Zakkur

thumb|300px|Mapa Syropalestyny w VIII w. p.n.e. z zaznaczonymi królestwami Hamat i Luasz/Luhuti Zakkur, Zakur (aram. zkrNissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 204., akad. mZa-ku-riLipiński E., The Aramaeans..., s. 283.) – władca aramejskich królestw Hamat i Luasz, najprawdopodobniej uzurpator, panujący na przełomie IX i VIII w. p.n.e.

Informacje o władcy Zakkur wymieniany jest po raz pierwszy w inskrypcji na asyryjskiej steli (tzw. stela z Antakya) odkrytej przypadkowo w 1968 roku nad Orontesem, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy tureckimi miastami Antakya i SamandağLipiński E., The Aramaeans..., s. 282.. Inskrypcja ta dotyczy wyznaczenia nowej granicy pomiędzy królestwem Hamat, władanym przez Zakkura, a królestwem Bit-Agusi, władanym przez Attar-szumki. W imieniu asyryjskiego króla Adad-nirari III arbitrażem i ustaleniem przebiegu granicy zajął się jego turtannu (głównodowodzący wojsk) Szamszi-ilu. Zakkur nazywany jest w inskrypcji „Hamatytą”, a Attar-szumki „synem Hadrama”. Brak wzmianki o ojcu Zakkura skłonił niektórych uczonych do postawienia tezy, iż był on najprawdopodobniej uzurpatorem na tronie HamatLipiński E., The Aramaeans..., s. 284.. Powstanie steli datowane jest na 807/806 r. p.n.e.

Sam Zakkur pozostawił po sobie stelę, którą odnaleziono w 1903 roku na stanowisku Tell Afis w Syrii. W umieszczonej na steli inskrypcji w języku aramejskim opisuje on przyłączenie do Hamat królestwa Luasz oraz swe zwycięstwo nad koalicją siedemnastu królów, których armia, pod przywództwem Ben-Hadada III z królestwa Damaszku, obległa go wcześniej w mieście Hazrak (Hatarikka), stolicy Luasz. Swe ocalenie i zwycięstwo przypisuje on boskiej interwencji, choć zdaniem uczonych prawdziwym jego wybawwcą była najprawdopodobniej armia asyryjskahasło Zakur, [w:] Leick G., Who’s Who..., s. 180.. Wydarzenia opisane w inskrypcji Zakkura miały miejsce najprawdopodobniej w 796 r. p.n.e.Lipiński E., The Aramaeans..., s. 225.

Stela Zakkura Stela Zakkura odnaleziona została w 1903 roku na stanowisku Tell Afis (starożytne HazrakLipiński E., The Aramaeans..., s. 256. lub ApiszNissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 203.) w Syrii, ok. 25 mil na południowy zachód od Aleppo. Na steli znajdowało się przedstawienie reliefowe ukazujące najprawdopodobniej Iluwera, boga opiekuńczego Hazrak/Apisz. Do czasów współczesnych zachowała się jednak tylko dolna część płaskorzeźby wraz z podstawą, na której wyryta została inskrypcja w języku aramejskim. Inskrypcja ta zaczyna się na przedniej stronie steli i ciągnie na stronie lewej, mocno uszkodzonej (ok. 30 linijek tekstu brakuje). Na prawej, również mocno uszkodzonej stronie steli, zachowały się jedynie dwie linijki tekstu.

Treść inskrypcji

Strona przednia (1) „[St]ela Zakkura, króla [Ha]ma[t] i Luasz, ustawiona dla Iluwera, [jego boga.] (2) [Ja] jestem Zakkur, król Hama[t] i Luasz. Ja jestem skromnym człowiekiem, ale (3) Baalszamajn [dał] mi [zwycięstwo] i stał ze mną. Baalszam[ajn] uczynił mnie królem [nad] (4) [Ha]zrak. Wtedy Bir-Hadad (tj. Ben-Hadad III), syn Chazaela, król Aramu (tj. Damaszku), utworzył przeciwko mnie sojusz (5) sied[emn]astu króló[w]: Bir-Hadad i jego armia, Bir-GuszChodzi tu najprawdopodobniej o Attar-szumki, króla Bit-Agusi; Hawkins J.D., Luhuti, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VII (Libanukšabaš-Medizin), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1987–1990, s. 159. i jego armia, (6) [król] Que i jego armia, król Umq i jego armia, król Gurgum (7) i] jego [armi]a, król Sam’al i jego armia, król Miliz [i jego armia, król] (8) [... i jego armia, król ... i jego armia - razem] siedem[nastu] (9) z ich armiami. Wszyscy ci królowie rozpoczęli oblężenie Hazr[ak]. (10) Wznieśli mur wyższy od muru Hazr[ak]. Wykopali rów głębszy od [jego] fos[y]. (11) Ale ja wzniosłem ręce do Baalszamajna i Baalszamaj[n] odpowiedział mi [i] (12) Baalszamajn [powiedział] do mnie [przez] proroków i przez jasnowidzów [i] (13) Baalszamajn [rzekł]: 'Nie l[ęk]aj się, bo to ja uczyniłem [ciebie] królem [i ja (14) s]tanę z [tobą] i ja wybawię cię od wszystkich [tych królów którzy] (15) rozpoczęli oblężenie przeciwko tobie!' Wtedy Baalszamajn powiedział do mn[ie ...] (16) [ws]zyscy ci królowie którzy rozpoczęli [oblężenie przeciwko tobie ...] (17) [ ... ] i ten mur, któr[y ... ]”

Lewa strona (ok. 30 linijek tekstu brakuje) (1) „[ ... ] Hazrak ... [ ... ] (2) [ ... ] dla rydwanów [i] jazdy (3) [ ... ] jego król w jego środku, ja (4) [wzniosłem] Hazrak i [ja] dodałem (5) [do niego] cały region (6) [ ... ] i [ja] us[tanowi]łem [me] panowanie (7) [ ... ] (8) te twierdze na całym [mym] teryto[rium]. (9) [Wtedy odbudo]wałem świątynie bogów na ca[łym] (10) mym [terytorium] i odbudowałem [ ... ] (11) Apisz i [ ... ] (12) [ ... ] świątynię [ ... ] (13) [i] ustawiłem przed I[luwerem] (14) tę stelę i zapisa[łem] (15) [na] niej dokonania mych rąk. [Ktokolwiek] (16) usunie dok[onania (17) rąk] Zakkura, króla Hama[t i Lu]asz, (18) ze steli, i ktokol[wiek] (19) [us]unie tę stelę sprzed (20) I]luwera i zabierze ją [z] (21) jej [mie]jsca, lub ktokolwiek wyśle [ ... ] (22) [ ... ] (23) [ ... Baal]szamajn i I[luwer ... ] (24) i Szamasz i Szahar (25) [ ... ] i bogow[ie] niebio[s] (26) [i bogow]ie ziemi i Baal[ ... ] (27) [ ... ] człowieka i [ ... ] (28) [ ... ]”

Prawa strona (ok. 30 linijek brakuje od góry) (1) „[ ... ] (2) [ ... ] imię [Za]kkura i imię [jego syna ... ]”Nissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 205-207.

Przypisy

Bibliografia Lipiński E., The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion, Peeters Publishers, 2000. Nissinen M., Machinist P., Prophets and Prophecy in the Ancient Near East, Society of Biblical Literature, 2003. hasło Zakur, [w:] Leick G., Who’s Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 180.

Kategoria:Władcy Hamat