mały|Podgórz – Skarb w suficie – bezimienne twarze po obu stronach obiektywu mały|Katalog Kartkowy Zbiorów Dokumentów Życia Społecznego mały|Księgozbiór podręczny DŻS w Czytelni Zbiorów Specjalnych BU UMK w Toruniu Zbiory Dokumentów Życia Społecznego – zespoły obiektów wydzielone z ogólnych zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu 16 marca 1974, gromadzone, opracowywane, udostępniane i przechowywane przez Sekcję Dokumentów Życia Społecznego, jedną z siedmiu agend Oddziału Zbiorów Specjalnych Biblioteki.
Zbiory obejmują różne pod względem formy i treści dokumenty o charakterze informacyjnym, normatywnym, reklamowym i propagandowym, będące wynikiem efemerycznych wydarzeń życia gospodarczego, politycznego i kulturalnego regionu kujawsko-pomorskiego. Gromadzone są różne formy dokumentów: druki ulotne, czyli zaproszenia, afisze, ulotki informacyjne, bilety; druki zwarte: broszury, foldery, jednodniówki ; dokumenty ikonograficzne: fotografie, pocztówki, znaczki, naklejki; dokumenty audiowizualne: filmy, nagrania dźwiękowe; artefakty: medale, gadżety.
Tego typu dokumentacja spełnia ważne funkcje w procesie komunikacji społecznej: przekazuje treści, informuje, reklamuje, propaguje. Zbiory stanowią cenne źródło do badań regionu kujawsko-pomorskiego w zakresie zarówno nauk społecznych zajmujących się komunikacją, propagandą, reklamą, zjawiskami masowymi jak i historii, historii literatury i historii sztuki, etnologii, socjologii, bibliologii, politologiiKlugowska, A., Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory Specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024, s.276.
Historia zbiorów Druki ulotne i fotografie, a także inne formy dokumentów życia społecznego były gromadzone przez Bibliotekę Uniwersytecką od momentu jej powstania w 1945 r.Klugowska, A., Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory Specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024, s. 217 Zasoby te pochodziły z księgozbiorów zabezpieczonych i z egzemplarza obowiązkowego. Część z nich została włączona do głównych kolekcji czasopism i książek. Decyzją dyrektora Biblioteki, Henryka Łapińskiego, z dniem 16.03.1974 r. utworzona została samodzielna Sekcja Dokumentów Życia Społecznego. Organizowanie działu powierzono Eleonorze Ławniczak.
Według przyjętych założeń gromadzone dokumenty bieżące miały dotyczyć regionu Polski północnej, tzn. szeroko pojętego Pomorza, Warmii i Mazur, natomiast druki wytworzone przed 1945 r. obszaru całej Polski. Szczególną aktywność wykazywano w kompletowaniu dokumentów dotyczących okręgu toruńsko-bydgoskiego i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz jego protoplasty, Uniwersytetu Stefana Batorego w WilnieSprawozdanie z prac Sekcji DŻS za rok 1974 r., załącznik: Protokół zebrania komisji z dnia 16.10.1974 r. w Bibliotece Głównej UMK, bez sygn. (dok. w Gabinecie DŻS, p. 325).
Struktura formalno-treściowa zbiorów zmieniała się wraz z rozwojem form życia społecznego i pozyskiwaniem coraz większej ilości materiałów. Stan zbiorów w 1974 wynosił ok. 17 tys. jednostek, a w 2015 r. ponad 191 tys. jednostek. W latach 1974–1995 zgromadzone dokumenty reprezentowały trzy zasadnicze kategorie tematyczne Toruniana, Vilniana, Copernicana. W 1995 r. zostały wyodrębnione kolejne dwie Polonica i Druki KonspiracyjneSprawozdanie z prac Sekcji DŻS za 1995 r., s. 3 (dok. w Sekcji DŻS, p. 325).. Forma gromadzonych dokumentów również ulegała przemianom. Można to zaobserwować na podstawie dokumentów audiowizualnych: filmy szpulowe, kasety DVD, płyty CD i DVD. Najistotniejszą zmianą i to rewolucyjną było pojawienie się dokumentu cyfrowego i zasobu elektronicznego.
Kalendarium
16 marca 1974 – powołanie samodzielnej Sekcji Dokumentów Życia Społecznego decyzją dra Bohdana Ryszewskiego. Organizowanie działu powierzono Eleonorze Ławniczak. Przekazano do dyspozycji działu pokój 319 na III piętrze budynku Biblioteki Uniwersyteckie w ToruniuSprawozdanie z prac Sekcji DŻS za 1974 r., s. 2 (dok w Sekcji DŻS p. 325, 1974 r., s. 2. 19 października 1974 – obrady Komisji do spraw organizacji i planowania zbiorów Sekcji Dokumentów Życia Społecznego w składzie: dyrektor dr Henryk Łapiński, wicedyrektor Stefan Czaja, Henryk Baranowski, Eleonora Ławniczak, Wiesław Mincer, Marian Ptaszyk. Ustalenia Komisji: zdefiniowanie pojęcia dokumentów życia społecznego określenie profilu gromadzenia zbiorów, wytyczenie zakresu zadań sekcji określenie sposobów pozyskiwania, opracowania, przechowywania oraz udostępniania zbiorów sporządzenie wykazu typowych dokumentów życia społecznego wyznaczenie zasięgu terytorialnego, chronologicznego i zakresu tematycznego gromadzonych zbiorówKlugowska, A., Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory Specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024, s.219. 1977 – założono inwentarz fotografii i utworzono katalog chronologiczny fotografii i alfabetyczny występujących na nich osóbSprawozdanie z prac Sekcji DŻS za 1977 r., s. 2 (dok w Sekcji DŻS p. 325, 1977 r., s. 1. 1979 – rozpoczęto tworzenie katalogu rzeczowego dla wszystkich rodzajów dokumentów życia społecznegoSprawozdanie z prac Sekcji DŻS za 1979 r., s. 2 (dok w Sekcji DŻS p. 325, 1979 r., s. 2. 1994–2010 – pod opieką działu pozostawało Archiwum BibliotekiKlugowska, A., Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory Specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024, s. 221. 1994 – nawiązanie współpracy z partiami politycznymi regionu kujawsko-pomorskiego, miesięcznikiem uniwersyteckim „Głos Uczelni” i Archiwum UMKSprawozdanie z prac Sekcji DŻS Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu za 1994 r., s. 3 (dok. w Gabinecie DŻS p. 325).. 1995–1999 – udostępniano w czytelni Sekcji DŻS-ów materiały z Archiwum EmigracjiKlugowska, A., Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory Specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024, s. 221. 2003 – Sekcja DŻS-ów zaczęła gromadzić fotografie cyfroweSprawozdanie z prac Sekcji DŻS Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu za 2003 r., s. 2 (dok. w Gabinet DŻS, p. 325).. 2004 – rozpoczęto digitalizację zbiorów Sekcji DŻS-ów
lipiec 2013 – nawiązanie współpracy z John Johnson Collection of Printed Ephemera Bodleian Library w Oksfordzie grudzień 2014 – 40-lecie powstania Sekcji Dokumentów Życia Społecznego, seminarium i spotkanie z darczyńcami oraz prezentacja wystawy cyfrowej Darczyńcy i ich dary Sekcji Dokumentów Życia Społecznego Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu w latach 1974–2014 (dostępne online w KPBC) : https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/155186/edition/157508/content grudzień 2024 - 50 lecie powstania Gabinetu Dokumentów Życia Społecznego, wydanie monografii: Gabinet Dokumentów Życia Społecznego [w:] Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu, t. 2: Zbiory specjalne i kolekcje tematyczne, Toruń 2024.
Kustosze zbiorów Eleonora Ławniczak (16.03.1974 – 15.10.1975) Janina Kadukowska (1.01.1976 – 30.12.1992) dr hab Anna Supruniuk (1.01.1994 – 30.09.2011) Anna Klugowska (od 15.10.2011)
Charakterystyka Zbiorów Zasięg chronologiczny – gromadzone są dokumenty wytwarzane od 1801 r. do chwili obecnej. Zasięg terytorialny – jest zróżnicowany i był ograniczany w zależności od czasu powstania dokumentów i tak: z lat 1801–1918 gromadzony jest każdy druk polski i zagraniczny z lat 1919–1945 zbierany jest każdy dokument powstały w Polsce oraz krajach sąsiadujących z Polską z lat 1945–1956 gromadzone są dokumenty powstałe na obszarze całej Polski z lat 1956–1975 – druki ulotne dotyczące Pomorza i byłego województwa bydgoskiego oraz tam wytworzone z druków powstałych pomiędzy 1975–1998 – tylko materiały z obszaru województw: bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego; natomiast od 1 stycznia 1999 r. – z województwa kujawsko-pomorskiego Zakres tematyczny – dokumenty życia społecznego gromadzone są w 5 działach tematycznych: TORUNIANA – druki i fotografie dotyczące Torunia i regionu toruńskiego w szczególności Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Biblioteki Uniwersyteckiej VILNIANA – materiały związane z działalnością Uniwersytetu Stefana Batorego, wileńskich instytucji kultury, stowarzyszeń naukowych i organizacji społecznych. Gromadzone ze względu na tradycję i historię UMK COPERNICANA- materiały związane z tematyką i ikonografią kopernikańską m.in. obchodami rocznic urodzin i śmierci wielkiego astronoma Mikołaja Kopernika, dokumenty odzwierciedlające działalność instytucji i stowarzyszeń kopernikańskich POLONICA –obejmujące materiały i druki ulotne instytucji kultury, społeczno-politycznych, stowarzyszeń, związków twórczych organizacji polonijnych i emigracyjnych DRUKI KONSPIRACYJNE- obejmujące lata II wojny światowej, powojenne druki antykomunistyczne i solidarnościowe, a także prasę bezdebitową z lat 1976–1989
Wystawy w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu 1975 – Dokumenty Życia Społecznego w Bibliotece Głównej 1995 – 50 lat minęło, wystawa zorganizowana z okazji 50-lecia UMK we współpracy z Archiwum Uniwersyteckim 1996 – Polki w II wojnie światowej 1997 – Archiwistyka polska w latach 1986–1997, wystawa współorganizowana z Archiwum Państwowym w Toruniu 1997 – Polki w II wojnie światowej 1998 – prof. Tadeusz Lesiak (1925-1998), Wydział Chemii UMK, wystawa pośmiertna 1999 – prof. Zenon Hubert Nowak (1934-1999), Wydział Nauk Humanistycznych UMK, wystawa pośmiertna 2007 – Wilno moje nad Wisłą, wystawa poświęcona Henrykowi Baranowskiem z okazji wydania trzeciego tomu Bibliografii Wilna 2008 – Srebrna Od Nowa: historia klubu w fotografiach i dokumentach 1958-1981 – wystawa przygotowana w ramach obchodów 50- lecia Klubu Studenckiego Od Nowa, Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu 2008 – Toruńskie spotkania Jana Pawła II w fotografiach Czesława Jarmusza 2009 – Proszę Państwa, 4 czerwca 1989 roku skończył się w Polsce komunizm... 2012 – Janina Gardzielewska (1926-2012), wystawa pośmiertna poświęcona toruńskiej artystce fotograficzce 2013 – Rodzaje dokumentów życia społecznego Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu – wystawa dostępna online w KPBC 2014 – czerwiec – Podgórz – skarb w suficie – bezimienne twarze po obu stronach obiektywu – wystawa dostępna online w KPBC 2014 – Jerzy Wojtowicz (1924 – 1996), historyk gospodarki, kultury i społeczeństwa doby nowożytnej. Wystawa towarzyszyła konferencji poświęconej Profesorowi Jerzemu Wojtowiczowi 2014 – Darczyńcy i ich dary – Sekcja Dokumentów Życia Społecznego Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu w latach 1974–2014 – wystawa dostępna online w KPBC 2015 – UMK świętuje, wystawa zorganizowana w ramach obchodów 70-lecia UMK 2016 – „Czarno-biały świat fotografii ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu – treść, technika, zniszczenia”. 2016 – „Toruń 1966”, wystawy z okazji obchodów 1050. rocznicy Państwa Polskiego dostępna online https://www.bu.umk.pl/wystawy-dzsSprawozdania z działalności Sekcji DŻS Biblioteki Uniwersyteckiej za 2016 r., s. 6 (dok. w Sekcji DŻS p.325). 2019 – UMK w Kampanii Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w wyborach’89, wystawa towarzysząca obchodom 30-lecia wyborów’89Sprawozdania z działalności Sekcji DŻS Biblioteki Uniwersyteckiej za 2019 r., s. 6 (dok. w Sekcji DŻS p.325).. 2023 – "Kto nie czci Kopernika?", wystawa z okazji 550 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, wersja cyfrowa zob. tutaj
Cenne nabytki 1994 zbiór dokumentów dotyczących działalności partii Unia Wolności; 2001 Album teatralne pierwsze i drugie Tadeusza Tusiackiego (1913-1994), dwa albumy fotografii dokumentujące spektakle z udziałem aktora teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu T. Tusiackiego z lat 1948–1980; 2002 unikatowe fotografie rodziny Gałczyńskich z pocz. 20 w.; zbiór fotografii i druków ulotnych dokumentujących życie społeczno-kulturalne Torunia z l. 20. i 30. ub. w.; 2004 spuścizna Zygfryda Gardzielewskiego, toruńskiego grafika i typografa, autora Antykwy Toruńskiej
2005