Trzmielojad czubaty (Pernis ptilorhynchus) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Występuje w Azji, w pasie od środkowej Syberii do Japonii oraz w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Południowe populacje są osiadłe, podczas gdy północne (podgatunek P. p. orientalis) lato spędzają na północy, a zimują w Azji Południowo-Wschodniej.
Morfologia Długość ciała 52–68 cm, rozpiętość skrzydeł 115–155 cm; masa ciała: samce 750–1280 g, samice 950–1490 g.
Posiada długą szyję, stosunkowo niewielką głowę, długi ogon oraz płaskie skrzydła. W przeciwieństwie do większości innych gatunków drapieżnych ptaków, występują różnice pomiędzy wyglądem samicy i samca. Samiec posiada bowiem szaro-niebieską głowę, podczas gdy głowa samicy ma odcień brązowy. Pozostała część ciała ma barwę brązową u przedstawicieli obu płci.
Podgatunki Wyróżniono następujące podgatunki P. ptilorhynchus: P. p. orientalis Taczanowski, 1891 – trzmielojad wielki – południowa Syberia do północno-wschodnich Chin, Japonia. Zimuje w Azji Południowo-Wschodniej na południe po Wielkie i Małe Wyspy Sundajskie, Filipiny i Wyspy Sangihe, w niewielkiej liczbie także dalej na zachód. P. p. ruficollis Lesson, 1830 – trzmielojad rdzawogrzbiety – Indie i Sri Lanka do Mjanmy, Wietnamu i południowo-zachodnich Chin. P. p. torquatus Lesson, 1830 – trzmielojad obrożny – Półwysep Malajski, Sumatra, Borneo. P. p. ptilorhynchus (Temminck, 1821) – trzmielojad czubaty – Jawa. P. p. palawanensis Stresemann, 1940 – trzmielojad brunatny – Palawan, Calauit (zachodnie Filipiny). P. p. philippensis Mayr, 1939 – trzmielojad wielkodzioby – północne i wschodnie Filipiny.
Ekologia i zachowanie Preferuje środowisko leśne. Żywi się głównie owadami, w szczególności larwami. Zjada też miód pszczół i os.
Gniazdo z patyków umieszcza na wysokim drzewie. W zniesieniu 1–2 jaja, które są białe z jaskrawym czerwono-brązowym plamkowaniem.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje trzmielojada czubatego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2001 roku szacowano, że liczebność światowej populacji mieści się w przedziale 100 000 – 1 000 000 osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jastrzębiowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1821 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka