Strażnica WOP Białowieża

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Białowieża – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-radzieckiej.

Strażnica Straży Granicznej w Białowieży – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Republiką Białoruską.

Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 29 komendy odcinka jako 134 strażnica WOP (Białowieża) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 134 strażnica OP Białowieża została włączona w struktury 19 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 225 batalionu WOP w Kleszczelach.

Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic. Strażnica WOP Białowieża II kategorii otrzymała numer 128 w skali kraju w strukturach 225 batalionu WOP.

Z dniem 15 listopada 1955 zlikwidowano sztab 225 batalionu WOP w Hajnówce. Strażnica podporządkowana została bezpośrednio pod sztab 22 Brygady WOP w Białymstoku. W sztabie brygady wprowadzono stanowiska nieetatowych oficerów kierunkowych odpowiedzialnych za służbę graniczną strażnic.

Rozkazem organizacyjnym z 16 czerwca 1956 dowódca Wojsk Wewnętrznych zarządził reorganizację Wojsk Ochrony Pogranicza. Na mocy niniejszego rozkazu rozwiązano 22 Brygadę Wojsk Ochrony Pogranicza wraz ze wszystkimi podległymi pododdziałami. W lipcu 1956 rozwiązano strażnicę, w jej miejsce zorganizowano placówkę graniczną WOP kategorii „B” Białowieża. W miejsce 22 Brygada WOP utworzono dwie samodzielne jednostki: Grupę Manewrową Wojsk Ochrony Pogranicza i Samodzielny Oddział Zwiadowczy WOP Białystok. W skład Samodzielnego Oddziału Zwiadowczego Wojsk Ochrony Pogranicza Białystok weszła Placówka Wojsk Ochrony Pogranicza Białowieża. Z dniem 1 maja 1957, na bazie Grupy Manewrowej i Samodzielnego Oddziału Zwiadowczego WOP przystąpiono do organizacji 22 Oddziału WOPZarządzenie DWW nr 07/WW z 24.041957 ()..

1 stycznia 1960 w strukturach 22 Białostockiego Oddziału WOP stacjonowała w Białowieży placówka WOP Białowieża nr 2.

1 stycznia 1964 w Białowieży stacjonowała placówka WOP nr 2 w strukturach 22 Białostockiego Oddziału Wojsk Ochrony Pogranicza.

W 1968, w Białowieży stacjonowała placówka WOP nr 2 typu I w strukturach 22 Białostockiego Oddziału WOP.

Na mocy zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 29 stycznia 1976 zniesiono 22 Białostocki Oddział WOP, a w jego miejsce utworzono Podlasko-Mazurską Brygadę Wojsk Ochrony Pogranicza, w strukturze którego odtworzono strażnicę WOP w Białowieży.

Strażnicę WOP w Białowieży utworzono 16 listopada 1989.

Straż Graniczna: Po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 strażnica w Białowieży weszła w podporządkowanie Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Białowieży (Strażnica SG w Białowieży).

W 1995 na stan etatowy 24 funkcjonariuszy, stan ewidencyjny wynosił 17 osób.

W 2002, Strażnica SG w Białowieży miała status strażnicy SG I kategorii.

Jako Strażnica Straży Granicznej w Białowieży funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005, Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej...W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej ()., została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Białowieży (PSG w Białowieży) w strukturach Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej.

Ochrona granicy Faktyczną ochronę granicy strażnica rozpoczęła w czerwcu 1946.

W lipcu 1956, Placówka WOP Białowieża swoim zasięgiem obejmowała część powiatu hajnowskiego.

W 1960, 2 placówka WOP Białowieża ochraniała odcinek 67000 m granicy państwowej: Od znaku granicznego nr 1431 do znaku granicznego nr 1535.

1 stycznia 1964, 1 stycznia 1968 i od 24 stycznia 1986 na odcinku placówki/strażnicy WOP Białowieża funkcjonował polsko-radziecki punkt uproszczonego ruchu granicznego (PURG), w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga placówki/strażnicy: Punkt Uproszczonego Ruchu Granicznego Białowieża.

Straż Graniczna: Od 1 września 2002 Strażnica SG w Białowieży ochraniała odcinek granicy państwowej: thumb|Granica polsko-białoruska znak gran. nr 1488 (kwiecień 2008) Od znaku granicznego nr 1503 do znaku granicznego nr 1458.

W roku 2002 po stronie białoruskiej na długości 157 km ochraniał granicę Grodzieński Oddział Wojsk Pogranicznych.

16 kwietnia 2005 na odcinku strażnicy SG w Białowieży zostało uruchomione przejście graniczne: Białowieża-Piererow (drogowe).

Wydarzenia 1976 – wycofano z granicy rowery, zastępując je motocyklami małolitrażowymi; WSK-175 dla kadry i WSK-125 dla żołnierzy służby zasadniczej (5–13 motocykli w zależności od obsady i na jakiej granicy). Wyposażone w łączność radiową motocykle stały się podstawowym środkiem transportu w służbie patrolowej i rozpoznawczej. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Po wprowadzeniu ograniczeń w ruchu granicznym część niewykorzystanej kadry GPK przerzucono do strażnic w celu wspomożenia bezpośredniej ochrony granicy. Patrole wysyłane w teren zostały wzmocnione. Wyeliminowano służby składające się z jednego żołnierza. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały niektóre szlaki turystyczne, a ruch w strefie nadgranicznej został znacznie ograniczony. W stan gotowości były postawione wszystkie pododdziały odwodowe. Mimo utrudnionych warunków nie zaprzestano współpracy z ludnością pogranicza. Straż Graniczna: 1996 – 18 września teren strażnicy zwiedzała delegacja Departamentu Policji Granicznej Republiki Czeskiej z dyrektorem Karlem Freudem na czele. Polską stronę reprezentowali: Zastępca Komendanta Głównego SG ppłk Wojciech Brochwicz i ppłk Marek Bednarowski. Goście zapoznali się z bieżącą sytuacją na ochranianym odcinku oraz ze specyfiką służby w strażnicy. 1999 – luty, strażnica otrzymała na wyposażenie samochody osobowo-terenowe Land Rover, motocykle marki KTM i czterokołowe typu TRX marki Honda oraz konie do pełnienia służby granicznej. 1999 – do patrolowania trudnych odcinków granicy państwowej Podlaski Oddział SG otrzymał 5 koni służbowych, które przydzielił do strażnic SG w: Wiżajnach, Rutce Tartak i Białowieży .

Sąsiednie strażnice thumb 133 strażnica WOP Masiewo ⇔ 135 strażnica WOP Starzyna – 1946 133 strażnica OP Masiewo ⇔ 135 strażnica OP Jodłówka – 1949 133 strażnica WOP Masiewo ⇔ 135 strażnica WOP Jodłówka – 1.01.1951 127 strażnica WOP Masiewo ⇔ 129 strażnica WOP Jodłówka – 15.03.1954 Placówka WOP Jaryłówka kat. „B” ⇔ Placówka WOP Czeremcha kat. „B” – 1.08.1956 3 placówka WOP Jaryłówka ⇔ 1 placówka WOP Czeremcha – 1.01.1960 3 placówka WOP Gródek ⇔ 1 placówka WOP Czeremcha – 1.01.1964 3 placówka WOP Gródek typu II ⇔ 1 placówka WOP Czeremcha typu II – 1968 Strażnica WOP Gródek ⇔ Strażnica WOP Czeremcha – 1976 i 1990

Straż Graniczna: Strażnica SG w Gródku ⇔ Strażnica SG w Czeremsze – 16.05.1991. Strażnica SG w Narewce ⇔ Strażnica SG w Czeremsze – 19.09.2001 Strażnica SG w Narewce ⇔ Strażnica SG w Dubiczach Cerkiewnych – 11.09.2002.

Komendanci/dowódcy strażnicy chor. Opoka por. Michał Napora (był w 1952) chor./por. Bolesław Zastawny (1952–był 1956Dowódca strażnicy/dowódca placówki.) mjr Stanisław Pacewicz (1989–1991) Komendanci strażnicy SG: por. SG/mjr SG Jerzy Kośko (16.05.1991–1998) por. SG/mjr SG Anatol Czuraka (1998–23.08.2005) – do przekształcenia.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Strażnice Straży Granicznej III Rzeczypospolitej Kategoria:Białowieża Kategoria:Strażnice Podlasko-Mazurskiej Brygady WOP Kategoria:Pododdziały Białostockiego Oddziału WOP Kategoria:Placówki Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Strażnice WOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1956 Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1976 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 2005