Misja Freston – brytyjska misja wojskowa SOE pod dowództwem płk Duane’a Tyrrella Hudsona ps. „Bill”, do okupowanej Polski; żołnierze biorący w niej udział zostali zrzuceni na spadochronach 26/27 grudnia 1944 r., około 30 km na południowy wschód od Częstochowy, w pobliżu miejscowości Żarki.

Historia W lutym 1944 r. rząd polski rozpoczął starania o misję brytyjską w PolsceDrogi cichociemnych Wyd. Bellona, Warszawa 2008, s. 475, .. Widząc niechętną postawę Anthony Edena i brytyjskiego MSZ, szef SOE gen. Colin Gubbins i szef polskiej sekcji SOE ppłk Harold B. Perkins zdecydowali się poczynić przygotowania z własnej inicjatywy. Zgodę na misję uzyskano prawdopodobnie z biura Winstona ChurchillaNorman Davies Powstanie '44, Wydawnictwo Znak, Kraków 2008, s. 586-587, ..

Przed misją Winston Churchill odbył z płk. Billem Hudsonem dwie tajne, nieprotokołowane rozmowy. Historyk Józef Garliński uważa, że dotyczyły wyłącznie stosunków polsko-rosyjskich.

Członkowie misji skoczyli na spadochronach w nocy 26/27 grudnia 1944 na placówkę odbiorczą „Ogórek”, ok. 30 km na południowy wschód od Częstochowy, w Bystrzanowicach w pobliżu miejscowości Żarki (położenie: N 50°41’00” E 19°31’40”). Był to czwarty lot tej ekipy, w poprzednich (21/22 października, 18/19 listopada, 25/26 grudnia)  nie można było wykonać zadania. Zrzucono także piętnaście zasobników oraz trzy paczki, wraz ze skoczkami w sześciu nalotach na placówkę odbiorczą od godz. 21.02 do 21.21. W składzie misji uczestniczyli: dowódca płk Duane Hudson ps. „Bill” z SOE, zastępca dowódcy mjr Peter Sooly-Flood z MI-6, mjr Peter Kemp, st. sierż. Donald Galbraith z Królewskiego Korpusu Łączności. Wśród członków misji był także cichociemny kpt. Antoni Pospieszalski ps. Łuk, występujący pod nazwiskiem swojej żony jako Capt. Anthony Currie, oficer łącznikowy, tłumacz i radiotelegrafista, instruktor z ośrodka szkoleniowego Cichociemnych w Audley End.

Misja miała za zadanie, spóźnione co najmniej o pół roku, m.in. spełniać rolę łącznikową między KG AK a dowództwem sowieckim. Do ochrony misji brytyjskiej przydzielono 50 żołnierzy Armii Krajowej. Po wylądowaniu Brytyjczycy zostali odebrani przez kierownictwo obwodu AK Częstochowa, m.in. szefa referatu przerzutów w Inspektoracie Częstochowa AK por. Franciszka Makucha ps. „Roman”, komendanta podobwodu AK por. Jana Dzitkowskiego „Drużba”, a do pierwszej osłony misji przydzielono III kompanię II batalionu 27. pułku piechoty AK pod dowództwem por. Stanisława Wencla „Twardego”. 29 grudnia w obwodzie AK Radomsko misję przejął por. Szymon Zaremba, ps. „Jerzy”. W ochronie misji asystował ppor. Józef Kotecki ps. „Warta”.

W obronie wojskowej misji brytyjskiej „Freston”, w walce z Niemcami posiadającymi czołgi, pojazdy opancerzone, zginął przy rkm żołnierz AK z kompanii ochrony plutonowy „Newada”.

3 stycznia 1945 r. dowódca Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki spotkał się w majątku Zacisze pod Odrowążem koło Radomska z brytyjską misją specjalną „Freston”. Płk Hudson zapisał 3 stycznia 1945 r.: „ [...] spotkaliśmy Dowódcę Armii Krajowej i naszego przyjaciela, płk Rudkowskiego [...]. Obecnych było także kilka innych osób, których nazwiska i funkcji nie mieliśmy czasu poznać. Dowódca AK wydał się nam człowiekiem zdecydowanym, szczerym i jasno myślącym. Jego zachowanie było spokojne i przyjazne. Znał wiele osobistości z londyńskiego biura SOE i stwierdził, że dowodził 7 DP w armii gen. Andersa. Nie poznaliśmy jego nazwiska”. Do grupy pięciu dołączył z rozkazu gen. Okulickiego por. Szymon Zaremba jako oficer łącznikowy odpowiedzialny za pobyt członków misji w Polsce.

Po zajęciu tych terenów przez Armię Czerwoną w 1945 roku, dowódca Bill Hudson otrzymał z Londynu instrukcję, że wszyscy członkowie brytyjskiej misji mają się oddać w ręce najbliższego sowieckiego dowództwa. Brytyjczycy ujawnili się 18 stycznia 1945 roku, zostali aresztowani przez NKWD prawdopodobnie na rozkaz Stalina. Przewieziono ich do więzienia sowieckiego w okupowanej Częstochowie, a następnie do Moskwy i zwolniono dopiero po konferencji w Jałcie.

W 1996 r. królowa Elżbieta II spotkała się w Warszawie z kombatantami Kompanii Ochrony Misji „Freston”, aby podziękować im za bohaterstwo.

Nazwisko kaprala „Newady”, dotychczas anonimowego, prawdopodobnie brzmi: Janusz Urbanowicz, urodzony 30 stycznia 1923 roku (inne źródła podają 1925) na Wołyniu.

Galeria

Zobacz też Zygmunt Ziembiński uczestnik ochrony „Misji Freston”, Jerzy Stawski uczestnik ochrony „Misji Freston”, Dwór w Bystrzanowicach Dwór w Żytnie Jacek Siemieński udzielił schronienia członkom brytyjskiej Misjii Freston w czasie okupacji niemieckiej, Stanisław Wencel jego oddział zabezpieczał zrzut Misjii Freston, Florian Antoni Budniak, dowodził taktycznie Oddziałami Bojowymi 27 pp AK osłaniającymi od 25 grudnia 1944 do 18 stycznia 1945 członków misji brytyjskiej Misji Freston.

Przypisy

Bibliografia

Drogi Cichociemnych, Warszawa: Bellona, 2008, . Jarosław Durka, "Freston" – Brytyjska Misja Wojskowa SOE w Polsce. Przygotowania – przebieg – fiasko, „Zeszyty Historyczne” 2007, z. 161, Paryż: Instytut Literacki w Paryżu, s. 97-121. , Jarosław Durka, Franciszek Makuch ps. „Roman” (1913-1979), "Zeszyty Myszkowskie" 2017, nr 4, Myszków: Urząd Miasta Myszków, s. 205-216, , , Jarosław Durka, Wencel Stanisław, "Zeszyty Historyczne WiN-u" 2005, nr 24, Kraków: Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”, s. 321-327.

Linki zewnętrzne Gen. Okulicki i misja Special Operations Executive Freston Zeszyt Kombatancki Misja „Freston”

Alianci na naszej ziemi, czyli opowieść o misji Freston Operacja „Freston”. Spóźniona aliancka misja. Komiks w wersji PDF Operacja „Freston”. Spóźniona aliancka misja.

Kategoria:Misje wojskowe Kategoria:Wojsko brytyjskie Kategoria:Stosunki polsko-angielskie Kategoria:Historia Radomska Kategoria:Historia Częstochowy Kategoria:Special Operations Executive