Jan Sadowski (ur. 12 maja 1890 we Wzdowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – legionista, major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Wojciecha i Marii z Mazurów. Od 1901 kształcił się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie w 1904 ukończył III klasę. W Sanoku działał w organizacjach niepodległościowych: tajnej organizacji wojskowej „W”, „Armii Polskiej” (w 1912 ukończył kurs podoficerski; (wraz z nim działali m.in. Bronisław Praszałowicz, Bolesław Mozołowski, Józef Smoleń, Edward Zegarski) oraz VII Drużynie StrzeleckiejAlojzy Zielecki, Rozwój ruchu niepodległościowego, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 475., w której był instruktorem.

Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich i od tego czasu służył w 5 pułku piechoty Legionów Polskich, w szeregach którego przeszedł szlak bojowy. Brał udział w bitwach pod Sitowiczami, Hulewiczami, Rutką Sitowicką, Optową, pod Kostiuchnówką (podczas tego starcia Jan Sadowski 4 lipca 1916 jako dowódca plutonu wykazał się podczas obrony „Reduty Piłsudskiego”), Wólką Gałuzyjską, Jabłonkowem oraz w atakach pod Kuklami, Kamieniuchą i Miedwieżami Wielkimi. Za bohaterstwo w walkach pod Kostiuchnówką, 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasyJego towarzyszem walki pod Kostiuchnówką był Andrzej Hałaciński, także odznaczony za obronę w tej bitwie Orderem Virtuti Militari. Obaj byli przetrzymywani w Kozielsku 1939–1940 i zostali zamordowani w Katyniu w 1940. Hałacińskiego i Sadowskiego zidentyfikowano po zachowanych przy zwłokach odznaczeniach Virtuti Militari., a we wniosku o jego nadanie, napisano m.in.:Od 3 grudnia 1916 do 3 lutego 1918 w randze sierżanta służył w Stacji Zbornej Legionów Polskich w Piotrkowie Trybunalskim.

Po rekonwalescencji i wyleczeniu od listopada 1918 służył w Wojsku Polskim w 5 pułku piechoty Legionów. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w walkach na froncie. Funkcjonował od sierpnia 1919 do 25 listopada 1920 jako oficer ewidencyjny w Powiatowej Komendzie Uzupełnień we Włodzimierzu Wołyńskim. W 1919 został mianowany podporucznikiem. W 1920 został przydzielony do Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza. W 1921 został awansowany do stopnia porucznika. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1049. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 5 pułk piechoty Legionów. Do 1923 był referentem Oddziału V Sztabu Generalnego. Następnie odbył kurs w Szkole Podchorążych w Warszawie w 1923 i od 17 lipca tego roku został przydzielony do 63 pułku piechoty w Toruniu, gdzie do 1926 pracował na stanowisku dowódcy kompanii. 25 sierpnia 1927 został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza batalionu manewrowego w Rembertowie. Jednocześnie odbył kurs w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. 14 sierpnia 1928 został przydzielony do 8 pułku piechoty Legionów w Lublinie. 2 kwietnia 1929 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 9. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 6 lipca 1929 został zatwierdzony na stanowisku kwatermistrza pułku. 23 marca 1932 został przeniesiony na stanowisko komendanta placu Lida. 9 grudnia 1932 ogłoszono jego przeniesienie do 76 pułku piechoty w Grodnie na stanowisko dowódcy batalionu. W czerwcu 1933 został przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Siedlce na stanowisko komendanta. 4 lipca 1935 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska, pozostawiony bez przynależności służbowej z równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX. 30 listopada 1935 roku został przeniesiony w stan spoczynku.

Po wybuchu II wojny światowej w czasie kampanii wrześniowej został zmobilizowany na stanowisko komendanta placu w Lidzie. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, w nieznanych okolicznościach, dostał się do niewoli sowieckiej. Był przetrzymywany w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 015/2 z 5 kwietnia 1940. Między 9 a 11 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 3408 – raport dzienny z 28 maja 1943. Przy jego szczątkach znaleziono legitymację Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari z fotografią oraz legitymację osobistą MSWojsk. nr 101. Na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 03408, wskazano „Nierozpoznany – mjr. – legit. osob. MSWojsk.". W Archiwum Robla w pakiecie 02813-05, wymieniony pod adresem „Siedlce Jagiellońska 21" w spisie adresów w notatniku, sporządzonym w obozie kozielskim, przez ppor. Maksymiliana Trzepałkę.

Jan Sadowski był żonaty z Natalią z Wolskich, z którą miał córki Krystynę i Barbarę oraz syna. W Siedlcach zamieszkiwał przy ulicy Jagiellońskiej 21.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6639Przyznany w lipcu 1916 za waleczność i obronę tzw. „Polskiego Lasku” / „Reduty Piłsudskiego” w bitwie pod Kostiuchnówką. – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 22 grudnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych – trzykrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 22 kwietnia 1938. „za zasługi na polu pracy społecznej w Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę”Na podstawie fotografii

Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

14 kwietnia 2010, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, przy Zespole Szkół we Wzdowie został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Jana Sadowskiego.

Zobacz też

jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Armii Polskiej (1910–1914) Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Komendanci uzupełnień II Rzeczypospolitej Kategoria:Kwatermistrzowie 8 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Ludzie związani z Siedlcami Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Podoficerowie piechoty Legionów Polskich Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczniowie Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)