Września – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie poznańskim.
Siedziba gminy to Września.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 43 456 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 46 439 osób. Stanowiło to wówczas 60,3% ludności powiatu.
Historia Gmina Września powstała 1 stycznia 1973 w wyniku reformy podziału administracyjnego, znoszącej istniejące od 1954 gromadyUstawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych (). W latach 1934–1954 odrębnymi jednostkami administracyjnymi na terenie obecnej gminy było miasto Września oraz 2 gminy: Września-Północ i Września-PołudnieRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lipca 1934 r. o podziale powiatu wrzesińskiego w województwie poznańskiem na gminy wiejskie ().
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Września ma obszar 221,84 km², w tym: użytki rolne: 82% użytki leśne: 8%
Gmina stanowi 31,5% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 31 grudnia 2017 roku: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 46 439 100 23 981 51,6 22 458 48,4gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 208 105 103
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Września w 2014 roku
Sąsiednie gminy Czerniejewo, Dominowo, Kołaczkowo, Miłosław, Nekla, Niechanowo, Strzałkowo, Witkowo
thumb|Ratusz we Wrześni, siedziba urzędu gminy thumb|Kościół św. Michała Archanioła w Grzybowie thumb|Kościół św. Andrzeja Apostoła w Nowej Wsi Królewskiej thumb|Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Węgierkach Zabytki Na terenie gminy znajduje się 44 obiektów zabytkowych: 14 obiektów zabytkowych we Wrześni Bardo - kościół św. Mikołaja z 1783 (nr rej.: 950/A z 4.03.1970) Bardo - zespół dworski i folwarczny z początku XIX w.: dwór (nr rej.: 961/A z 5.03.1970) park (nr rej.: 2159/A z 26.06.1989 i z 28.03.1997) folwark (nr rej.: 2618/A z 28.03.1997): wozownia, magazyn zbożowy i magazyn Białężyce - zespół dworski z 1908 (nr rej.: 1730/A z 29.04.1975): dwór park Chocicza Mała - park z końca XIX w. (nr rej.: 2061/A z 1.1986) Chocicza Wielka - park z XIX/XX w. (nr rej.: 2060/A z 1.1986) Chwalibogowo - zespół pałacowy z XIX w. (nr rej.: 1452/A z 8.06.1973): pałac park Gozdowo - kościół śś. Filipa i Jakuba z 1881-1883 (nr rej.: 343/Wlkp/A z 12.06.2006) Gozdowo - cmentarz kościelny (nr rej.: 343/Wlkp/A z 12.06.2006) Gozdowo - ogrodzenie z bramkami z IV ćwierci XIX w. (nr rej.: 343/Wlkp/A z 12.06.2006) Gozdowo - organistówka z 1909 (nr rej.: 343/Wlkp/A z 12.06.2006) Grzybowo - kościół św. Michała Archanioła, drewniany z 1757 (nr rej.: 2465/A z 14.03.1933) Grzybowo - kaplica cmentarna z 1930 (nr rej.: 1731/A z 30.04.1975) Grzybowo - zespół dworski z I połowy XIX, przebudowany na przełomie XIX i XX w. (nr rej.: 2200/A z 28.09.1990): dwór park Grzymysławice - park z końca XIX w. (nr rej.: 2104/A z 28.11.1986) Gulczewo - zespół pałacowy z końca XIX w. (nr rej.: 1732/A z 30.04.1975): pałac park Gutowo Małe - zespół dworski (nr rej.: 1733/A z 30.04.1975): dwór z 1895 park z XIX w. Kaczanowo - kościół św. Marcina, drewniany z 1763-1765 (nr rej.: 952/A z 5.03.1970) Kawęczyn - park dworski z XIX w. (nr rej.: 2082/A z 28.04.1986) Marzenin - kościół św. Mikołaja z 1846-1848 (nr rej.: A-30/Wlkp z 31.05.2000) Marzenin - cmentarz kościelny (nr rej.: A-30/Wlkp z 31.05.2000) Marzenin - park z końca XIX w. (nr rej.: 2079/A z 28.03.1986) Nowa Wieś Królewska - kościół św. Andrzeja Apostoła, drewniany z II połowy XVI w. (nr rej.: 2534/A z 1.08.1956) Ostrowo Szlacheckie - zespół pałacowy: pałac z 1910 (nr rej.: 1773/A z 15.12.1977) park z XIX/XX w. (nr rej.: 1773/A z 15.12.1977) kurnik z 1916 (nr rej.: 2637/A z 2.04.1998) Radomice - zespół dworski (nr rej.: 2643/A z 19.05.1998): dwór z II połowy XIX w., przebudowany w 1900 park z II połowy XIX w. Sędziwojewo - wiatrak koźlak z 1822 (nr rej.: 1752/A z 13.09.1976), przeniesiony do Wielkopolskiego Parku Etnograficznego w Dziekanowicach Sołeczno - park pałacowy z XIX w. (nr rej.: 1525/A z 1.06.1974) Sołeczno - wiatrak koźlak z końca XIX w. (nr rej.: 1771/A z 12.07.1977), przeniesiony do Wielkopolskiego Parku Etnograficznego w Dziekanowicach Węgierki - zespół dawnego kościoła ewangelickiego z 1907-1911 (nr rej.: 2096/A z 12.08.1986): kościół, obecnie rzymskokatolicki Serca Pana Jezusa cmentarz pastorówka, obecnie plebania ogród Węgierki - zespół pałacowy: pałac z III ćwierci XIX w. (nr rej.: 1527/A z 1.06.1974) park ze stawem z połowy XIX w. (nr rej.: 2096/A z 12.08.1986) Wódki - zespół dworski (nr rej.: 2196/A z 11.06.1990): dwór z połowy XIX, przebudowany w 1920 park z XIX–XX w. kaplica grobowa rodziny Cegielskich z 1936
Zobacz też gmina Września-Północ gmina Września-Południe
Przypisy