Goryl-Anders (pierwotnie projekt nosił nazwę „Goryl”, jednak później została ona zmieniona na „Anders”) Jerzy Kajetanowicz. Czołg podstawowy PT-91 „Twardy”. „Poligon”. 3/2013, s. 4-23, maj-czerwiec 2013. Norbert Bączyk – redaktor naczelny. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o. ISSN 1895-3344 – niezrealizowany projekt polskiego czołgu podstawowego III generacji z lat 90. XX wieku.

Historia Program „Goryl” powstał na początku lat 90. jako jeden z najbardziej ambitnych projektów modernizacji Sił Zbrojnych RP po zakończeniu zimnej wojny. W latach 1991–1994, na zlecenie MON oraz Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, OBRUM opracowało koncepcję strategiczną zakładającą stworzenie tzw. triady dynamicznej obrony RP. Miała ona opierać się na trzech wzajemnie uzupełniających się systemach bojowychSezon 1 - Koncepcje broni pancernej opracowywanej przez Polski Przemysł Obronny; Krystian Pograniczny | Defence • Hydrology

https://x.com/Krystian_Pogr/status/2056638931932697013:

mobilnym zestawie przeciwlotniczym Loara, śmigłowcu wsparcia pola walki Huzar, czołgu III generacji Goryl.

Celem było stworzenie nowoczesnego, krajowego systemu uzbrojenia zdolnego do działania w każdych warunkach pogodowych, zarówno w dzień, jak i w nocy.

W tej koncepcji triady Goryl pełnił rolę ciężkiego komponentu uderzeniowego. Zakładano ścisłą współpracę wszystkich elementów systemu, co miało umożliwić budowę warstwowej osłony pola walki. Czołg miał zwalczać cele na dystansie ok. 3 km, Loara zapewniać obronę przeciwlotniczą do 4 km, natomiast Huzar prowadzić działania na dystansie do 6 km. Całość miała być wspierana przez artylerię dalekiego zasięgu (wówczas AHS Chrobry, obecnie AHS Krab), tworząc strefę ciągłego oddziaływania ogniowego i zwiększając skuteczność obronySezon 1 - Koncepcje broni pancernej opracowywanej przez Polski Przemysł Obronny; Krystian Pograniczny | Defence • Hydrology

https://x.com/Krystian_Pogr/status/2056639373140021402.

Program był jednak bardzo kosztowny. Szacowano, że prace badawczo-rozwojowe, inwestycje organizacyjne oraz zakupy kooperacyjne pochłoną około 360 mln dolarów, a cena jednostkowa seryjnego czołgu wyniosłaby około 4,6 mln dolarów. Dla porównania PT-91 Twardy kosztował około 2,5 mln dolarów. Do 1994 roku na same prace koncepcyjne wydano już ponad 26 miliardów starych złotych.

Mimo zaawansowanych planów program nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej. Zakładano, że mogłoby to nastąpić około dekadę po rozpoczęciu projektu, gdy modernizacja T-72 przestałaby być opłacalna. Jednak problemy polityczne, brak stabilnego finansowania oraz trudności innych elementów programu – szczególnie Huzara i Loary – doprowadziły do jego anulowania. W późniejszym okresie nazwę projektu zmieniono na „Anders”, choć nie oznaczało to realnej kontynuacji pierwotnej koncepcji.

Choć „Goryl” nigdy nie został zrealizowany, pozostaje jednym z najbardziej interesujących niezrealizowanych projektów polskiego przemysłu obronnego. Program pokazywał ambicję stworzenia krajowego czołgu III generacji oraz kompleksowego systemu obrony opartego na rodzimych technologiach. Gdyby udało się go doprowadzić do końca, Polska mogłaby znaleźć się w gronie państw zdolnych do samodzielnego projektowania i produkcji nowoczesnych czołgów podstawowych Sezon 1 - Koncepcje broni pancernej opracowywanej przez Polski Przemysł Obronny; Krystian Pograniczny | Defence • Hydrology

https://x.com/Krystian_Pogr/status/2056643958160200080.

Opis konstrukcji Projekt „Goryl” zakładał budowę czołgu odpowiadającego standardom zachodnich konstrukcji końca XX wieku. W podstawowej wersji pojazd miał otrzymać klasyczną, załogową wieżę uzbrojoną w armatę kalibru 120 lub 125 mm o długości lufy odpowiednio 52 lub 48 kalibrów. Uzbrojenie dodatkowe obejmowało przeciwlotniczy karabin maszynowy kalibru 12,7 mm, sprzężony karabin maszynowy kalibru 7,62 mm oraz wyrzutnię przeciwpancernych pocisków kierowanych. W dalszej perspektywie rozważano modernizację konstrukcji poprzez zastosowanie bezzałogowej wieży z armatą kalibru 140 mm. W tej konfiguracji działonowy zostałby przeniesiony do kadłuba, obok kierowcy, co zwiększałoby przeżywalność załogiSezon 1 - Koncepcje broni pancernej opracowywanej przez Polski Przemysł Obronny; Krystian Pograniczny | Defence • Hydrology

https://x.com/Krystian_Pogr/status/2056639842247647719.

Pod względem technicznym „Goryl” prezentował się jako konstrukcja bardzo nowoczesna. Czołg miał mieć 9,78 m długości, 3,96 m szerokości oraz 2,46 m wysokości do stropu wieży. Masa bojowa wynosiła około 54 ton, a załogę ograniczono do trzech osób. Napęd miał stanowić silnik Rolls-Royce Condor V12-1200 o mocy 1119 kW, współpracujący z automatyczną skrzynią biegów ESM/500. Zakładano osiągnięcie prędkości maksymalnej 70 km/h na drodze i około 45 km/h w terenie oraz zasięgu rzędu 550 km. Rozważano zastosowanie zawieszenia hydropneumatycznego lub klasycznego opartego na wałkach skrętnych.

Jednym z kluczowych elementów projektu miała być zaawansowana awionika i elektronika pokładowa. „Goryl” miał umożliwiać prowadzenie działań w każdych warunkach oświetleniowych dzięki zastosowaniu termowizji oraz nowoczesnych systemów obserwacji. Dowódca korzystałby z panoramicznego, dzienno-nocnego celownika SFIM HL-70 lub SAGEM VIGY-40, natomiast działonowy z celownika ST-72 lub HL-60. Projekt obejmował również odporny na zakłócenia system łączności i dowodzenia z szyfrowaniem transmisji, monitoringiem stanu systemów oraz integracją z nawigacją lokalną i satelitarną.

Twórcy programu zakładali szeroką unifikację technologii pomiędzy „Gorylem” a innymi polskimi systemami uzbrojenia. Wspólne elementy z „Loarą” oraz bojowym wozem piechoty BWP-2000 miały obejmować m.in. system ostrzegania przed opromieniowaniem laserowym, układy przeciwdziałania zagrożeniom, systemy nawigacji i stabilizacji, a także systemy przeciwpożarowe i przeciwwybuchowe. Planowano również wykorzystanie wspólnych technologii pancerzy kompozytowych, co miało obniżyć koszty produkcji i uprościć logistykę.

Projekt „Goryl” nie ograniczał się wyłącznie do jednego czołgu. Zakładano, że opracowane podwozie stanie się bazą całej rodziny pojazdów specjalistycznych. Wśród planowanych konstrukcji znajdowały się m.in .:

przeciwlotniczy zestaw rakietowy (PZR / SAM system) most czołgowy (AVLB) wóz dowodzenia z systemem radiolokacyjnym maszyna inżynieryjno-drogowa (MID) samobieżny niszczyciel czołgów „Żyrafi” przeciwlotniczy zestaw artyleryjski (PZA / SPAAG) wóz zabezpieczenia technicznego (WZT / ARV)

Program miał potencjał stać się fundamentem nowoczesnych wojsk pancernych RP, tworząc zunifikowaną rodzinę pojazdów opartych na jednej platformie.

Przypisy

Kategoria:Polskie czołgi podstawowe Kategoria:Niezrealizowane projekty wojskowe