thumb|Dworzec Przeworsk Główny (1908 r.) thumb|Zabytkowa lokomotywa w pobliżu dworca thumb|Dworzec Przeworsk Wąski thumb|Przeworska Kolej Wąskotorowa Transport kolejowy w Przeworsku – system transportu kolejowego na terenie miasta Przeworsk.
Przeworsk jest ważnym węzłem kolejowym w województwie podkarpackim, m.in. ze względu na położenie na linii nr 91 oraz połączenie z linią nr 68; stacja w Przeworsku jest też wschodnim krańcem Podmiejskiej Kolei Aglomeracyjnej (PKA).
Historia W 1859 doprowadzono do Przeworska Kolej galicyjską im. Karola Ludwika. Wydarzenie to polepszyło sytuację ekonomiczną miasta i okolicy. Nastąpiło ożywienie gospodarcze i społeczne Przeworska. Kolej umożliwiała tańszy wywóz płodów rolnych, wzrost ruchu handlowego i komunikację z bardziej uprzemysłowionymi rejonami Europy.
Wraz z wybudowaniem Cukrowni, potrzeby zakładu skłoniły Galicyjsko-Bukowińskie Akcyjne Towarzystwo Przemysłu Cukrowniczego w Przeworsku do wybudowania nowej linii kolejowej. W latach 1898–1902 powstała kolej Przeworsk-Rozwadów.
Bezpośredni związek z Przeworskiem ma również linia Kolei Munina-Hrebenne, znana również jako Przeworsk-Bełżec. Wybudowana została w 1884, zaś odcinek do Bełżca w 1887.
Kolej wąskotorowa Przeworsk-Dynów powstała z inicjatywy Andrzeja Lubomirskiego w 1904. Pierwotnia planowano wybudowanie kolei normalnotorowej. Sprzeciwił się temu komendant Twierdzy Przemyśl. Wąskotorówka dowoziła buraki do Cukrowni w Przeworsku oraz drewno z terenu Pogórza. Projektowane odgałęzienia do Pruchnika i Gaci nie zostały zrealizowane.
W II Rzeczypospolitej planowano rozbudowę węzła przez doprowadzenie torów do Zagórza w ramach magistrali Warszawa – Przeworsk – Budapeszt. W czasie I wojny światowej zniszczeniu uległa stacja i część torów. Podczas okupacji Niemcy zaminowali budynki, urządzenia, mosty i tory. Wszystko było przygotowane do wysadzenia w powietrze. Odwaga i ofiarność pracowników kolejowych uniemożliwiły okupantowi dokonanie zniszczenia. W ostatnich chwilach odcięto dopływ prądu i uratowano węzeł.
Po II wojnie światowej nastąpił znaczny rozwój węzła kolejowego. Przez Przeworsk przechodziły miliony ton towarów i surowców. Magistrala Kraków-Przemyśl została zelektryfikowana. Pierwszy pociąg przejechał przez Przeworsk 28 kwietnia 1964. Elektryfikacja przyczyniła się do modernizacji całego węzła. Wyremontowano tory i perony, dworzec przebudowano w stylu socrealizmu.
Infrastruktura
Linie kolejowe Przez teren miasta przebiegają następujące linie kolejowe: Linia kolejowa nr 91 Kraków – Przeworsk – Medyka Linia kolejowa nr 68 Lublin – Przeworsk Linia kolejowa Przeworsk – 91 Munina – 101 – Hrebenne 69 – Bełżec Linia kolejowa nr 612 Przeworsk – Przeworsk Gorliczyna Linia kolejowa nr 988 Przeworsk R66 – Przeworsk Towarowy R112 Przeworska Kolej Dojazdowa: Przeworsk Wąski – Dynów
Punkty eksploatacyjne Przeworsk (stacja kolejowa) Przeworsk Gorliczyna Przeworsk Towarowy Przeworsk Wąski Przeworsk Wąski Towarowy
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Transport kolejowy w Przeworsku