Łanięta (daw. gmina Mikstal) – gmina wiejska położona w centralnej Polsce, w województwie łódzkim (jego najbardziej wysunięta na północ gmina), w powiecie kutnowskim. Siedziba gminy znajduje się w miejscowości Łanięta. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa płockiego.

Jest członkiem Związku Gmin Regionu Kutnowskiego oraz Stowarzyszenia Rozwoju Gmin „Centrum”.

Według danych z 31 grudnia 2018 roku zamieszkiwało ją 2459 osób.

Miejsce w województwie (na 177 gmin):

powierzchnia: 151. miejsce, ludność: 174. miejsce.

Gospodarka gminy oparta jest na rolnictwie. Strategia rozwoju gminy ukierunkowana jest na przekształcenie jej w gospodarkę rolniczo-przemysłowo-usługową.

Geografia Powierzchnia Według danych z 2007 roku powierzchnia gminy Łanięta wynosiła 54,89 km². Stanowi to 6,2% powiatu kutnowskiego i plasuje na 9. miejscu na 11 gmin tego powiatu (mniejsze są tylko gminy Dąbrowice i Kutno). Gmina jest też jedną z najmniejszych w województwie łódzkim, będąc 151. na 177 jednostek administracyjnych tego typu.

W ogólnej strukturze użytkowania terenu dominują użytki rolne obejmujące 5 082 ha, co stanowi 92,8% powierzchni. Niemal wszystkie są wykorzystywane jako grunty orne (4 924 ha). Łąki i pastwiska (145 ha) oraz sady (13 ha) stanowią niewielki udział. Zalesionych jest 354 ha. Lesistość gminy (6,47%) jest ponad trzykrotnie niższa od średniej lesistości województwa łódzkiego (21,5%).

Położenie administracyjne Historyczne Gmina Łanięta została wyodrębniona po odzyskaniu niepodległości z dawnej gminy Miksztal, która była jedną z 12 gmin wiejskich powiatu kutnowskiego guberni warszawskiej w Królestwie PolskimPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279). Na przestrzeni lat funkcjonowała w ramach różnych jednostek podziału administracyjnego:

W latach 1919–1939 była częścią powiatu kutnowskiego w przedwojennym województwie warszawskim. Od kwietnia do września 1939 roku była częścią powiatu kutnowskiego w przedwojennym województwie łódzkim. W latach 1939–1945 była częścią powiatu kutnowskiego w rejencji inowrocławskiej, będącej częścią Okręgu Rzeszy Kraj Warty. W latach 1945–1954 była częścią powiatu kutnowskiego w ówczesnym województwie łódzkim. W latach 1954–1972 gmina Łanięta nie istniała. W jej miejscu istniała gromada ŁaniętaUchwała Nr 30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu kutnowskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-167/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 39). W latach 1973–1975 była częścią powiatu kutnowskiego w ówczesnym województwie łódzkimUchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim. W latach 1975–1998 była jedną z 38 gmin ówczesnego województwa płockiego. Od 1999 roku jest częścią powiatu kutnowskiego w województwie łódzkim.

Obecne Gmina Łanięta położona jest w centralnej Polsce i jest najbardziej wysuniętą na północ gminą województwa łódzkiego oraz powiatu kutnowskiego. Od północnego wschodu graniczy z powiatem gostynińskim w województwie mazowieckim, natomiast od północnego zachodu z powiatem włocławskim, będącym częścią województwa kujawsko-pomorskiego.

Gminy, z którymi graniczy to:

29x29px Gostynin 30x30px Kutno 30x30px Lubień Kujawski 29x29px Nowe Ostrowy 28x28px Strzelce

Położenie matematycznogeograficzne Współrzędne geograficzne skrajnych punktów gminy:

północ: w miejscowości Zgoda południe: w miejscowości Chruścinek wschód: w miejscowości Juków zachód: w miejscowości Kąty.

Rozciągłość południkowa: 6′37,0″

Rozciągłość równoleżnikowa: 7′17,0″.

Położenie fizycznogeograficzne Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski J. Kondrackiego i A. Richlinga zmodyfikowanym w 2018 rokuJerzy Solon et al. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data. „Geographia Polonica”. 2 (91). s. 143-170. gmina Łanięta znajduje się we wschodniej części Niżu Środkowoeuropejskiego. W północno-wschodniej części gminy przebiega granica pomiędzy Nizinami Środkowopolskimi a Pojezierzami Południowobałtyckimi. Większość gminy leży na obszarze Wysoczyzny Kłodawskiej, będącej częścią Niziny Południowowielkopolskiej. Północno-wschodnie skrawki leżą natomiast na Pojezierzu Kujawskim, części Pojezierza Wielkopolskiego.

Środowisko naturalne Gmina charakteryzuje się bardzo dobrymi warunkami glebowo-rolniczymi, dzięki czemu jest to gmina typowo rolnicza. Pod powierzchnią gminy znajduje się wysad soli kamiennej. W 1987 roku podjęto działania zmierzające do otwarcia kopalni, jednak prace przerwano na etapie przygotowań. W kolejnych latach wysad solny Łanięta uznano za potencjalne miejsce lokalizacji podziemnego składowiska odpadów promieniotwórczych. Obszar gminy podzielony jest między zlewnię Wisły i zlewnię Bzury działem wodnym II rzędu. W centralnej części gminy, na północ od miejscowości Suchodębie, swoje źródło ma Skrwa Lewa, będąca bezpośrednim dopływem Wisły. Zachodnią część gminy przecina natomiast Lubienka, kończąca swój bieg w Ochni.

Ochrona przyrody Jedyną formą ochrony przyrody w gminie Łanięta są pomniki przyrody. Na jej obszarze istnieje pięć tworów przyrody prawnie chronionych w ten sposób. +Nazwa pomnikaRodzaj pomnikaLokalizacjaRok ustanowieniaNr rejestracyjny CRFOPJesion wyniosłyPojedyncze drzewoW zachodniej części zabytkowego parku w Łaniętach1976Dąb szypułkowyPojedyncze drzewoW centralnej części zabytkowego parku w Łaniętach, obok romantycznego zameczku1976"Nierozłączki" – dwie lipy drobnolistneGrupa drzewNa wschodnim poboczu szosy Łanięta-Suchodębie1977Dwa jesiony wyniosłeGrupa drzewWe wschodniej części zabytkowego parku w Łaniętach1992Dąb szypułkowyPojedyncze drzewoW Łaniętach, przy szosie do Kutna, naprzeciwko wjazdu do zabytkowego parku1992

Zabytki Na obszarze gminy Łanięta znajduje się 12 obiektów wpisanych do rejestru zabytków. +NazwaElementyData powstaniaRok wpisania do rejestru zabytkówWspółrzędneZdjęcieNumer INSPIREZespół dworski we Franciszkowiedwórpocz. XX w.1980PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128010park1906 r.1980PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38902Zespół dworski w Kątachdwórpark2. poł. XIX w.1979PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38911Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP w Łaniętach1643 r.1978bezramki|150x150pxPL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128039Dzwonnica w Łaniętachw latach 1860-18701978PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BL.34856Cmentarz kościelny w ŁaniętachZespół dworski w ŁaniętachdwórXIX w.1967bezramki|150x150pxPL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128663zameczek romantyczny1 poł. XIX w.1967bezramki|150x150pxPL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.128048park1 poł. XIX w.1980PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.38924Zespół dworski w Suchodębiudwórpoł. XIX w.1980PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_BK.132999parknieznana1980PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_10_ZZ.40691

Demografia Dane z 31 grudnia 2014: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 2490 100 118447,6130652,4gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 4521,622,6

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Łanięta w 2014 roku

Sołectwa Gmina składa się z trzynastu sołectw. Są to:

Anielin, Budy Nowe, Chrosno, Juków, Kąty, Łanięta, Rajmundów, Suchodębie, Świeciny, Wilkowia, Witoldów, Wola Chruścińska, Zgoda.

Przypisy

Linki zewnętrzne Zespół Parkowo-Pałacowy w Łaniętach