Kamienica Gruszewiczów – historyczna kamienica mieszczańska, znajdująca się pod adresem Rynek 6, w południowo-wschodniej pierzei Rynku w Jarosławiu. Ze względu na specyficzną dyspozycję wnętrz, typową dla tutejszych bogatych kupców z XVI-XVIII w., zaliczana do typu tzw. „kamienic jarosławskich”. Jeden z czołowych zabytków architektury świeckiej w mieście.

Powstała na początku XVII w. na reliktach starszego budynku gotyckiego. Jej nazwa pochodzi od nazwiska właścicieli: Adriana Gruszewicza, cyrulika i aptekarza, ławnika i rajcy miejskiego oraz jego syna, Jana. Pierwotnie była budynkiem dwukondygnacyjnym z podcieniami, z szeroką sienią na osi, „wiatą” (wysokim, krytym wewnętrznym dziedzińcem, oświetlonym oszkleniami usytuowanymi powyżej dachu budowli, z którego wchodzono do pomieszczeń parterowych, schody wiodły na mieszkalne piętro, a wąska sień prowadziła na podwórze) i paradną „wielką izbą” w głębi. W XIX wieku została przebudowana i rozbudowana, ale w niezmienionym stanie zachowała się część wnętrz oraz usytuowane pod nią trójkondygnacyjne piwnice, wydrążone w miękkiej skale lessowej. Szczególną cechą budowli jest system ganków i galerii obiegających wewnętrzny dziedziniec, a główną ozdobą – wspomniana „wielka izba”. Pomieszczenie to nakryte jest sklepieniem z lunetami oraz posiada bogatą dekorację malarską z wizerunkami czterech ewangelistów, a także ozdobne sztukaterie. Zupełnie wyjątkowym dziełem jest w nim długi na 12 m cykl ośmiu XVII-wiecznych, późnorenesansowych malowideł ściennych o treści pasyjnej, stanowiący rzadki przykład dekoracji sakralnej w prywatnym, świeckim pomieszczeniu.

W kamienicy Gruszewiczów, będącej obecnie (2024) własnością miasta, znajdują się m. in.: Galeria „Rynek 6” oraz księgarnia Miejskiego Ośrodka Kultury „Jarosławski Kuferek Artystyczny”. Siedzibę ma tu Stowarzyszenie „Muzyka Dawna”, a także Jarosławskie Stowarzyszenie Przewodników Turystycznych i Pilotów Wycieczek oraz Miejskie Koło PTTK. W „wielkiej izbie” mieści się Sala Ślubów.

Przypisy

Literatura Zbigniew Zięba Przewodnik Szlak historyczny miasta Jarosławia – folder Tablica informacyjna w ramach projektu „Jarosławski Park Kulturalny”

Gruszewiczów Kategoria:Zabytki nieruchome w Jarosławiu