Graniczna Placówka Kontrolna Zebrzydowice – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza wykonujący kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją.

Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Zebrzydowicach – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej wykonująca kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu bezpośrednio w przejściach granicznych na granicy z Czechosłowacją/Republiką CzeskąOd 1 stycznia 1993 z Republiką Czeska..

Placówka Straży Granicznej w Zebrzydowicach – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej na granicy z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne W październiku 1945 Naczelny Dowódca Wojska Polskiego nakazywał sformować na granicy państwowej 51 przejściowych punktów kontrolnych (PPK)Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 ().. Przejściowy Punkt Kontrolny Zebrzydowice (PPK Zebrzydowice) powstała w 1945 jako Kolejowy Przejściowy Punkt Kontrolny I kategorii o etacie nr 8/10. Obsada PPK składała się z 33 żołnierzy i 3 pracowników cywilnych.

W 1946 przeformowana została na drogowy PPK kategorii A o etacie 7/10Rozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0153/org. z 21.09.1946 ().. Następnie przeformowana na etat 7/51 kategorii A i przemianowana na Graniczną Placówkę Kontrolną Ochrony Pogranicza ZebrzydowiceRozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 055/org. z 20.03.1948 ()..

W 1948 pododdział przekazany został do Ministerstwa Bezpieczeństwa PublicznegoRozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 0205/org. z 4.12.1948 ().. thumb|por. Jan Żyłuk z GPK Zebrzydowice kontroluje parowóz na stacji kolejowej Zebrzydowice – pg Zebrzydowice-Petrovice u Karviné (1950) W 1950 przeformowano na Graniczna Placówka Kontrolna WOP kolejowa o etacie nr 096/25Rozkaz Ministra Bezpieczeństwa Publicznego nr 043/org. z 3.06.1950 ()..

W 1952 GPK Zebrzydowice została włączona w struktury 4. Brygady WOP w Gliwicach, o etacie nr 352/2Rozkaz Ministra Bezpieczeństwa Publicznego nr 024/ww z 10.04.1952 ()..

1 lipca 1965 Wojska Ochrony Pogranicza podporządkowano Ministerstwu Obrony Narodowej, Dowództwo WOP przeformowano na Szefostwo WOP z podległością Głównemu Inspektoratowi Obrony Terytorialnej. Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych odeszła cała kontrola ruchu granicznego oraz ochrona GPK. Tym samym naruszono jednolity system ochrony granicy. GPK Zebrzydowice weszła w podporządkowanie Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej, kontrolę graniczną wykonywali funkcjonariusze Milicji Obywatelskiej podlegli MSW.

1 października 1971 WOP został podporządkowany pod względem operacyjnym, a od 1 stycznia 1972 pod względem gospodarczym MSW. Do WOP powrócił cały pion kontroli ruchu granicznego wraz z przejściami. Przywrócono jednolity system ochrony granicy państwa. GPK Zebrzydowice podlegało bezpośrednio sztab Górnośląskiej Brygadzie WOP w Gliwicach.

Straż Graniczna 15 maja 1991 po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 Graniczna Placówka Kontrolna Zebrzydowice weszła w podporządkowanie Beskidzkiego Oddziału Straży granicznej w CieszynieZarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7.05.1991 utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06. i przyjęła nazwę Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Zebrzydowicach (GPK SG w Zebrzydowicach).

1 grudnia 1998 Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5 sierpnia 1998Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5.08.1998 w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG., GPK SG w Zebrzydowicach została włączona w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

W 2000 rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 przejęła wraz z obsadą etatową pod ochronę odcinek, po rozformowanej strażnicy SG w ZebrzydowicachZarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13.12.2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk..

15 sierpnia 2005 GPK SG w Zebrzydowicach przejęła część odcinka granicy państwowej wraz z obsadą etatową po rozwiązanej Strażnicy SG w Godowie.

Jako Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Zebrzydowicach funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej...W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (). została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Zebrzydowicach (Placówka SG w Zebrzydowicach). Znacznie rozszerzono także uprawnienia komendantów, m.in. w zakresie działań podejmowanych wobec cudzoziemców przebywających na terytorium RP.

Jako Placówka SG w Zebrzydowicach funkcjonowała do 14 maja 2010, kiedy to zarządzeniem Komendanta Głównego SG została rozwiązana. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy przejęły placówki SG w Cieszynie i Raciborzu, a obsadę etatową, Placówka SG w Rudzie Śląskiej.

Ochrona granicy thumb|Od lewej: 1. kpt. Alojzy Grim z-ca d-cy GPK Zebrzydowice, 2. kpt. Franciszek Zubkowicz z-ca d-cy strażnicy WOP Zebrzydowice (1971) 2 stycznia 2003 GPK SG w Zebrzydowicach przejęła pod ochronę odcinek granicy państwowej, po zlikwidowanej strażnicy SG w Zebrzydowicach odcinek granicy państwowej: Włącznie znak graniczny nr I/104/3, wyłącznie znak gran. nr I/148.

15 sierpnia 2005 GPK SG w Zebrzydowicach przejęła pod ochronę po zlikwidowanej strażnicy SG w Godowie, odcinek granicy państwowej: Włącznie znak gran. nr I/148, wyłącznie znak gran. nr I/170/2.

16 stycznia 2008 Placówka SG w Zebrzydowicach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości ok. 40 km: Włącznie znak gran. nr I/104/3, wyłącznie znak gran. nr I/170/2.

Zasięg terytorialny Stan z 16 stycznia 2008 Obszar działania Placówki SG w Zebrzydowicach obejmował powiaty: bieruńsko-lędziński, częstochowski, gliwicki, kłobucki, lubliniecki, mikołowski, myszkowski, tarnogórski, zawierciański, cieszyński, pszczyński, rybnicki, wodzisławski.

Podległe przejścia graniczne thumb|Kontrolerzy GPK Zebrzydowice i pogranicznik czechosłowacki na stacji kolejowej Zebrzydowice – pg Zebrzydowice-Petrovice u Karviné (1958) Stan z 15 maja 1991 Zebrzydowice-Petrovice u Karviné Marklowice Górne-Dolní Marklovice Kaczyce Dolne-Karviná 1 Ráj Kaczyce Górne-Karviná 1 Ráj.

Stan z 20 grudnia 2007 Zebrzydowice-Petrovice u Karviné Marklowice Górne-Dolní Marklovice Kaczyce Dolne-Karviná 1 Ráj Kaczyce Górne-Karviná 1 Ráj Jastrzębie Ruptawa-Kempy-Petrovice u Karviné Gołkowice-Závada Skrbeńsko-Petrovice u Karviné.

Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne GPK SG w Cieszynie ⇔ Strażnica SG w Godowie – 2.01.2003–14.08.2005 GPK SG w Cieszynie ⇔ GPK SG w Chałupkach – 15.08.2005–23.01.2005 Placówka SG w Cieszynie ⇔ Placówka SG w Pietraszynie – 24.08.2005–31.12.2009 Placówka SG w Cieszynie ⇔ Placówka SG w Raciborzu – 1.01.2010–14.05.2010.

Wydarzenia 1974 – GPK Zebrzydowice wizytował wiceminister spraw wewnętrznych gen. bryg. Tadeusz Pietrzak w obecności dowódcy WOP gen. bryg. Czesława Stopińskiego. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), po wprowadzeniu ograniczeń w ruchu granicznym część niewykorzystanej kadry GPK przerzucono do strażnic w celu wspomożenia bezpośredniej ochrony granicy. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.

Komendanci/dowódcy granicznej placówki kontrolnej thumb|ppłk SG Stanisław Zubrzycki komendant GPK SG w Zebrzydowicach Beskidzkiego Oddziału SGppłk SG Stanisław Zubrzycki zmarł 30.11.2024 w wieku 69 lat. Pochowany został 5.12.2024 na Cmentarzu parafialnym w Kończycach Małych przy ul. Staropolskiej. W okresie 5.10.1978–24.07.1979 z-ca d-cy strażnicy WOP Wisła, 25.07.1979–31-10-1984 starszy kontroler GPK Zebrzydowice, 1.11.1984–17.10.1989 kierownik zmiany kontroli ruchu granicznego GPK Zebrzydowice i od 18.10.1989 z-ca d-cy GPK Zebrzydowice. mjr/płk Jan Dereń (15.10.1965–26.09.1977) kpt. Henryk Szczypiński kpt. Feliks Massalski kpt. Albin Flisak kpt. Konstanty Bumastyk ppłk Ignacy Redko (był w 1984–15.05.1991) Komendanci GPK SG: mjr SG/ppłk SG Stanisław Zubrzycki Komendanci placówki SG: ppłk SG Dariusz Więcek (do 14.05.2010) – do rozformowania.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Zebrzydowice Kategoria:Formacje graniczne w Zebrzydowicach Zebrzydowice Zebrzydowice Zebrzydowice Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 2010