thumb|350x350px|Dziadek do orzechów w pierwszej petersburskiej inscenizacji, 1892|alt= thumb|Dziadek do orzechów i król myszy w choreografii Toera van Schayka i Wayne’a Eaglinga, Polski Balet Narodowy|alt=|350x350px Dziadek do orzechów (ros. Щелкунчик, ) – balet-feeria w 2 aktach, 3 obrazach z apoteozą, zrealizowany po raz pierwszy w petersburskim Teatrze MaryjskimIrena Turska, Balety Piotra Czajkowskiego, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981. . Libretto: Marius Petipa według opowiadania Dziadek do orzechów E.T.A. Hoffmanna we francuskiej wersji Alexandre’a Dumasa Muzyka: Piotr Czajkowski Choreografia: Lew Iwanow według planu choreograficznego Mariusa Petipy Dyrygent: Riccardo Drigo Dekoracje: Konstantin Iwanow i Michaił Boczarow Kostiumy: Iwan Wsiewołożski i Jewgienij Ponomariow
Prapremiera: Petersburg, 18 grudnia 1892 (6 grudnia według kalendarza juliańskiego), Teatr Maryjski.
Premiera polska: Bydgoszcz, 10 kwietnia 1958, Studio Operowe, w choreografii Rajmunda Sobiesiaka.
Osoby Drosselmeyer, konstruktor zabawek, ojciec chrzestny Klary Klara Silberhaus Hans-Peter (Dziadek do Orzechów) Radca Silberhaus i jego żona, rodzice Klary Fred, brat Klary Ludwika, starsza siostra Klary Babcia i dziadek Klary Narzeczony Ludwiki Pokojówka Goście radcy i ich dzieci Wieszczka Cukrowa i Książę Kolombina Arlekin Żołnierzyk i jego partnerka Król Myszy Chorąży Zabawki, Myszy, Gnomy, Śnieżynki, Mistrz Ceremonii, Kwiaty, Tancerki i Tancerze
Treść Akt I Przyjęcie w domu Radcy W domu Radcy trwają przygotowania do bożonarodzeniowego przyjęcia. W salonie, chwilowo niedostępnym dla dzieci, znajduje się pięknie ubrana choinka. Stopniowo pojawiają się zaproszeni goście. Mała Klara marzy o tym, by dorosnąć i dostawać kwiaty od narzeczonego, tak jak jej siostra. Już są wszyscy, zatem otwarto salon. Ukazuje się choinka i złożone pod nią prezenty. Wśród przybyłych obecny jest ojciec chrzestny Klary Drosselmeyer i jemu przypada rola rozdania prezentów. Jako ostatni, pod choinką zostaje Dziadek do Orzechów. Ten ostatni prezent nie budzi zachwytu wśród dzieci i dorosłych, tylko Klara jest nim zauroczona. Odkłada na bok lalkę i przytula niechcianego przez innych Dziadka.
Przyjęcie trwa, wszyscy doskonale się bawią, tylko Fred dokucza Klarze i psuje Dziadka do Orzechów. Na szczęście Drosselmeyer potrafi naprawić zabawkę. Po zakończonym przyjęciu goście rozchodzą się do domów, a Klara przytulając Dziadka do Orzechów zasypia w fotelu.
Sen We śnie Klara widzi pokojówki, matkę, babcię i dziadka w dziwnych przebraniach. Zza choinki wychodzą myszy. Akcja wkracza w baśniowy klimat. Choinka rośnie, Klara dorośleje a zabawka ożywa. Dziadek do Orzechów dowodzi zabawkowymi żołnierzami, walcząc z myszami. Wojsko używa armaty i z pomocą Klary, zwyciężają.
Dziadek do Orzechów zamienia się w Księcia, a Klara w Księżniczkę. Razem podążają do Krainy Słodyczy.
Akt II mały|Taniec Wieszczki Cukrowej W Krainie Słodyczy Księżniczka Klara wraz z Księciem wędrują przez Krainę Słodyczy. Napotykane postacie są ożywiane przez Drosselmeyera. Wędrówce towarzyszy muzyka, a poszczególne postacie wykonują uroczyste tańce. W całej krainie trwa święto z okazji przybycia Książęcej Pary. Odbywa się ceremonia zaślubin. Klara z Księciem wędrują przez Cukrową Łąkę, przechodzą przez Bramę Łakomczuchów, trafiają do Gwiazdkowego Lasu. Płyną przez Jezioro Róż łódką ciągniętą przez delfiny do Konfiturowego Gaju. Dalej wędrują do Cukierkowa – stolicy Cukierkowej Krainy, w której znajduje się Marcepanowy Pałac. W cukierkowym świecie wszystko cudownie i słodko pachnie, wszyscy są weseli. W poszczególnych scenach balet wykonuje tańce charakterystyczne: Taniec wieszczki cukrowej, Taniec hiszpański, Taniec arabski, Taniec chiński, Trepak (Taniec rosyjski), Taniec pasterski. Suitę zamyka Walc kwiatów. Zachwycona Klara w końcu jednak budzi się w fotelu z zabawką w ramionach.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Balet dla dzieci – spektakl Dziadek do orzechów
Kategoria:Balety Kategoria:Dzieła Piotra Czajkowskiego