zawartością syropu.
Wartości odżywcze Zawierają ponad 50% cukrów, błonnik, witaminy: A, B1, C, B2, sole mineralne. Cukry występujące w daktylach to cukry proste, czyli bardzo łatwostrawne, dające energię w krótkim czasie po spożyciu. Przy tym wartość energetyczna daktyli jest większa niż w tej samej ilości mięsa wołowego, kurczaka, chleba czy ryżu. Z tego względu polecane są przy dużym wysiłku fizycznym.
Wartości odżywcze w 100g daktyli (odmiana Medjool) Składniki odżywczeWartościKalorie277 kcalWitaminyLuteina i zeaxantyna23 mcgTiamina0.05 mgRyboflawina0.06 mgNiacyna1.61 mgKwas pantotenowy0.81 mgWitamina B60.25 mgWitamina K12.70 mcgCholina9.90 mgSkładniki mineralneWapń, Ca64 mgMiedź, Cu0.36 mgŻelazo, Fe0.90 mgMagnez, Mg54 mgMangan, Mn0.30 mgFosfor, P62 mgPotas, K696 mgSód, Na1 mgCynk, Zn0.44 mgProteinyBiałko1.81 gTłuszczeTłuszcz0.15 gWęglowodanyWęglowodany74.97 gCukry66.47 g
Zastosowanie Daktyle są owocami jadalnymi, zarówno po przetworzeniu, jak i na surowo. W Polsce dostępne są głównie daktyle suszone. Używane są jako przekąska lub dodatek do słodyczy, kisieli mlecznych (budyniów) i ciast. W krajach arabskich daktyle uważane są za afrodyzjaki.
Przypisy
Kategoria:Jadalne owoce tropikalne