Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Jasnowice/Jaworzynka – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej. thumb|Granica polsko-czeska, znak gran. nr I/7b w rej. Jaworzynki (październik 2007) Strażnica Straży Granicznej w Jaworzynce – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską/Republiką SłowackąOd 1 stycznia 1993 z Republiką Czeską i Republiką Słowacką., a następnie z Republiką Czeską.

Placówka Straży Granicznej w Jaworzynce – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 201 strażnica WOP (Jasnowice). Początkowo żołnierze strażnicy zakwaterowani byli przez kilka tygodni w budynku po dawnej strażnicy straży austriackiej na Trzycatku, a następnie w budynkach po placówce Straży Granicznej II RP.

W 1945 strażnica miała etat 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Dla każdej strażnicy przewidziano motocykl z przyczepą, 12 koni wierzchowych, 4 taborowe i w zasadzie odpowiadało to ww. stanowi. Natomiast strażnica miała 2 konie wierzchowe i 2 taborowe. Podstawę uzbrojenia stanowiły pistolet TT, karabin z bagnetem, pistolet maszynowy PPSz, karabin maszynowy DP, oraz pistolet sygnałowy wz. 44.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 strażnica została włączona w struktury 61 batalionowi Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 41 batalionu WOP w Ustroniu.

15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic, a strażnica WOP Jaworzynka I kategorii otrzymała nr 206 w skali kraju. W 1957 strażnica nosiła numer 13. W 1957 rozformowano 41 batalion WOP Ustroń i strażnicę włączono struktury 42 batalionu WOP w Cieszynie. 1 stycznia 1960 była jako 3 strażnica WOP III kategorii Jaworzynka.

W 1963 dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP w Nowym Sączu i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też z dniem 1 stycznia 1964 przekazać strażnicę WOP Jaworzynka Górnośląskiej Brygadzie WOP. Termin zmieniono na 1 października 1963. Strażnicę włączono w struktury 42 batalionu WOP Cieszyn. 1 stycznia 1964 była jako 30 strażnica WOP lądowa IV kategorii Jaworzynka.

W 1964 nakazano rozformować strażnicę WOP IV kategorii Jaworzynka o stanie 33 wojskowych, a na jej bazie sformowano placówkę WOP kategorii I Jaworzynka o stanie 12 wojskowych i włączono w struktury 42 batalionowi WOP. thumb|Wyjazd żołnierzy WOP na nartach do służby granicznej (1972) W 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981, po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego.

W 1983 Strażnica WOP Jaworzynka włączona została w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie, a od połowy 1984 utworzonego batalionu granicznego WOP Cieszyn.

W 1984 kadrę strażnicy stanowili: dowódca, zastępca d-cy i szef. Oprócz wymienionych załoga składała się: 3 dyżurnych operacyjnych (podoficerowie służby zasadniczej), 2 drużyn granicznych (podoficer + 10 szeregowych), drużyny KRG (6 podoficerów), drużyny zabezpieczenia (podoficer łączności, podoficer mechanik, pisarz gospodarczy, 2 kierowców i kucharz), 2 pracowników cywilnych (kucharka i konserwator), na sezon grzewczy zatrudniano 4 palaczy, czasowo do strażnicy kierowano przewodnika z psem tropiącym. Wyposażenie załogi strażnicy stanowiły: uzbrojenie kadra pistolety P-64, KRG i pozostali żołnierze karabinki AKMS, 23 pistolety sygnałowe. Pojazdy: samochód terenowy UAZ 469, samochód dostawczy FSC Żuk, 12 motocykli WSK 125 i skuter śnieżny Buran. Sprzęt łączności: radiotelefon stacjonarny, 2 radiotelefony samochodowe i 16 radiotelefonów nasobnych, mikrotelefony do łączności przewodowej z wykorzystaniem linii telefonicznej na części odcinka. thumb|Była strażnica w Jaworzynce (sierpień 2017) Od 1989 stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową na czas „P”. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG. thumb|Była strażnica w Jaworzynce (sierpień 2017) Straż Graniczna: 16 maja 1991, po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, strażnica w Jaworzynce przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w CieszynieZarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06. i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Jaworzynce (Strażnica SG w Jaworzynce).

1 grudnia 1998 Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998, Strażnica SG w Jaworzynce włączona została w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

W wyniku rozpoczętej od 2000 reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen 1 stycznia 2003 strażnica SG w Jaworzynce przejęła część odcinka granicy państwowej wraz z obsadą etatową po rozwiązanej strażnicy SG w Wiśle.

Jako strażnica SG w Jaworzynce funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej... została przekształcona w Placówkę Straży Granicznej w Jaworzynce. Znacznie rozszerzono także uprawnienia komendantów, m.in. w zakresie działań podejmowanych wobec cudzoziemców przebywających na terytorium RP.

Jako placówka SG w Jaworzynce funkcjonowała do 15 stycznia 2008, kiedy to została zlikwidowana. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy państwowej przejęła Placówka Straży Granicznej w Cieszynie, a budynki sprzedano.

Ochrona granicy W październiku 1945Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych. w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Jaworzynka – drogowy III kategorii (został zlikwidowany jesienią 1946), którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu w przejściu granicznym: Jaworzynka-Hrčava.

W 1947 201 strażnica WOP Jasnowice ochraniała odcinek granicy państwowej: Włącznie znak graniczny nr III/201, wyłącznie znak gran. nr III/216a.

Od 1947 załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu: Przejściowy Punkt Kontrolny MRG Jasnowice.

W 1960 3 strażnica WOP Jaworzynka III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9995 m: Włącznie znak gran. nr III/200, wyłącznie znak gran. nr III/218.

1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Jaworzynka-Hrčava I – rejon znaku gran. nr 201/1 Jaworzynka-Hrčava Łupienie – rejon znaku gran. nr III/206 Jasnowice-Bukovec – rej. znaku gran. nr III/215.

W 1964 odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu odcinka granicy państwowej po rozformowanej strażnicy WOP Krężelka: od znaku gran. nr III/200, wyłącznie do zn. gran. nr III/190.

Sposób ochrony granicy od 1984 podano za:

Od lipca 1984 do lutego 1990 rozwinięta górska strażnica lądowa WOP Jaworzynka I kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 16 190 m: Włącznie znak gran. nr III/190 (góra Trojaczka), wyłącznie znak gran. nr III/223. W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby. Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z: Strażnice WOP w: Poniwcu i Zwardoniu Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza Zwiadu w Wiśle, a od lutego 1990 Sekcja Zwiadu WOP w Cieszynie Teren podlegający operacyjnej ochronie granicy podzielony był na trzy rejony: rejon nr I – (odcinek z Republiką Słowacką) od znaku gran. nr III/190, do znaku gran. nr III/201, w głębi miejscowość Jaworzynka: Śliwkula, Stefanka, Krężelka, Maciejka, Kikula, Trzycatek, Zapasieki i Koniaków rejon nr II – od znaku gran. nr III/201, do zn. gran. nr III/216, w głębi miejscowości: Jaworzynka Centrum, Istebna: Centrum, Jasnowice, Tartak i Zaolzie rejon nr III – od znaku gran. nr III/216, do znaku gran. nr III/229, w głębi miejscowości: Bystra Górna i Dolna, Młoda Górka, Kubalonka, Andziołówka i Stecówka. Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czechosłowackiej OOSH (Ochrana Statnich Hranic): Skalité: od znaku gran. nr III/190, do zn. gran. nr III/201 – d-ca kpt. Pawel Urbanek Bukowiec: od znaku gran. nr III/201, do znaku gran. nr III/223 – d-ca kpt. Hudziczek Grupa Operacyjna OSH – d-ca kpt. Stefan Szymunek.

Straż Graniczna: 28 lipca 1995 na odcinku strażnicy zostało otwarte drogowe przejście graniczne, w którym funkcjonariusze Granicznej Placówki Kontrolnej SG w Cieszynie wykonywali kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu. Jasnowice-Bukovec.

1 stycznia 2002 Strażnica SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej: Włącznie znak gran. nr I/1 (dawniej znak gran. nr III/201 – obecne „trójstyk”), wyłącznie znak gran. nr I/16a. Linia rozgraniczenia z: Strażnicą SG w Zwardoniu: z wyłączeniem powiatu żywieckiego oraz wchodząca w skład powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na północ od linii biegnącej od znaku gran. nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków i Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka. Komendanci strażnicy/placówki współdziałali w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

2 stycznia 2003 odcinek granicy państwowej została wydłużony po przejęciu części odcinka po rozwiązanej strażnicy SG w Wiśle, od znaku gran. nr I/16a (rzeka Olza), wyłącznie znak gran. nr I/23 Kiczory), do przełęczy Kubalonka.

W latach 2 stycznia 2003–15 stycznia 2008, Strażnica/Placówka SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej: Włącznie znak gran. nr I/1 35px|alt= I/1, wyłącznie znak gran. nr I/23 30px|alt= I/23.

23 sierpnia 2005 na odcinku strażnicy zostało otwarte przejście graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Istebna-Bukovec.

Wydarzenia Wydarzenia podano za:

1945 – 19 grudnia w Jaworzynce grupa zbrojna w liczbie około 25 osób zatrzymała z zaskoczenia i rozbroiła patrol WOP w składzie 4 żołnierzy. Zatrzymanym żołnierzom po pewnym czasie zwrócono broń i puszczono ich wolno. Grupa oddaliła się w kierunku Wisły prowadząc ze sobą krowę.