Wybory uzupełniające do Senatu RP V kadencji (2001–2005) odbyły się w siedmiu terminach: 27 kwietnia 2003, 12 października 2003, 28 marca 2004, 11 lipca 2004, 12 września 2004, 21 listopada 2004 i 16 stycznia 2005 z powodu wygaśnięcia mandatów dziesięciu senatorów. W dwóch przypadkach przyczyną była śmierć deputowanych wybranych w wyborach parlamentarnych w 2001, w czterech – wybór do Parlamentu Europejskiego w 2004, w kolejnych czterech – objęcie stanowisk niepołączalnych z mandatem senatorskim.

Lista wyborów uzupełniających do Senatu V kadencji Okręg Data Były senatorW nawiasie podano skrót nazwy komitetu wyborczego, który zgłosił do wyborów danego kandydata. Wybrany senator Frekwencja Przyczyna 2 27 kwietnia 2003 Henryk Gołębiewski (SLD-UP) Mirosław Lubiński (SLD-UP) 3,73% wybór na Marszałka Województwa DolnośląskiegoPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Henryka Gołębiewskiego (). 23 12 października 2003 Adam Jamróz (SLD-UP) Krzysztof Jurgiel (PiS) 5,64% wybór na sędziego Trybunału KonstytucyjnegoPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 lipca 2003 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Adama Jamroza (). 3 28 marca 2004 Marian Noga (SLD-UP) Stanisław Huskowski () 6,39% powołanie na członka Rady Polityki PieniężnejPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Mariana Nogi (). 1 11 lipca 2004 Jerzy Cieślak (SLD-UP) Ryszard Matusiak (LPR) 2,81% śmierćPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Jerzego Cieślaka (). 22 12 września 2004 Mieczysław Janowski (BS) Kazimierz Jaworski () 5,45% wybór na posła do Parlamentu EuropejskiegoObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 15 czerwca 2004 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 13 czerwca 2004 r. (). 26 Grażyna Staniszewska (BS) Zofia Skrzypek-Mrowiec (LPR) 5,24% 30 Genowefa Grabowska (SLD-UP) Krystyna Bochenek (UW) 3,63% 31 Adam Gierek (SLD-UP) Wojciech Saługa (PO) 3,50% 29 21 listopada 2004 Adam Graczyński (SLD-UP) Klemens Ścierski (UW) 3,06% śmierćPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Adama Graczyńskiego (). 36 16 stycznia 2005 Ryszard Sławiński (SLD-UP) Elżbieta Streker-Dembińska (SLD) 3,18% powołanie na członka Krajowej Rady Radiofonii i TelewizjiPostanowienie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora Ryszarda Sławińskiego ().

Przyczyny zarządzania wyborów uzupełniających Podstawą prawną zarządzenia wyborów uzupełniających do Senatu RP VII kadencji była Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej ().

Zgodnie z art. 215 w razie utraty mandatu przez senatora Prezydent RP zarządzał przeprowadzenie wyborów uzupełniających w okręgu, z którego został on wybrany, w ciągu 3 miesięcy od dnia stwierdzenia wygaśnięcia mandatu senatora. Wyborów uzupełniających nie przeprowadzano w okresie 6 miesięcy przed dniem, w którym upływał termin zarządzenia wyborów do Sejmu. Głosowanie przeprowadza się wyłącznie na terytorium kraju.

Wygaśnięcie mandatu senatora niezwłocznie stwierdzał Marszałek Senatu w formie obwieszczenia w następujących wypadkach: utraty prawa wybieralności; pozbawienia mandatu prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu; zrzeczenia się mandatu (w tym przez odmowę złożenia ślubowania); śmierci senatora; zajmowania w dniu wyborów stanowiska lub funkcji, których, stosownie do przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej albo ustaw, nie można łączyć z mandatem senatora, z zastrzeżeniem przepisu ust. 3; powołania w toku kadencji na stanowisko lub powierzenia funkcji, których, stosownie do przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej albo ustaw, nie można łączyć ze sprawowaniem mandatu senatora; wyboru w toku kadencji na posła do Parlamentu Europejskiego; sprawowania przez senatora albo powołania go na stanowisko lub funkcję: a) radnego rady gminy, rady powiatu lub sejmiku województwa, b) w zarządzie powiatu, zarządzie województwa lub zarządzie związku komunalnego, c) w zarządzie lub w radzie regionalnej albo branżowej kasy chorych, d) wójta lub burmistrza (prezydenta miasta).

Wybory uzupełniające 27 kwietnia 2003 (okręg nr 2) thumb|Okręg wyborczy nr 2 na tle Polski Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 2, które odbyły się 27 kwietnia 2003, zostały zarządzone postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 20 lutego 2003Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie zarządzenia wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (). z powodu wyboru Henryka Gołębiewskiego na urząd marszałka województwa dolnośląskiego. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Wałbrzychu.

Mandat senatorski uzyskał Mirosław Lubiński.

Kalendarz wyborczy do 8 marca 2003 – zawiadomienie Państwowej Komisji Wyborczej: przez organ partii politycznej o zamiarze zgłoszenia kandydata na senatora; przez pełnomocnika wyborczego o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego lub o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców, do 18 marca 2003 do godz. 24:00 – zgłaszanie kandydatów na senatora w celu zarejestrowania, 25 kwietnia 2003 o godz. 24:00 – zakończenie kampanii wyborczej, 27 kwietnia 2003, godz. 6:00–20:00 – głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Ryszard Dudek ( Dudek-Wałowski), Wacław Dziendziel (Polskie Stronnictwo Ludowe) – wojewoda wałbrzyski, Mirosław Lubiński ( Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy), Tomasz Feliks Wójcik (Liga Polskich Rodzin) – były poseł.

Ryszard Dudek kandydował w poprzednich wyborach w tym okręgu (wrzesień 2001).

Wyniki

Wybory uzupełniające 12 października 2003 (okręg nr 23) thumb|Okręg wyborczy nr 23 na tle Polski Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 23, które odbyły się 12 października 2003, zostały zarządzone postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 23 lipca 2003Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 lipca 2003 r. w sprawie zarządzenia wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (). z powodu wyboru Adama Jamroza na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Białymstoku.

Mandat senatorski uzyskał Krzysztof Jurgiel.

Kalendarz wyborczy do 23 sierpnia 2003 – zawiadomienie Państwowej Komisji Wyborczej: przez organ partii politycznej o zamiarze zgłoszenia kandydata na senatora; przez pełnomocnika wyborczego o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego lub o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców, do 2 września 2003 do godz. 24:00 – zgłaszanie kandydatów na senatora w celu zarejestrowania, 10 października 2003 o godz. 24:00 – zakończenie kampanii wyborczej, 12 października 2003, godz. 6:00–20:00 – głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Mieczysław Bagiński (Polskie Stronnictwo Ludowe) – radny sejmiku podlaskiego, były wojewoda łomżyński, Krzysztof Bil-Jaruzelski ( Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy), Krzysztof Jurgiel (Prawo i Sprawiedliwość) – poseł, były prezydent Białegostoku, Marek Kaczyński (Liga Polskich Rodzin) – były poseł, Tadeusz Klimowicz (Unia Polityki Realnej), Artur Milewski ( Artura Kazimierza Milewskiego), Mariusz Olszewski (Alternatywa Partia Pracy) – były poseł, Andrzej Soroka (Partia Ludowo-Demokratyczna), Sławomir Zgrzywa (Platforma Obywatelska) – marszałek województwa podlaskiego, były wojewoda łomżyński.

Andrzej Chmielewski (Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej) wycofał swoją kandydaturę 3 października.

Wyniki

Wybory uzupełniające 28 marca 2004 (okręg nr 3) thumb|Okręg wyborczy nr 3 na tle Polski Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 3, które odbyły się 28 marca 2004, zostały zarządzone postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 21 stycznia 2004Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie zarządzania wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (). z powodu wyboru Mariana Nogi na członka Rady Polityki Pieniężnej. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza we Wrocławiu.

Mandat senatorski uzyskał Stanisław Huskowski.

Kalendarz wyborczy do 7 lutego 2004 – zawiadomienie Państwowej Komisji Wyborczej: przez organ partii politycznej o zamiarze zgłoszenia kandydata na senatora; przez pełnomocnika wyborczego o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego lub o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców, do 17 lutego 2004 do godz. 24:00 – zgłaszanie kandydatów na senatora w celu zarejestrowania, 26 marca 2004 o godz. 24:00 – zakończenie kampanii wyborczej, 28 marca 2004, godz. 6:00–20:00 – głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Emil Antoniszyn (Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej), Jacek Bąbka ( Studenta Jacka Bąbki), Marek Celejewski (Ruch Katolicko-Narodowy), Stanisław Czerwiński (Polskie Stronnictwo Ludowe), Władysław Frasyniuk (Unia Wolności) – były poseł, Stanisław Huskowski ( Stanisława Huskowskiego) – były prezydent Wrocławia, Janusz Korwin-Mikke ( Janusza Korwin-Mikke) – były poseł, Artur Paprota (Liga Polskich Rodzin), Jan Rymarczyk ( Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy) – radny sejmiku dolnośląskiego, Krzysztof Wronecki ( Krzysztofa Wroneckiego).

Emil Antoniszyn i Janusz Korwin-Mikke kandydowali w poprzednich wyborach w tym okręgu (wrzesień 2001).

Wyniki

Wybory uzupełniające 11 lipca 2004 (okręg nr 1) thumb|Okręg wyborczy nr 1 na tle Polski Wybory uzupełniające do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 1, które odbyły się 11 lipca 2004, zostały zarządzone postanowieniem Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego z 4 maja 2004Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 maja 2004 r. w sprawie zarządzenia wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (). z powodu śmierci Jerzego Cieślaka. Przeprowadziła je Okręgowa Komisja Wyborcza w Legnicy.

Mandat senatorski uzyskał Ryszard Matusiak.

Kalendarz wyborczy do 22 maja 2004 – zawiadomienie Państwowej Komisji Wyborczej: przez organ partii politycznej o zamiarze zgłoszenia kandydata na senatora; przez pełnomocnika wyborczego o utworzeniu koalicyjnego komitetu wyborczego lub o utworzeniu komitetu wyborczego wyborców, do 1 czerwca 2004 do godz. 24:00 – zgłaszanie kandydatów na senatora w celu zarejestrowania, 9 lipca 2004 o godz. 24:00 – zakończenie kampanii wyborczej, 11 lipca 2004, godz. 6:00–20:00 – głosowanie.

Kandydaci Swoje kandydatury zarejestrowali: Leszek Bubel (Polska Partia Narodowa) – były poseł, Adam Gmurczyk (Narodowe Odrodzenie Polski), Stanisław Gwizda (Sojusz Lewicy Demokratycznej) – były radny sejmiku dolnośląskiego, Ryszard Matusiak (Liga Polskich Rodzin) – były poseł, Ryszard Nowak (Polskie Stronnictwo Ludowe) – były poseł, Andrzej Piesiak ( Andrzeja Piesiaka) – były senator, Marcin Zawiła (Unia Wolności) – były poseł, radny sejmiku dolnośląskiego.

Ryszard Matusiak kandydował w poprzednich wyborach w tym okręgu (wrzesień 2001).

Wyniki

Wybory uzupełniające 12 września 2004 (okręgi nr: 22, 26, 30 i 31)