Maurycy Eustachy Walenty Kraiński, herbu Jelita (ur. 24 września 1804 w Hermanowicach, zm. 6 stycznia 1885 w Wyszatycach) – ziemianin i konserwatywny polityk galicyjski, wicemarszałek Wydziału Krajowego.
Życiorys Ukończył gimnazjum a następnie studia prawnicze w Theresianum w WiedniuStefan Inglot, Kraiński Eustachy Walenty Maurycy (1804-1885), Polski Słownik Biograficzny, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 94-96,. W latach 1826–1831 pracował jako urzędnik w Gubernium Lwowskim. Uczestnik powstania listopadowegoMaurycy Kraiński Czas 1885 nr 6 z 9 stycznia s. 3. Początkowo służył w korpusie gen. Józefa Dwernickiego. Po jego kapitulacji pod Lulińcami przedostał się do Stopnicy, gdzie wstąpił do Legii Nadwiślańskiej. Służbę ukończył w stopniu podporucznika.
Ziemianin, początkowo dzierżawca dóbr Błażowa (1831-1837), następnie właściciel majątków: Hermanowice (1837-1866), Jaksmanice, Witoszyńce, Boratyn (1882-1885), Wyszatyce (1842-1885)Parlament Österreich Republik, Kurzbiografie Kraiński, Maurycy Ritter von - Parlamentarier 1848-1918 online [23.01.2020]Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi…, Lwów, 1855Skorowidz Dóbr Tytularnych Galicji z Wielkim Ks. Krakowski, oprac. Tadeusz Pilat, Lwów, 1890. Od 1843 należał do Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, gdzie był zastępcą dyrektora (1843) oraz prezesem rady nadzorczej (1868, 1875-1876). W 1844 przebywał z granicą w Niemczech i Francji. Członek założyciel (3 lipca 1845)Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1860, s. 637; i działacz Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego, członek jego Komitetu (31 stycznia 1846 - 17 lutego 1857)Tadeusz Łopuszański, Pamiętnik c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego 1845-1894, Lwów 1894, s. 84Provinzial-Handbuch der Königreich Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850, s. 558; 1851, s. 623; 1852, s. 608; 1853, s. 615; 1854, s. 631; Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1855, s. 459; 1856, s. 266; 1857, s. 354.. Autor memoriału GTG do rządu postulującego konieczność pomocy państwa dla rolnictwa galicyjskiego (1855).
Aktywny politycznie, związany z konserwatywnym obozem organiczników kierowanym przez Leona Ludwika Sapiehę, Członek Galicyjskich Stanów, w latach 1842-1848 deputat do Wydziału StanowegoMarian Tyrowicz, Kraiński, Maurycy (1804-1885), Politiker und Wirtschaftsfachmann, Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Bd. 4 (Lfg. 18, 1968), S. 194,. Zajmował się głównie sprawami katastralnymi oraz szkolnictwem rolniczym. W r. 1846 wraz z Agenorem Gołuchowskim został członkiem komisji gubernialnej która miała się zająć sprawą zniesienia pańszczyzny, w której przedstawili korzystny dla ziemian projekt przewidujący całkowite zniesienie pańszczyzny za odszkodowaniem. Stanowisko to podtrzymywał konsekwentnie w następnych latach (1847-1850), przedstawiając je w kolejnych memoriałach Wydziału Stanowego do rządu. W okresie Wiosny Ludów członek konserwatywnego Towarzystwa Ziemiańskiego. W marcu 1848 złożył mandat do Sejmu Stanowego. W końcu maja 1848 uczestnik Zjazdu Słowiańskiego w Pradze, był wówczas zwolennikiem równouprawnienia Polaków i Ukraińców w Galicji. Po stłumieniu Wiosny Ludów w listopadzie 1848 ponownie był członkiem Wydziału Stanowego. Swoje poglądy na temat reformy rolnej wyłożył w memoriale Uwagi Maurycego Kraińskiego w sprawie serwitutów w Galicji w odpowiedzi na pytania ministra Bacha (1850). Atakowany był wówczas przez demokratów za chęć powrotu do pańszczyzny. Wraz z Leonem Sapiehą zabiegał o budowę linii kolejowej z Krakowa do Lwowa. Od 1855 członek rady nadzorczej Kolei Karola Ludwika. Był także członkiem wydziału, a następnie kuratorem Kasy Oszczędności we Lwowie (1854-1869).
Był posłem Sejmu Krajowego I kadencji (15 kwietnia 1861 - 31 grudnia 1866), II kadencji (18 lutego 1867 - 13 listopada 1869) i III kadencji (20 sierpnia 1870 - 26 kwietnia 1876). Wybierany w kurii I (wielkiej własności) w obwodzie wyborczym nr 3 (przemyskim)Stanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa 1993, ,. W I. 1861-1876 nie był w sejmie związany z żadnym ze stronnictw, ale reprezentował poglądy konserwatywne i prawicowe. Pracował głównie w komisjach: propinacyjnej, administracyjnej (której był prezesem) i funduszowej, a jego wystąpienia w Izbie dotyczyły spraw podatkowych, budżetu krajowego, Rady Szkolnej, oraz rozwoju komunikacji. Był także od 1876 wiceprezesem Wydziału Krajowego. Będąc liderem konserwatywnego ziemiaństwa oraz ze względu swą wiedzę zajmował szczególne miejsce zarówno w Sejmie, gdzie określano go mianem "nestora" i uważano za chodzącą encyklopedię Galicji. Poseł do austriackiej Rady Państwa II kadencji (14 grudnia 1869 - 31 marca 1870) wybrany przez Sejm z kurii IJózef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996, s. 347.. W Izbie nie występował solidarnie z Kołem Polskim w Wiedniu. Mandat złożył wraz 30 posłami galicyjskimi na znak protestu z powodu faworyzowania Niemców i odrzuceniu rezolucji galicyjskiej.
Kazimierz Chłędowski tak scharakteryzował jego postać Maurycy Kraiński (...) nie należał do żadnego stronnictwa, ale sam przez się miał stanowisko bardzo silne i poważne, bo był najstarszym członkiem Wydziału Krajowego i należał jeszcze do dawnego Wydziału Stanowego, korporacji niby to autonomicznej wybieranej przez sejm galicyjski, za czasów autokratycznych prawie nigdy nie zwoływanej. Pan Maurycy znał wybornie historię każdej ważniejszej sprawy krajowej i był niejako encyklopedią interesów cały kraj obchodzących. Zresztą człowiek chłodny i niedowierzający, trudny do zawiązania ściślejszych stosunków, robił w sejmie, co uważał za pożyteczne, i na nikogo się nie oglądałKazimierz Chłędowski, Pamiętniki, t. 1 Galicja (1843-1880), oprac. Antoni Knot, Wrocław 1957, s. 270.
Pod koniec życia, w latach 1876-1885 mieszkał w Wiedniu, gdzie był członkiem Najwyższego Trybunału Państwowego.
Odznaczony Odznaczony orderem Leopolda i orderem Żelaznej Korony.
Rodzina i życie prywatne Urodził się w rodzinie ziemiańskiej, syn Mateusza Józefa (1763-1813) i Teresy z Wisłockich (1770-1833). Miał rodzeństwo: trzech braci: Władysława Wojciecha (1797-1840), Eugeniusza Feliksa i Maurycego oraz siedem sióstr: Eufemię (1800-1869) żonę Marcina Smarzewskiego i matkę Seweryna Smarzewskiego, Zofię (1800-1837), żonę Stanisława Konopki, Różę (1800-1876), żonę Anastazego Kozłowskiego, Gabrielę (ur. 1800), żonę Feliksa Ślubicz-Załęskiego, Anielę, żonę Antoniego Jaruntowskiego, Karolinę, żonę Jana JaruntowskiegoMaurycy Eustachy Walenty Kraiński z Krainki h. Jelita - M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego - online [23.01.2020]Rocznik Szlachty Polskiej, Jerzy Sewer hr. Dunin Borkowski, Lwów, 1883.
Przypisy
Bibliografia Stefan Inglot, Kraiński Eustachy Walenty Maurycy (1804-1885), Polski Słownik Biograficzny, t. 15, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 94-96, Marian Tyrowicz, Kraiński, Maurycy (1804-1885), Politiker und Wirtschaftsfachmann, Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Bd. 4 (Lfg. 18, 1968), S. 194, ÖBL - wersja elektroniczna
Kategoria:Członkowie Stanów Galicyjskich Kategoria:Członkowie Wydziału Krajowego Galicji Kategoria:Galicyjscy ziemianie Kategoria:Honorowi obywatele Rzeszowa (zabór austriacki) Maurycy Kraiński Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu I kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji I kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji II kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Urodzeni w 1804 Kategoria:Zmarli w 1885 Kategoria:Członkowie Komitetu Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego Kategoria:Uczestnicy Zjazdu Słowiańskiego w Pradze 1848