Trybunał inkwizycji w Pawii – sąd inkwizycyjny, kierowany przez dominikanów i mający swą siedzibę w Pawii w księstwie Mediolanu. Jego geneza sięga drugiej połowy XIII wieku, ostatecznie uformował się jako samodzielny trybunał w 1502 i działał do 1774/75. Od połowy XVI wieku był częścią struktur inkwizycji rzymskiej.

Historia Diecezja Pawii od 1252 położona była w granicach prowincji inkwizytorskiej Lombardii i Marchii Genueńskiej, w której funkcje inkwizytorskie sprawowali dominikanie. Pierwszym inkwizytorem, którego obecność w Pawii jest udokumentowana źródłowo, był Guglielmo da Bergamo (1273). W 1292–1305 inkwizytorem Pawii był dominikanin Lanfranco da Bergamo, którego działalność jest dość dobrze udokumentowana dzięki zachowanym rejestrom finansowym. Jego następca, Filippo da Como, brał udział w przesłuchaniach włoskich templariuszy.

Najpóźniej pod koniec XIV wieku Pawia stała się jednym z ośrodków dużego okręgu inkwizytorskiego, obejmującego diecezje Pawii, Piacenzy i Cremony. W 1387 w Pawii odnotowana jest obecność dominikanina Oberto da Frascarolo, jako wikariusza inkwizytora Piacenzy Giovanniego da Clusiano. Paolo Folperti, inkwizytor w latach 1455–1474, był odpowiedzialny za jedne z pierwszych większych polowań na czarownice we Włoszech. Jego następca, Giovanni Domenico da Cremona, kontynuował jego działania w tym zakresie.

W 1502 okręg Pawii, Cremony i Piacenzy został ponownie podzielony i od tej pory funkcjonował stały trybunał z siedzibą w Pawii. Gioacchino Beccaria, inkwizytor Pawii od 1509, był przez krótki czas jednocześnie także inkwizytorem Mediolanu i przewodniczył wielu procesom o czary.

W 1530 decyzją kapituły generalnej zakonu dominikanów sprawowanie urzędu inkwizycji w Pawii przeszło w ręce obserwanckiej prowincji Obojga Lombardii (dotychczas było w rękach konwentualnej prowincji św. Piotra Męczennika). Dwanaście lat później, w związku z rozszerzaniem się idei reformacji, papież Paweł III utworzył Kongregację Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji, jako centralny organ kierujący działalnością inkwizycyjną we Włoszech. Jej pierwsza znacząca ingerencja na terenie Pawii miała miejsce w 1568, gdy pod wpływem podejrzeń o symonię i nadużywanie swej funkcji odwołała z urzędu inkwizytora Pietro Soleri da Quinzano.

Trybunał inkwizycji w Pawii został zlikwidowany w latach 1774–1775. Po śmierci inkwizytora Antonio Bossio w 1774 rząd w Wiedniu, któremu od 1714 podlegało księstwo Mediolanu, nie zgodził się na objęcie urzędu przez jego następcę, a 9 marca 1775 cesarzowa Maria Teresa Habsburg wydała dekret, na mocy którego trybunał w Pawii został ostatecznie zniesiony.

Organizacja Siedziba trybunału mieściła się w dominikańskim konwencie S. Tommaso w Pawii, który od 1530 należał do prowincji zakonnej Obojga Lombardii. Inkwizytor wywodził się zawsze z tego zakonu. Podlegała mu diecezja Pawii. W stolicy diecezji zastępował go wikariusz generalny, a na prowincji tzw. wikariusze rejonowi, wywodzący się zarówno z kleru zakonnego, jak i świeckiego. Materialnego wsparcia udzielało inkwizytorowi świeckie Bractwo Świętego Krzyża (crocesignati). Trybunał dysponował własnym więzieniem, które zostało zburzone w 1769.

Inkwizytorzy Pawii (od 1502) Giovanni Antonio Savarezzi da Cremona OP, inkwizytor Pawii, Piacenzy i Cremony (ok. 1484–1502), inkwizytor Pawii (1502–1509) Gioacchino Beccaria da Pavia OP (1509–1523?), w latach 1519-1521 także inkwizytor Mediolanu Bartolomeo da Piacenza OP (1523–1527) Tommaso da Alessandria OP (1527–1530) Agostino da Vimercate OP (1530–1540?) Sante da Mantova OP (1540?–1548)Vincenzo de Conti, Notizie Storiche della Città di Casale e del Monferrato, Casale Monferrato 1840, s. 235. Damiano da Brescia OP (1548–1553) Stefano Varasio da Asti OP (1553–1558?) Umberto Locati OP (1558–1560) Domenico Pusterla da Piacenza OP (1561–1565) Modesto da Vicenza OP (1565–1567) Pietro Soleri da Quinzano OP (1567–1568) Giovanni Battista Chiavenna da Milano OP (1569–1572) Domenico da Soncino OP (1572–1573) Giovanni Battista Donzelli da Mondovì OP (1573–1578) Giovanni Domenico Carazano da Mondovì OP (1578–1583) Giulio Doffi da Firenze OP (1583–1586) Sante Ripa da Genova OP (1586–1592) Paolo Pagliari da Capriata OP (1592–1595) Sante Ripa da Genova OP [ponownie] (1595–1601) Egidio Pusterla da Piacenza OP (1601–1605) Desiderio Scaglia OP (1605–1609) Massimo Guazzoni OP (1609–1616) Michelangelo Lerri da Forlì OP (1616–1618) Paolo Franci da Napoli OP (1618–1620) Deodato Seghizzi da Lodi OP (1620–1624) Vincenzo Maculani da Fiorenzuola OP (1624–1627) Pietro Martire Ricciardi da Acquanegra OP (1627–1629) Paolo Airoldi OP (1629–1632) Vincenzo Fundoli da Cremona OP (1632–1634) Giovanni Vincenzo Lana OP (1634–1637) Francesco Cuccini OP (1637–1643) Camillo Campeggi da Pavia OP (1643–1644) Niccolò Buzzalo da Modena OP (1645–1652) Stefano Boido da Castellacio OP (1652–1662) Giulio Mercori da Cremona OP (1662–1664) Tommaso Pusterla da Milano OP (1664–1674) Raimondo Nido da Soncino OP (1674–1681) Domenico Francesco Peregrini da Como OP (1681–1697) Tommaso Pio Testi OP (1697–1708) Giovanni Battista Pichi da Ancona OP (1708–1709) Giuseppe Maria Berti da Dulcedo OP (1709–1727) Carlo Girolamo Maffei da Trento OP (1728–1739) Giacinto Maria Ascensi da San Romolo OP (1739–1743) Tommaso Agostino Ciccarelli da Forlì OP (1743–1758) Dionigi Bellingeri da Pavia (1758–1759) Giacinto Tommaso Baroni da Diano OP (1759–1761) Filippo Boccadoro OP (1762–1765) Antonio Bossio OP (1765–1774)

Przypisy

Bibliografia M.C. Giannini: Pavia, [w:] Dizionario Storico dell’Inquisizione, Piza 2010, s. 1177-1178

Pawia Kategoria:Pawia