thumb|250px|Herb Korczak Krupscy (pol. „Krupski”, ros. „Крупский”, ukr. „Крупський”, lit. „Krupskis”) – polski ród szlacheckiс.27-28, 216, 238, 245-250, 276-284, 309 «Русские фамилии», Унбенгаун Б. О., г. Москва, изд. «Прогресс», 1989 г. . (szlachta odwieczna herbu Korczak), pieczętujący się herbem Korczak.
Pochodzenie nazwiska Nazwisko powstało w XIV wieku; pochodzi od dodania przyrostka do imion dostojników, którzy dziedziczyli rodowe gniazdo, co było powszechną praktyką dla całej szlachty w Europieс.18-33,«География фамилий», Никонов В. А., г. Москва, изд.«Наука», 1988 г.. Dwór KrupeKrupski od Krupe (Krupscy) – PWN (Wyniki wyszukiwania: Krupski)., siedziba założycieli rodu KrupskichC.15-21,27-28,191-193,215-217,245-246,263-264,«Русские фамилии», Унбенгаун Б. О., г. Москва, изд. «Прогресс», 1989 г., według dokumentalnych tekstów łacińskich i polskich notowany był też „de Krupe” albo „de Crupe” (np. do XV wieku „Johannis de Crupe”). W XV wieku pod wpływem kultury słowiańskiej w tekstach polskich dominuje nowoczesna forma nazwiska „Krupski”. Po polsku, Iwan Krupski – „Jan Krupski” (Krupskij). Tekst łaciński z 1534 r. zawiera – „generosus Hieronimus Crupsky” (akt ziemski dla Hieronima Krupskiegoс.70 (№107), томъ XIX, „Акты издаваемые Виленскою Археографическою Коммиссіею” (Акты, относящіеся къ исторіи бывшей Холмской епархіи), типография А. Г. Сыркина, г. Вильна, 1892 г.), w 1550 r. – „Crupski” (akt ukończenia Akademii Krakowskiej dla Krupskiego WaleregoStr.360 (178), XIV – „ACTA RECTORALIA ALMAE UNIVERSITATIS STUDII CRACOVIENSIS”, Tomus secundus, contimems annos 1536 – 1580, Stanislaus Estreicher, CRACOVIAE, 1909.). W starych tekstach białoruskich i rosyjskich do XIX wieku – znajdujemy „Крупскій (Крупскі)” albo „Крупский”.
Historia rodu W rękopisie Jana Długosza (1415–1480) znajduje się opis herbu Korczak: przodków Krupskich herbu Korczak – Korczak (łac. Corczakowye), pochodzenia rusińskiego (łac. Genus Ruthenicum)Str. 24, “Insignia seu clenodia regis et regni Poloniae” (z kodeksu Kornickiego wydal Dr. Z. Celichowski), Jan Długosz, Poznań-1885 r.. Pierwszym znanymStr.349-351, cz.1, Tom XII, „Herbarz Polski”, Boniecki Adam, Warszawa, 1908. przodkiem herbu Korczak – Jerzy Krupski (1472–1548) był Rusin, dyplomata, i przywódca, właściciel nieruchomości Krupe w Czerwonej Rusi na Chełmszczyźnie (obecnie wieś Krupe, gmina Krasnystaw), gdzie założył zamek w 1492 r.
Herby rodowe
herb Korczak herb Lew II herb Lewart herb Szeliga herb Kopacz
Identyfikacja Posługiwanie się herbem stanowi metryczną więź potomka z tym przodkiem (przedstawicielem rodu), który w przeszłości miał udokumentowane uznanie (zgodnie z ogólnie przyjętymi regułami w genealogii i heraldyce). Wszyscy potomkowie rodu Krupskich, o których mowa tworzą „Dom Krupski”Str.691, „Herby Rycerstwa Polskiego”, Paprockiego Bartosza, Kraków, 1858..
Rodowe nieruchomości Nowosiołki powiatu igumienskiego województwa mińskiego Imperium RosyjskiegoWłaściciel Bonifacy Urbanowicz Krupski (członek polskiego powstania w 1863 r.).; Kawierliany województwa mińskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego (do 1742 r.)Rosyjskiego Państwowego Archiwum Historycznego (f.1343 inw.16 p.2885 s.24-25).; Krupe, Orchowo, Strzelce, Dubna (obecnie Dubienka), Gać (Gaci), Białobożnica, Jastrabli, Kisielina, Osówki, Łychanowki, Uściług, Ludzin, Ometyniec, Uświacie, Uzbłocia, Krupie Krupienina, Czaszyc, Krup Szylowicz, Pilonek, Białynicz, Babnina, Chizy i inne.
Kościoły założone przez ród Krupski Jerzy i Krystyna – w roku 1507 założyli barokowy katolicki parafialny kościół „Św. Jana Jałmużnika” (Sanktuarium „Matki Bożej Pocieszenia”) w Orchówku (koło Włodawy), również fundatorem klasztoru była Zofia z Krupskich h. Korczak Iwicka h. Kuszaba i jej mąż, Mikołaj Iwicki, o czym informuje tablica w kościele, w 1610 roku. Obecnie należy ona do zakonu braci mniejszych kapucynów. Był to pierwotnie kościół augustianów. Krupski Stanisław – w 1727 roku: katolicki klasztor z kościołem zakonu dominikanów w Grodnie (finansowany w kwocie 1283 złotych i 10 groszy według aktu 6986) itd.
Ród w czasach Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej thumb|250px|Оdbitka pieczątki pana wołyńskiego Hieronima Krupskiego 1576 r.Алфьоров О., Однороженко О. Українські особові печатки XV–XVII ст. // за матеріалами київських архівосховищ. – м. Харків, 2008 р. – C. 83. ISBN 966-7409-51–X ukr.
Ród Krupskich został dodany do Herbarza Rzeczypospolitej po Unii Wielkiego Księstwa Litewskiego z Polską w 1413 r.
W Rejestrze Wojska Zaporoskiego 16 października 1649 za króla Jana II Kazimierza i szlacheckiego hetmana Bohdana Chmielnickiego do szlachty kozackiej zapisano następujących członków rodu: Krupski Oleksyс.62 об., 98, 350, 347 об., 547, „Реєстр Війська Запорозького 1649 року (транслітерація тексту)”, „Наукова Думка”, м. Київ, 1995 р. (Kropiwnianski pułk); Krupski Wasylс.55, „Генеалогія українського козацтва” (Канівський полк), Володимир Кривошея, „Стилос”, Київ, 2006 р. (Kaniowski pułk) w kompanii z Bohunem Iwanem; Krupski Leontyс.222, розділ V (1687-1722 рр.) „Тенденції еволюції національної еліти”, „Генеалогія українського козацтва” (Нариси історії козацьких полків), Володимир Кривошея, вид. „Стилос” 2-е доповнене, м. Київ, 2004 р. . (pułk Nowickiego) chorąży za szlachcica hetmana Iwana Mazepy (1697)
Ród w czasach Imperium Rosyjskiego thumb|240px|Krupscy na liście szlachty guberni witebskiej XVIII wieku thumb|240px|Krupscy na liście szlachty guberni mińskiej 1903 r. thumb|240px|Krupscy na liście szlachty guberni wołyńskiej 1906 r. Wprowadzeni w rosyjskie dworiaństwo w guberni mohylewskiej 16 marca 1799 r.Krupski Jan-Nicholas (Historycznym Archiwum Narodowym Białorusi f.2066 inw.1 p.2 str.2). i 12 listopada 1811 r.Krupski Marcin syn Teodora (Historycznym Archiwum Narodowym Białorusi f.2066 inw.1 p.4 str.82 ob.). jako „szlachetny, starożytny ród”„Алфавитный список дворянских родов, внесенных в родословные дворянские книги Могилевской губернии”, изд. МДДС, г. Могилев, 1909 г., z wprowadzeniem w 6 część Dworzańskiej Rodowodowej KsięgiCzęść osób z tego rodzaju nie zostało uznanych w rosyjskiej arystokracji.. Inne gałęzie drzewa genealogicznego zostały wprowadzone do Dworiańskiej Księgi Rodowodowej w guberniach mińskiejс.58, „Алфавитный список дворянским родам Минской губернии внесенным в дворянскую родословную книгу по 1-е июля 1903 года”, Губ. Тип., г. Минск, 1903 г., witebskiejАлфавитный список дворянским родам, внесенным в дворянскую родословную книгу Витебской губернии [с 1785] по 1900 г.”, г. Витебск, 1900 г., wileńskiejStr.350, cz.1, Tom XII, „Herbarz Polski”, Boniecki Adam, Warszawa, 1908., kowieńskiej, wołyńskiejArchiwum Państwowe Żytomierz regionu (f.146 inw.1 p.3193-3195)., podolskiejRosyjskiego Państwowego Archiwum Historycznego (f.1343 inw.36 p.12986)., kijowskiejCentralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy (f.782 inw.1 p.6131,6228).. Ród istniał także w Imperium Austro-Węgier.
Wyznanie Ród Krupskich był greckokatolicki (Unici), rzymskokatolicki i prawosławny. W Imperium Rosyjskim po represjachWincenty Lewoniuk i 12 towarzyszy. wiary unickiej, niektórzy przeszli na prawosławie (Christifideles laici). Niektórzy jednak potomkowie rodu do dziś pozostali katolikami, choć pod wpływem protestantyzmu i ateizmu w ostatnim czasie niektórzy przeszli na protestantyzm lub nie praktykują chrześcijaństwa.
Ród w czasach ZSRR 765 osób o nazwisku „Krupski” i 7 osób o nazwisku „Krupska” zginęło na służbie wojskowej w czasie II wojny światowej (1939–1945); 70 osób o nazwisku „Krupski” i 20 osób o nazwisku „Krupska” było represjonowanych przez reżim komunistyczny, i zrehabilitowanych (pośmiertnie), i rehabilitacji (pośmiertnie); Roman Krupski – polski oficer, represjonowany przez NKWD w Katyniu (marzec-maj 1940).
Formy nazwiska W formie męskiej w języku białoruskim – „Крупскі”, w języku polskim – „Krupski”, w języku rosyjskim – „Крупский”, w języku ukraińskim – „Крупський”. W formie żeńskiej – na końcu nazwiska jest „-a” (na przykład „Krupska”). Podczas gdy w krajach anglojęzycznych (na emigracji) nazwisko nie jest odmieniane w żeńskiej formie i pisze się je tak samo dla kobiet i mężczyzn – „Krupski”.
Geografia Aktualnie żyjący przedstawiciele rodu (ponad 2000 potomków) najliczniej występują na Białorusi, Ukrainie, Rosji, Polsce, Litwie; w mniejszości na uchodźstwie – na Łotwie, Estonii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech, Szwecji, Szwajcarii, Francji, Włoszech, USA (pierwszy imigrant Krupski z Europy w 1880 r.), Kanadzie, Australii, Mołdawii, Tadżykistanie, Uzbekistanie, Kazachstanie, Gruzji, Izraelu, RPA.
Toponimy związane z nazwiskiem Krupski Krupski – rejon, obwód Miński Białoruś. Ostrów Krupski – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Krasnystaw. Krupski Młyn – wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Krupski Młyn, siedziba gminy Krupski Młyn. Gmina Krupski Młyn – gmina wiejska w Polsce w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim. Wyspa Krupskiej – wyspa archipelagu Ziemi Północnej na Oceanie Arktycznym. Krupska< – kozacka wieś w Krasnodarskim Kraju w Rosji. Krupski– chutor Rejonu Gulkiewiczeskiego (osada wiejska „Wency-Zaria”) w Krasnodarskim Kraju w Rosji. Krupski – chutor Rejonu Salskiego (osada wiejska „Sandatowskie) w Obwodzie Rostowskim w Rosji. Krupskie – wieś Rejonu Nagajbakskiego, Obwód Czelabiński w Rosji (kod pocztowy 457660). Krupskie – wieś Rejonu Nowomirgorodskiego, Obwód Kirowogradski na Ukrainie. Krupskie – wioska Rejonu Kirowogradskiego, Obód Kirowogradski na Ukrainie. Krupskie – wieś Rejonu Malinskiego, Obwód Żytomierski na Ukrainie. Krupskie – wieś Rejonu Konotopskiego, Obwód Sumski na Ukrainie. Krupskie – wieś Rejonu Głobińskiego, Obwód Połtawski na Ukrainie (zniesiony w 1990). Krupskie – wieś Rejonu Nikołajewskiego, Obwód Lwowski na Ukrainie (kod pocztowy 81636). Krupskie – wieś Rejonu Zołotonoszskiego, Obwód Czerkaski na Ukrainie (kod pocztowy 19760). Krupska – dworzec kolejowy Kolei Krasnojarskiej w Rejonie Minusińskim, Krasnojarski Kraj, Rosja i t.d.
Znani przedstawiciele rodu Jerzy Krupski (1472-1548) Jan Krupski Hieronim Krupski Krzysztof Krupski (ur. ok. 1520-1566) Janusz Krupski (zm. ok. 1571) Andrzej Kurbski (1528-1583) w Wielkim Księstwie Litewskim był odnotowany w dokumentach pod nazwiskiem Krupski herbu Lewart. Jan Stanisław Krupski Nadieżda Krupska (1869-1939) – rosyjska rewolucjonistka, żona Włodzimierza Lenina Antoni Krupski (1889-1948) Mikołaj Krupski (ur. 1919) Janusz Krupski (1951-2010) Jarosław Krupski (ur. 1969) Beata Krupska, Beata Krupska-Tyszkiewicz (nar. 1970) Krupska ZofiaStr.159, „Poczet rodów w Wielkiem Księstwie Litewskiem w XV i XVI wieku”, Adam Boniecki, Warszawa, 1887. – szlachcianka Łuckiego zamku (1528) r., a jej siostra Katarzyna Krupska żona księcia Bogdana Tura z rodu Świrskich (1512); Krupski Joachim-StefanStr.108, „Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wasowicz., Lwow, czcionkami I. Związkowej Drukarni, nakl. Elżbiety z hr. Losiow Duninowej-Borkowskiej, 1910; „Rocznik Towarzystwa heraldycznego we Lwowie”, Tom 1 – rok 1908/9. (województwo Witebskie) – elektor króla Władysława IV w latach 1595–1648; Krupski KrzysztofStr.108, „Elektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczynskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wasowicz., Lwow, czcionkami I. Związkowej Drukarni, nakł. Elżbiety z hr. Losiow Duninowej-Borkowskiej, 1910; „Rocznik Towarzystwa heraldycznego we Lwowie”, Tom 1 – rok 1908/9. (województwo Ruskie) – elektor króla Władysława IV w latach 1595–1648;