Ernest Teodor Breiter (22 października 1865 w Dawidowie, zm. 18 listopada 1935 w Wiedniu) – polski publicysta, niezależny socjalista, poseł do austriackiej Rady Państwa (1901-1918) członek Ukraińskiej Rady Narodowej Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (1918-1919)
Syn przedsiębiorcy robót kolejowych Wacława BreiteraZygmunt Lasocki: Breiter Ernest Teodor (1865–1935). W: Polski Słownik Biograficzny. T. II/1, zeszyt 1. Kraków, 1936, s. 425-426.. Ukończył gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie (1876-1882), a następnie odbył studia filozoficzno-historyczne na uniwersytetach we Lwowie (1886-1888), Wrocławiu, Berlinie (1888-1889), Wiedniu (1889) i Krakowie (1889-1890) nie uzyskując dyplomuParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Breiter, Ernest Teodor - Parlamentarier 1848-1918 online [08.08.2024]. Przewodniczący Wydziału Czytelni Akademickiej we Lwowie w 1888Z czytelni akademickiej. „Kurier Lwowski”. Dodatek do Nr 331, s. 3, 28 listopada 1887.. Następnie w latach 1889-1890 działał w Krakowie, gdzie był jednym z współredaktorów pisma "Ognisko". W lutym 1890 wybrany prezesem krakowskiej Czytelni AkademickiejJerzy Myśliński, Breiter Ernest Teodor (1865-1935), Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1 A-D, Warszawa 1978, s.236. Funkcję tę pełnił krótko, gdyż decyzją policji po kilku dniach Czytelnia została rozwiązana.
W 1895 założył a następnie redagował czasopismo „Monitor” we Lwowie, w którym występował jako obrońca pokrzywdzonych i cenzor moralności publicznej. Piętnował w nim nadużycia władz i osób prywatnych. Zyskał tym zyskał sobie dużą popularność wśród części ludności Lwowa i gmin podmiejskich. Na jej fali zdobył mandat poselski do parlamentu austriackiego X kadencji (31 stycznia 1901 – 30 stycznia 1907) w kurii V (powszechnej) w okręgu nr 1 (Lwów), a następnie po wprowadzeniu wyborów powszechnych uzyskał mandat do austriackiej Rady Państwa XI kadencji (17 lutego 1907 – 30 marca 1911) i XII kadencji (17 lipca 1911 – 28 października 1918) z okręgu wyborczego 2 (Lwów)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848-1918, Warszawa 1996, s. 415, 423, 437„Gazeta Lwowska”. 139, s. 1, 21 czerwca 1911.. W parlamencie był najpierw członkiem Klubu Ruskiego a następnie działał od 1905 jako niezrzeszony niezależny socjalista). W trakcie pełnienia tej funkcji poddawał stosunki w Galicji i postępowanie władz krajowych namiętnej krytyce. Zwalczał Koło Polskie, dał się poznać jako anarchizujący radykał, wykazywał wiele umiejętności w skomplikowanych przetargach politycznych. Zgłaszał liczne interpelacje, zwłaszcza w latach 1901-1902 i 1905, bronił chłopów i robotników rolnych wschodniej Galicji.Był przedmiotem licznych awantur, skarg, tudzież wyroków sądowych, o ile mu nietykalność poselska nie zapewniała bezkarności. Zarzucano mu też publicznie, przytaczając dowody, uprawianie szantażu oraz przejaskrawianie faktów czy ich fałszowanie. Nie należał do żadnej partii politycznej, lecz określał się jako "niezależny socjalista". Z przewódcami Polskiej Partii Socjaldemokratycznej m.in. z Ignacym Daszyńskim miał ostre starcia. Mimo to do końca swej działalności poselskiej cieszył się popularnością w niektórych ośrodkach robotniczych we wschodniej Galicji.
Po wybuchu I wojny światowej w 1915 został wywieziony jako zakładnik przez Rosjan do Kijowa. Rozwinął tam szeroką działalność na rzecz pomocy jeńcom austriackim. Po powrocie do Lwowa był w latach 1918–1919 członkiem Ukraińskiej Rady Narodowej ZURL, jak również rządu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Jedyny polski polityk, który poparł niepodległość Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej, w związku z czym po przegranej przez nią wojnie polsko-ukraińskiej udał się na emigrację do Austrii. Współpracownik emigracyjnego rządu Sydora Hołubowycza. Utrzymywał się z działalności handlowej i zmarł w niedostatku. Żonaty z Janiną z Trojanowskich, małżeństwo było bezdzietne.
Był autorem m.in. biografii Władysława OpolczykaWładysław Opolczyk- bohater czy zdrajca?Władysław książę Opolski.
Przypisy
Bibliografia Wybory we Lwowie. „Nowości Illustrowane”. 25, s. 4, 15, 24 czerwca 1911. Zygmunt Lasocki: Breiter Ernest Teodor (1865–1935). W: Polski Słownik Biograficzny. T. II/1, zeszyt 1. Kraków, 1936, s. 425—426. Енциклопедія українознавства. T. 1. Lwów, 2000, s. 172. .
Linki zewnętrzne Publikacje Ernesta Breitera w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Ukraińskiej Rady Narodowej w latach 1918–1919 Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy socjaliści Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XII kadencji Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1935