Mikropaństwo, minipaństwo, rzadziej państwo karłowate – państwo o niewielkim obszarze terytorialnym i mające niewielką liczbę ludności. thumb|300px|Minipaństwa w sąsiedztwie Unii Europejskiej Typowym problemem mikropaństw jest np. brak własnej armii. Niewielkie terytorium i mała liczba ludności determinują daleko idące ograniczenia gospodarcze. Dlatego kraje te często wchodzą w unie celne i używają walut swoich sąsiadów. Ich słaba pozycja prowadzi w efekcie do uzależnienia się od większych państw sąsiednich, na rzecz których nierzadko rezygnują one z wykonywania części własnej suwerenności. W Europie taka zależność istnieje pomiędzy Księstwem Andory a Francją i Hiszpanią. Dla Liechtensteinu takim partnerem jest Szwajcaria, dla Księstwa Monako – Francja, a dla San Marino – Włochy. Dla pozaeuropejskich mikropaństw rolę tę odgrywają byłe metropolie, których koloniami w przeszłości były te kraje.
Mikropaństwa są niezależnymi podmiotami prawa międzynarodowego. Do kategorii tej nie można więc zaliczyć takich bytów jak Dependencje Korony brytyjskiej czy drobne terytoria zależne, będące pozostałościami rozległych posiadłości dawnych mocarstw kolonialnych.
Miasto-państwo jest klasycznym przykładem miniaturowego państwa, które składa się z jednego miasta i ewentualnie z najbliżej położonego terytorium, gdzie mogą znajdować się jeszcze inne, mniejsze osady.
Współczesne mikropaństwa Na świecie istnieje oficjalnie 25 niepodległych państw, których powierzchnie nie przekraczają 1000 km². Liczba ich ludności zazwyczaj jest niewielka, z wyjątkiem Singapuru – miasta zamieszkanego przez ponad 5,5 mln osób. Większość minipaństw zajmuje wyspy lub grupy wysp, przeważnie położone w Basenie Karaibskim, na Oceanie Spokojnym i w Azji Południowo-Wschodniej, i stanowi często pozostałości dawnych posiadłości kolonialnych. Jedynie Singapur, Malta i Bahrajn są państwami charakteryzującymi się wysoką stopą życiową i stabilnym rozwojem ekonomicznym.
W Europie istnieje 6 minipaństw: Andora, Liechtenstein, Monako, Malta, San Marino i Watykan. Mają one odmienną genezę, stanowiąc fragmenty średniowiecznych państw lub posiadłości należących do różnych dynastii.
Najmniejszym państwem świata zarówno pod względem terytorium, jak i liczby ludności jest Państwo Miasto Watykan z 839 obywatelami (stan na lipiec 2013) i o powierzchni 44 hektarów.
Państwa mające mniej niż 1000 km² powierzchni Mj.Państwo/Terytorium PowierzchniaRegion 1 Watykan 0,44 km² Europa 2 Monako 2,02 km² Europa 3 Nauru 21 km² Oceania 4 Tuvalu 26 km² Oceania 5 San Marino 61 km² Europa 6 Liechtenstein 160 km² Europa 7 Wyspy Marshalla 181 km² Oceania 8 Saint Kitts i Nevis 261 km² Karaiby 9 Malediwy 298 km² Azja – Ocean Indyjski 10 Malta 316 km² Europa – Morze Śródziemne 11 Grenada 344 km² Karaiby 12 Saint Vincent i Grenadyny 389 km² Karaiby 13 Barbados 430 km² Karaiby 14 Antigua i Barbuda 443 km² Karaiby 15 Seszele 455 km² Afryka – Ocean Indyjski 16 Palau 459 km² Oceania 17 Andora 468 km² Europa 18 Saint Lucia 616 km² Karaiby 19 Mikronezja 702 km² Oceania 20 Singapur 714 km² Azja 21 Tonga 747 km² Oceania 22 Dominika 751 km² Karaiby 23 Bahrajn 765 km² Azja – Zatoka Perska 24 Kiribati 811 km² Oceania 25 Wyspy Świętego Tomasza i Książęca 964 km² Afryka – Ocean Atlantycki
Państwa mające mniej niż 500 000 mieszkańców Mj. Państwo/Terytorium Populacja Region 1 Watykan 839 Europa 2 Nauru 9 434 Oceania 3 Tuvalu 10 698 Oceania 4 Palau 21 108 Oceania 5 San Marino 32 448 Europa 6 Monako 36 136 Europa 7 Liechtenstein 37 009 Europa 8 Saint Kitts i Nevis 51 134 Karaiby 9 Wyspy Marshalla 69 747 Oceania 10 Dominika 73 286 Karaiby 11 Andora 85 293 Europa 12 Antigua i Barbuda 90 156 Karaiby 13 Seszele 90 846 Afryka – Ocean Indyjski 14 Saint Vincent i Grenadyny 103 220 Karaiby 15 Kiribati 103 248 Oceania 16 Mikronezja 106 104 Oceania 17 Tonga 106 322 Oceania 18 Grenada 109 590 Karaiby 19 Saint Lucia 162 781 Karaiby 20 Wyspy Świętego Tomasza i Książęca 186 817 Afryka – Ocean Atlantycki 21 Samoa 195 476 Oceania 22 Vanuatu 261 565 Oceania 23 Barbados 288 725 Karaiby 24 Islandia 315 281 Europa 25 Bahamy 319 031 Karaiby 26 Belize 334 297 Ameryka Środkowa 27 Brunei 415 717 Azja
Zobacz też miasto-państwo
Przypisy CIA – The World Factbook Rank Order – Population (2012-06-05) (na podstawie danych CIA)
Bibliografia K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski (red.), Społeczeństwo i polityka, podstawy nauk politycznych, Warszawa 2007 M. Baczwarow, A. Suliborski, Kompendium wiedzy o geografii politycznej i geopolityce, Warszawa 2003.
Kategoria:Teoria państwa Kategoria:Geografia polityczna